II SA/Gd 240/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/1377/25 w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej wydanej w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Pani M. T. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO, Kolegium) z 15 stycznia 2026 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: SKO postanowieniem z 4 czerwca 2024 r. odmówiło Skarżącej wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji SKO z 12 marca 2024 r., sygn. akt. SKO Gd/2679/23. W dniu 28 czerwca 2024 r. Skarżąca wniosła do SKO pismo, w którego treści napisała: "do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku Zażalenie/Skarga. W dniu 05 kwietnia 2024 r zwróciłam się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku m.in. o wyjaśnienia dot. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku sygn. akt SKO/Gd/26/79/23 z dn. 12 marca 2024 r. dot. świadczenia pielęgnacyjnego, a w dniu 27 maja 2024 r ponowiłam ten wniosek z 05 kwietnia 2024 r. w tej części dot. wyjaśnień. Zgodnie z art. 113 § 3 k.p.a. wnoszę zażalenie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku sygn. akt SKO/Gd/26/79/23 z dn. 04 czerwca 2024 r. odmawiające wyjaśnienia wątpliwości co do treści tej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku sygn. akt SKO/Gd/26/79/23 z dn. 12 marca 2024 r. dot. świadczenia pielęgnacyjnego oraz zgodnie z pouczeniem tego Kolegium wnoszę skargę na powyższe postanowienie". W dalszej części pisma Skarżąca zwarła polemiką z zasadnością odmowy wyjaśnienia wątpliwości treści decyzji SKO z 12 marca 2024 r., sygn. akt. SKO Gd/2679/23. SKO postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie własne z 4 czerwca 2024 r., odmawiające wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji SKO z 12 marca 2024 r., sygn. akt. SKO Gd/2679/23. Skarżąca pismem z 7 marca 2025 r. wniosła do SKO o stwierdzenie nieważności postanowienia z 15 stycznia 2025 r. wskazując, że w jej ocenie Kolegium nie miało uprawnienia do rozpoznania jej pisma z 28 czerwca 2024 r., ponieważ pismo to było skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a nie wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. SKO po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z 15 stycznia 2025 r., zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. odmówiło stwierdzenia nieważności uznając, że nie zaszła żadna z przesłanek nieważnościowych o których mowa w art. 156 k.p.a. Kolegium wskazało, że jego postanowienie własne o sygn. akt SKO Gd/4356/24 z 15 stycznia 2025 r. zostało wydane wskutek wniesionego przez Skarżącą zażalenia z 28 czerwca 2024 r. na postanowienie Kolegium z 4 czerwca 2024 r., o sygn. akt SKO Gd/2945/24. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, z treści wniesionego przez nią środka zaskarżenia zawartego w podaniu z 28 czerwca 2024 r. wprost wynikało, że wnosi zażalenie na postanowienie Kolegium sygn. akt SKO Gd/2945/24 z 4 czerwca 2024 r. o odmowie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Kolegium sygn. akt SKO Gd/2679/23 z 12 marca 2024 r. W związku z tym nie ma wątpliwości, że wniesiony przez stronę w piśmie z 28 czerwca 2024 r. środek zaskarżenia w postaci "zażalenia na postanowienie..." został rozpoznany zgodnie z pouczeniem zwartym w postanowieniu Kolegium z 4 czerwca 2024 r., o sygn. akt SKO Gd/2945/24. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie SKO z 15 stycznia 2026 r. wniosła o jego uchylenie podnosząc, że Kolegium nie miało uprawnienia do rozpatrzenia jej pisma z 28 czerwca 2024 r. będącego zażaleniem/skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które nie było wnioskiem o ponowne rozpatrzenie przez Kolegium, lecz zaskarżało postanowienie tego Kolegium z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt SKO Gd/2945/24, zgodnie z pouczeniem udzielonym przez Kolegium. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki sąd administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako "K.p.a."), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zgodnie z art. 158 § 1 K.p.a., rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się. Do postanowień natomiast stosuje się odpowiednio przepisy art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1, wydaje się postanowienie (por. art. 126 in fine K.p.a.). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest wadliwe, ponieważ postanowienie SKO z 15 stycznia 2025 r., sygn. SKO Gd/3456/24 wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy "właściwy organ wydaje orzeczenie z oczywistym naruszeniem przepisu, którego treść nie budzi zasadniczych wątpliwości interpretacyjnych i który ma istotne znaczenie w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia" (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2021 r., I OSK 3024/19; orzecznictwo sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne jest Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Co ważne w okolicznościach niniejszej sprawy, omawiany tryb nadzwyczajny znajduje również zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów o charakterze kompetencyjno-ustrojowym (naruszenie właściwości), a w wyjątkowych okolicznościach także do ewidentnych naruszeń przepisów postępowania, których dopuszczono się w fazie decyzyjnej procesu administracyjnego. Stanowisko takie zajęto w wyroku z 11 grudnia 2020 r., I OSK 2441/20, w którym NSA stwierdził, że: "Jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz także przepisów kompetencyjnych, jak również przepisów procesowych, co oznacza wyjście poza ramy wąsko rozumianego stosunku materialnoprawnego nawiązywanego na podstawie decyzji administracyjnej, ale zawsze podważa to byt prawny decyzji jako ciężko wadliwego aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki. Ta kwalifikowana wadliwość zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części" [J. Wegner, M. Wojtuń [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 156]. Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy SKO na podstawie pisma Skarżącej z 28 czerwca 2024 r. było uprawnione do wydania postanowienia z 15 stycznia 2025 r. Pismem tym Skarżąca zakwestionowała niewątpliwie wydane przez Kolegium postanowienie z 4 czerwca 2024 r. W tym ostatnim postanowieniu organ zawarł zgodne z prawem pouczenia o możliwości zwrócenia się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy albo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zdaniem Sądu, treść pisma Skarżącej z 28 czerwca 2024 r. nie była jednoznaczna. Skarżąca w piśmie tym wskazała jednocześnie na zażalenie i skargę (nie wskazuje natomiast, że pismo jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy), adresując je jednocześnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem SKO. Oznacza to, że Kolegium nie miało podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że wolą Skarżącej było ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Zgodnie z art. 64 § 1 i 2 K.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Tymi innymi wymaganiami są: wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie (por. art. 63 § 2 K.p.a.). W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że SKO powinno było wezwać Skarżącą do sprecyzowania treści pisma z 28 czerwca 2024 r. poprzez jednoznaczne wskazanie, czy pismo to należy potraktować jako skargę do Sądu czy jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd podziela stanowisko wyrażone judykaturze, że "Prowadzenie natomiast postępowania bez wezwania do usunięcia braku podpisu, pełnomocnictwa czy innych jeszcze wymagań, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 KPA.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że pogląd ten jest akceptowany tak w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie (zob. Piotr Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. str. 338 oraz powołane tam orzecznictwo, w tym wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r. sygn. III SA 417/00,". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać trzeba, że Kolegium błędnie stwierdziło w zaskarżonym postanowieniu z 15 stycznia 2026 r. brak podstaw do stwierdzenia w trybie nadzwyczajnym określonym przepisem art. 156 § K.p.a. nieważności postanowienia tego organu z 15 stycznia 2025 r. Zauważyć przy tym należy, że zaniechanie wezwania Skarżącej do sprecyzowania wniosku z 28 czerwca 2024 r. doprowadziło w tej sprawie do wydania przez SKO postanowienia wbrew woli Skarżącej, której to wola stanowi wyłączną podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ. O ile bowiem treść pisma Skarżącej z 28 czerwca 2024 r. w dacie jego wniesienia i procedowania przez SKO budziła wątpliwości, co do wyrażonego żądania, to dalszy etap postępowania zarówno przed Kolegium (wniosek o stwierdzenie nieważności) jaki przed Sądem (skarga) potwierdził, że wolą Skarżącej wyrażoną w tym piśmie było wniesienie skargi do Sądu. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Wyrażona przez Sąd ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są dla SKO wiążące (art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co sprowadza się do konieczności stwierdzenia przez ten organ wydania przez SKO postanowienia z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt SKO Gd/3456/24 z rażącym naruszeniem prawa.