Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gd 2/26

Wyrok WSA w Gdańsku z 19 sierpnia 2026 r., II SA/Gd 2/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Uchylono decyzję II i I instancji Zasądzono zwrot kosztów postępowania

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia
19 sierpnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 19 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. L na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 października 2025 r., nr WOP.7721.27.2025.MH w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 9 stycznia 2025 r., nr PINB-7141/96c/2023/PO; 2. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 19 marca 2024 r., nr PINB-7141/96c/2023/PO; 3. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz A.L kwotę 1.460 (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

A. A. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB) z 31 października 2025 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako: PINB) z 9 stycznia 2025 r., nr PINB-7141/96c/2023/PO, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 13 grudnia 2023 r. organ I instancji dokonał oględzin działki nr [...], położonej w obrębie K., gmina K. i stwierdził, że skarżąca posadowiła na terenie działki trzy obiekty budowlane, w tym m.in. objęty niniejszym postępowaniem tymczasowy obiekt budowlany - przyczepę kempingową nietrwale związaną z gruntem - posadowioną na kołach i stalowych podporach ustawionych na bloczkach betonowych, pełniącą funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,55 m x 4,90 m. Przyczepa została posadowiona bez wymaganego pozwolenia na budowę, po dniu 7 lipca 2020 r. (data nabycia przedmiotowej działki). Postanowieniem z 19 marca 2024 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu tymczasowego obiektu budowlanego - przyczepy kempingowej parterowej nietrwale związanej z gruntem - posadowionej na kołach i stalowych podporach ustawionych na bloczkach betonowych, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,55 m x 4,90 m, posadowionej bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej K., gmina K. Organ poinformował też o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego (wraz z informacją o sposobie naliczania opłaty legalizacyjnej). Postanowienie zostało doręczone skarżącej w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – w skrócie "k.p.a.", i wobec braku zażalenia postanowienie to stało się ostateczne. W dniu 24 kwietnia 2024 r. skarżąca poinformowała organ o zmianie adresu wysyłania korespondencji. Zawiadomieniem z 11 września 2024 r. organ poinformował o upływie terminu na złożenie wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wnoszenia uwag. Zawiadomienie doręczono skarżącej na nowy adres. Pismem z 26 września 2024 r. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, kwestionując ustalenie, że przedmiotowy obiekt wymagał dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę, a także zarzuciła nienależyte zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania i dalszym jego przebiegu. W piśmie strona podała kolejny nowy adres do korespondencji. Decyzją z 9 stycznia 2025 r. PINB, na podstawie art. 48 i art. 49e ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.) dalej "Prawo budowlane", nakazał skarżącej rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego - przyczepy kempingowej parterowej nietrwale związanej z gruntem - posadowionej na kołach i stalowych podporach ustawionych na bloczkach betonowych, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,55 m x 4,90 m, posadowionej bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej K., gmina K. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że o wydaniu postanowienia wstrzymującego roboty i informującego o możliwości legalizacji, dowiedziała się po doręczeniu jej zawiadomienia z 11 września 2024 r., tj. po upływie terminu do złożenia dokumentów legalizacyjnych. Stosownie zaś do pouczenie zawartego w ww. piśmie strona złożyła swoje zastrzeżenia wskazując, że nie miała wiedzy o tym, że posadowienie ruchomej przyczepy kempingowej (pojazd sprawny na kołach) na działce rolnej, wymaga procedur budowalnych. Odwołująca się pokreśliła, że pozostaje w gotowości do legalizacji zabudowy i jednocześnie zakwestionowała ustalenia organu co do pomiarów posadowionej na działce infrastruktury rekreacyjnej. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie odniósł się do stawianych przez nią zastrzeżeń i nie wypowiedział się w przedmiocie prawidłowości prowadzonego postępowania, w szczególności nie odniósł się do zarzutu nieskutecznego doręczenia jej postanowienia z 19 marca 2024 r. Decyzją z 31 października 2025 r. WINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przedmiotowa przyczepa kempingowa nietrwale związana z gruntem, której stabilności i posadowienie (także ze względów bezpieczeństwa) w konkretnym miejscu na terenie działki nr [...] w K. zapewnia posadowienie na kołach i stalowych podporach ustawionych na bloczkach betonowych - jest tymczasowym obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Ponadto okoliczności sprawy i materiał dowodowy w aktach pozwalają na stwierdzenie, że posadowienie przedmiotowej przyczepy kempingowej na przedmiotowej działce "po dniu 07 lipca 2020r." służyło (i wciąż służy) zaspakajaniu celów rekreacyjno - wypoczynkowych. Przy czym, w ocenie organu, na kwalifikację funkcji przedmiotowego obiektu należy patrzeć w kontekście innych obiektów znajdujących się na przedmiotowej działce. Dalej wskazano, że w niniejszym przypadku ustalono, iż przedmiotowa przyczepa kempingowa jest nietrwale związana z gruntem, zgodnie zaś z obecnie obowiązującym art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 tej ustawy, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. A contrario, posadowienie obiektu (w tym przyczepy) w konkretnym miejscu w sposób stały i niewskazujący na zamiar jej przemieszczenia w okresie 180 dni lub rozbiórki w ww. okresie (licząc od daty jej posadowienie "po dniu 07 lipca 2020r. - data nabycia przedmiotowej działki") wymaga uzyskania decyzji - pozwolenia na budowę. Niewątpliwie przedmiotowa przyczepa kempingowa istnieje dłużej niż 180 dni i dotychczas nie została "rozebrana", ani przeniesiona w inne miejsce przed upływem tego terminu, zatem nie mogła zostać zrealizowana w oparciu o zgłoszenie, lecz wymagała pozwolenia na budowę – zarówno w dacie budowy ("po dniu 07 lipca 2020r."), jak i po 19 września 2020 r. W związku z tym słusznie organ I instancji wstrzymał prowadzenie robot budowlanych i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Odnosząc się do zarzutów, że PINB dokonał błędnego zwymiarowania obiektu, WINB wyjaśnił, że pismem z 22 maja 2025 r. przesłał stronie kopię protokołu z 13 grudnia 2023 r., celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zawartej w nim treści. W piśmie z 21 lipca 2025r. strona ponownie nie zgodziła się z ustaleniami poczynionymi w trakcie oględzin, lecz nie wskazała, które konkretnie ustalenia organu I instancji miały być niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie kwalifikacji i cech przedmiotowej przyczepy kempingowej. Wobec tego organ odwoławczy nie miał podstaw do podważenia protokolarnych ustaleń (co do wymiarów i funkcji przedmiotowego obiektu), które zostały dokonane w toku postępowania. Ustalenia organu I instancji obejmują zarówno opis (w protokole) szkice sytuacyjne oraz dokumentacje fotograficzną (która umożliwia odniesienie się do kwestii kwalifikacji przedmiotowej przyczepy kempingowej na gruncie przepisów Prawa budowlanego). Z kolei w kwestii braku skutecznego doręczenia stronie postanowienia wstrzymującego roboty budowlane i informującego o możliwości złożenia wniosku o legalizację WINB wskazał, że zostało ono wysłane na adres strony do doręczeń, który na ówczesnym etapie postępowania został ustalony w oparciu o dane jednostkowe z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL, bez żadnych zastrzeżeń w tym zakresie. W toku postępowania organ nadzoru budowlanego przyjmuje zaś do korespondencji taki adres, jaki figuruje w oficjalnych rejestrach. Natomiast nowy adres strony, podany pismem z 24 kwietnia 2024 r. został wskazany już w toku postępowania. Zatem podanie innego adresu do korespondencji nastąpiło dopiero po uznaniu za doręczone (w trybie art. 44 § 4 k.p.a.) postanowienia o wstrzymaniu robót i informującego o możliwości złożenia wniosku o legalizację pod znanym organowi adresem zameldowania. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, oświadczenie z 24 kwietnia 2024 r. należało traktować jako wskazanie aktualnego adresu do korespondencji, natomiast nie dawało ono podstaw do zakwestionowania przyjętego w postanowieniu z 19 marca 2024 r. przez organ I instancji adresu - jako prawidłowego adresu pozyskanego z bazy danych PESEL. Skoro zaś inwestorka nie złożyła w terminie wniosku o legalizację, nie było podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do zalegalizowania przedmiotowej przyczepy kempingowej i wobec obligatoryjnych przepisów (art. 49e pkt 1) Prawa budowlanego, nakaz rozbiórki był zasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 44 § 4 k.p.a. poprzez uznanie, że pisma adresowane do skarżącej, m in. postanowienie z 19 marca 2024 r., w którym była zawarta informacja o możliwości złożenia wniosku o legalizację wiaty w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia - zostały skutecznie doręczone pomimo tego, że nie zostały one doręczone pod faktyczny adres miejsca zamieszkania skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 42 § 1 k.p.a.. poprzez jego niezastosowanie i doręczanie pism skarżącej na jej adres zameldowania, a nie pod faktyczny adres miejsca zamieszkania, względnie adres do doręczeń skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zauważono, że pisma w toku postępowania przez organ I instancji częściowo były doręczane na adres zameldowania skarżącej, a nie na rzeczywisty adres zamieszkania. Tymczasem, zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu, miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Kluczowe znaczenie ma zatem miejsce zamieszkania, rozumiane jako faktyczne miejsce pobytu, a nie miejsce zameldowania. Samo zameldowanie nie stanowi dowodu zamieszkania w danej miejscowości i nie przesądza o faktycznym miejscu zamieszkania danej osoby fizycznej. Skarżąca od momentu, w którym powzięła informację o toczącym się postępowaniu, konsekwentnie zaprzeczała, że mieszkała pod adresem na jaki organ I instancji pierwotnie kierował do niej pisma. Mimo to organy przyjęły, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 § 4 k.p.a., i uznały, że wszystkie pisma skierowane do skarżącej przed wniesieniem przez nią pisma z 26 września 2024 r. zostały doręczone skutecznie. W konsekwencji, w ocenie organów, skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o legalizację wiaty wraz z wymaganą opłatą legalizacyjną, koniecznych do uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Organy pominęły jednak, że fikcja doręczenia z art. 44 k.p.a. stanowi domniemanie prawne, które może zostać obalone jeżeli wykaże się, że z przyczyn od strony niezależnych o przesyłce nie wiedziała. Innymi słowy, jest to domniemanie prawne skutecznego doręczenia, które może być obalone poprzez wykazanie, że adresat o nadejściu przesyłki nie wiedział lub nie miał możliwości jej odebrania. Skarżąca zaś wielokrotnie wskazywała, że nie miała możliwości zapoznania się z treścią kierowanych do niej pism, gdyż były one doręczane na adres, pod którym nie mieszka. Podkreślała również, że jej intencją było zalegalizowanie samowoli budowlanej. Mimo to organy błędnie uznały, że doręczenia kierowane na adres przy ul. [...] w K. - adres zameldowania, pod którym skarżąca faktycznie nie zamieszkuje (od 2020 r. mieszka w C. przy A. [..]) - były skuteczne, co w ich ocenie prowadziło do upływu terminu na złożenie stosownego wniosku. Po powzięciu informacji, że pisma były wysyłane na niewłaściwy adres, organy powinny były wyznaczyć skarżącej nowy termin do złożenia wniosku o legalizację wiaty. Błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia pism skarżącej stanowi naruszenie art. 44 § 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały podjęte na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Należy wskazać, że orzekające w sprawie organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 19 września 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. Prawem budowlanym - przypisek Sądu), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte 2 października 2023 r., a więc po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji Prawa budowlanego. Dalej należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W postanowieniu tym organ informuje stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2 Prawa budowlanego). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanej jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 tej ustawy, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29 - 31 Prawa budowlanego. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji poinformował zawiadomieniem z 2 października 2023 r. o oględzinach działki nr [...], położonej K., gmina K. Zawiadomienie wysłano na adres zamieszkania skarżącej, tj. C., A. [..] i uznano je za doręczone w trybie tzw. fikcji doręczenia, uregulowanej art. 44 § 4 k.p.a. Następnie - postanowieniem z 19 marca 2024 r. - organ wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu tymczasowego obiektu budowlanego - przyczepy kempingowej parterowej nietrwale związanej z gruntem - posadowionej na kołach i stalowych podporach ustawionych na bloczkach betonowych, pełniącą funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 2,55 m x 4,90 m, posadowionej bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej K., gmina K. Organ poinformował też o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego (wraz z informacją o sposobie naliczania opłaty legalizacyjnej). Powyższe postanowienie zostało również uznane za doręczone skarżącej w trybie art. 44 § 4 k.p.a. i wobec braku zażalenia – za ostateczne. Postanowienie zostało skierowane do skarżącej na adres zameldowania, tj. ul. [..], K., pozyskany przez organ z bazy danych PESEL. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie błędnie uznano, że postanowienie z 19 marca 2024 r. skutecznie doręczono skarżącej w trybie tzw. fikcji doręczenia, ponieważ wysłano je na adres zameldowania skarżącej, a nie na jej adres zamieszkania. Otóż, przepis art. 42 § 1 k.p.a. przesądza, że doręczenie w sposób tradycyjny pism osobom fizycznym dokonuje się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Obowiązkiem organu uruchamiającego postępowanie jest zatem ustalenie prawidłowego adres strony, na który dopuszczalne jest doręczenie zgodnie z powyższym przepisem. Przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego w odniesieniu do pism adresowanych do osób fizycznych jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, wynikająca z okoliczności niezawinionych przez organ administracji. Uregulowana w art. 44 k.p.a. instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia, w razie niemożności doręczenia pism w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie sprawności i szybkości postępowania. Przy czym doręczenie zastępcze nie może być traktowane jako zamknięcie drogi administracyjnej czy też drogi sądowej do ochrony interesów strony. Z uwagi na to zasady stosowania tej instytucji winny być ściśle przestrzegane. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por: wyroki NSA z: 31 maja 2012 r., I OSK 2105/11, 9 stycznia 2015 r., II GSK 2893/14, 12 stycznia 2016 r., II OSK 1158/14, 4 grudnia 2012 r., II OSK 1367/11, 4 kwietnia 2012 r., II OSK 695/12, postanowienie NSA z 14 czerwca 2016 r., I OSK 935/11). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie z punktu widzenia doręczenia przez organ pisma stronie ma miejsce zamieszkania (faktyczne zamieszkiwanie), a nie zameldowania strony (prawne mieszkanie). Zameldowanie bowiem nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Wnioski takie wypływają z treści art. 42 § 1 k.p.a., który posługuje się pojęciem mieszkania, a nie miejsca zameldowania na pobyt (stały lub czasowy). Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "mieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem miejsca zamieszkania, które należy potraktować jako synonim użytego w k.p.a. "mieszkania", gdyż zamieszkiwać można wyłącznie w mieszkaniu (lokalu mieszkalnym). Przepis art. 25 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025) przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności konkretnego człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie koncentracji aktywności życiowej w określonej miejscowości. W konsekwencji tego należy zauważyć, iż może dojść do rozpadu jedności miejsca zameldowania i miejsca zamieszkania. Osoba zameldowana w jednym miejscu może zamieszkiwać w innym miejscu, w którym koncentruje się całość jej istotnych spraw życiowych, nie dokonując obowiązku meldunkowego, tj. wymeldowania się z poprzedniego miejsca pobytu stałego i zameldowania w nowym miejscu pobytu stałego (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r., I OSK 3004/18). W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca od momentu, w którym powzięła informację o toczącym się postępowaniu, konsekwentnie zaprzeczała, że mieszkała pod adresem, na jaki organ pierwszej instancji pierwotnie kierował do niej pisma, w szczególności postanowienie z 19 marca 2024 roku. Mimo to organy przyjęły, że w sprawie zostały spełnione przesłanki fikcji doręczenia tego orzeczenia organu I instancji, o której mowa w art. 44 § 4 k.p.a. i uznały, że wszystkie pisma skierowane do skarżącej przed wniesieniem przez nią pisma z 26 września 2024 r. zostały doręczone skutecznie. Był to błędny wniosek, ponieważ postanowienie PINB z 19 marca 2024 r. zostało wysłane na adres zameldowania skarżącej, a nie na jej adres zamieszkania, a tylko w tym ostatnim wypadku mogłoby zostać uznane za skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Odnosząc się do argumentacji organu II instancji, że korespondencję dla skarżącej wysyłano na adres strony do doręczeń, który na ówczesnym etapie postępowania został ustalony w oparciu o dane jednostkowe z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL, bez żadnych zastrzeżeń, należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji pierwsze pismo w sprawie, tj. zawiadomienie z 2 października 2023 r. o oględzinach działki, wysłał na adres zamieszkania skarżącej, tj. C., A. [..], wynikający również z dostępnej organowi ewidencji gruntów. Przesyłka ta wróciła do nadawcy dwukrotnie awizowana, jednak nie było na niej jakichkolwiek adnotacji, że nie jest to prawidłowy adres zamieszkania strony. Mimo to, postanowienie z 19 marca 2024 r. - organ wysłał na inny adres strony, tj. jej adres zameldowania (ul. [...],K.), pod którym – co jest bezsporne w sprawie (organy w istocie tego nie kwestionowały), strona nie zamieszkuje od wielu lat. Brak było zatem podstaw aby powyższe postanowienie zostało skutecznie uznane za doręczone skarżącej w trybie art. 44 § 4 k.p.a., skoro zostało wysłane na adres, pod którym strona nie mieszka. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że upływ terminu do złożenia wniosku o legalizację w wyniku wadliwego doręczenia postanowienia z 19 marca 2024 r. uniemożliwił skarżącej złożenie takiego wniosku. Organy naruszyły zatem również przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. Dostrzeżone przez Sąd naruszenia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro organy zignorowały zasadne zastrzeżenia skarżącej w zakresie skuteczności doręczenia jej najistotniejszego pisma w procedurze legalizacyjnej, tj. postanowienia z dnia 19 marca 2024 roku, to decyzja o rozbiórce jest co najmniej przedwczesna. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 19 marca 2024 r., nr PINB-7141/96c/2023/PO. Wyjaśnić należy, że przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337). Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ww. stanowisko Sądu i przeprowadzą postępowanie legalizacyjne z poszanowaniem zasad postępowania, w szczególności dotyczących doręczeń, uwzględniając właściwy adres zamieszkania skarżącej. Ponadto dokonają ponownej kwalifikacji spornej przyczepy kempingowej w świetle przepisów Prawa budowlanego, w szczególności odniosą się do zarzutów skarżącej podniesionych na rozprawie sądowej, że sporna przyczepa jest pojazdem zarejestrowanym i sprawnym technicznie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 118), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 500 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 960 zł. Ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd wziął pod uwagę stawiennictwo pełnomocnika na rozprawie oraz nakład pracy konieczny do jej wyjaśnienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Jakub Chojnacki Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny