II SA/Gd 136/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.

K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2017r., nr [..], stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Starosty o odmowie wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Starosta decyzją z dnia 19 września 2017r. odmówił Wójtowi Gminy wydania zezwolenia na usunięcie drzew na działce nr [..] w S., stanowiącej własność Gminy. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Gmina zainicjowała to postępowanie po sygnale uzyskanym od K. B. właścicielki sąsiedniej nieruchomości, według której drzewa rozrosły się i stwarzają zagrożenie dla ogrodzenia, powodują zacienienie, a w okresie pylenia niszczą dachy budynków, elementy drewniane oraz modrzewiowy płot. Organ rozpoznający wniosek zweryfikował wskazane okoliczności w terenie i stwierdził, że argumenty K. B. nie stanowią przesłanek do usunięcia przedmiotowych drzew. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. B. wskazując, że drzewa utrudniają manewry pojazdom, zacieniają budynek mieszkalny, utrudniają wzrost żywopłotu, zakwaszają glebę oraz powodują niszczenie dachu. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., z dnia 9 stycznia 2017r., nr [..], stwierdziło niedopuszczalność odwołania K. B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj.: Dz.U. z 2016r. poz. 2134), z których wywiodło, że stronami postępowania o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew jest posiadacz nieruchomości, na której posadowione są drzewa, a jeśli nie jest on jej właścicielem to również właściciel nieruchomości. W przedmiotowym postępowaniu stroną postępowania jest wyłącznie Gmina. K. B. nie jest ani właścicielem ani posiadaczem działki nr [..]. Stroną postępowania jest wyłącznie gmina jako właściciel nieruchomości i osoba prawna. Przy tym wyjaśniono, że okoliczności wskazane w odwołaniu tj. wpływu drzewa na nieruchomość K. B. nie stanowią o istnieniu interesu prawnego w postępowaniu w sprawie usunięcia drzew. Wyjaśniono, że w sytuacji uznania niedopuszczalności odwołania Kolegium nie może rozpoznać merytorycznie sprawy w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, i tym samym nie jest także uprawnione do ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W skardze na wskazane postanowienie K. B. wniosła o jego uchylenie w całości jako opartego na niewłaściwej i niezgodnej z przepisami prawa ocenie istniejącej sytuacji oraz wydanie orzeczenia nakazującego wycięcie drzew na działce nr [..], tj. na gminnej drodze dojazdowej do jej posesji. Skarżąca wskazała, że fakt, iż nie jest właścicielką nieruchomości, na której rosną dwie wychodzące z jednego pnia sosny stanowiące przedmiot sporu nie może powodować, że nie dotyczą jej żadne prawa gwarantowane przez obowiązujące przepisy. Swój interes prawny wywodzi z faktu, że wskazane drzewa rosną na nieruchomości stanowiącej gminną drogę dojazdową do jej działki i utrudniają jej normalne i zgodne z prawem użytkowanie jej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwany dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 134 k.p.a., w którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania K. B. od decyzji Starosty odmawiającego wydania zezwolenia na usunięcie dwóch sztuk drzew z gatunku sosna rosnących na działce nr [..] w obrębie ewidencyjnym O. Przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie wypracowano koncepcję, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Przyczyny podmiotowe pozostają w bezpośrednim związku z przyznaniem jednostce statusu strony. Organ odwoławczy obowiązany jest dokonać oceny, czy jednostka żądająca udzielenia jej obrony przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie ma status strony. Wymaga to zatem ustalenia, czy jednostka wnosząca odwołanie ma status strony w sprawie, zgodnie z art. 28 k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych stwierdzoną w formie postanowienia należy odnieść do przypadków, gdy z okoliczności sprawy wynika wprost ograniczenie podmiotowe, a zatem gdy tak stanowi expressis verbis prawo i nie zachodzi konieczność czynności wyjaśniających. Z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Sąd bowiem w pełni podzielił stanowisko Kolegium, że w świetle przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj.: Dz.U. z 2016r. poz. 2134), zwanej dalej ustawą, skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu o zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] w S. Interes skarżącej organ odwoławczy prawidłowo zweryfikował w świetle ustawy, której przepisy materialne mogły stanowić podstawę tego interesu. Wskazać należy, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. musi być postrzegany jako interes o charakterze bezpośrednim, zindywidualizowanym (osobistym), skonkretyzowanym i realnym. Przede wszystkim zaś, interes ten musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu żądającego wszczęcia postępowania w każdej instancji administracyjnej i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Przepisem prawa materialnego, na podstawie którego ustalany jest katalog podmiotów, którym ustawodawca przyznaje uprawnienie do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew jest art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, 585 i 1579), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Z powyższego wynika, że po pierwsze, postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew może być wszczęte wyłącznie na wniosek (nigdy z urzędu), po drugie zaś, wniosek ten skutecznie może zgłosić wyłącznie posiadacz nieruchomości (jeśli nie jest on jednocześnie jej właścicielem - musi przedłożyć zgodę właściciela) oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., jeżeli drzewo lub krzew zagraża funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty wskazane w art. 83 ust. 1 ustawy są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez właściciela wskazanych wyżej urządzeń oraz użytkownika wieczystego - stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje im interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r., II OSK 2337/11, LEX nr 1337329). Interesu takiego nie posiada natomiast właściciel nieruchomości sąsiedniej, dlatego nie jest on stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 ustawy. Oznacza to, że skarżąca, nie będąc posiadaczem ani właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [..], na której rosną drzewa objęte wnioskiem o usunięcie, ani też posiadaczem urządzeń w warunkach wskazanych w art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie mogła być stroną postępowania w przedmiocie wydania tego zezwolenia. W konsekwencji nie miała również interesu prawnego uzasadniającego jej legitymację do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie drzew. W tym zakresie stanowisko Kolegium jest prawidłowe. Interes skarżącej w tym postępowaniu ma wyłącznie charakter faktyczny i nie uzasadniał przyznania jej statusu strony. Weryfikując jej interes i jego charakter nie można było bowiem uchylić się od uwzględnienia celów ustawy o ochronie przyrody, określonych w ustawie. W ustawie o ochronie przyrody ustawodawca określił cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej, nieożywionej i krajobrazu. Ochrona przyrody polega na zachowaniu, właściwym wykorzystaniu oraz odnawianiu zasobów przyrody, jej tworów i składników. Wszystkie te czynności mają na celu utrzymanie procesów ekologicznych i stabilność ekosystemów, zachowanie różnorodności biologicznej, zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, utrzymanie lub przywracanie do właściwego stanu siedlisk przyrodniczych oraz innych zasobów przyrody i jej składników, również krajobrazu. Na gruncie ustawy o ochronie przyrody kluczowym zagadnieniem jest dbałość o zasoby przyrodnicze. Natomiast kwestie ochrony własności indywidulanej pozostają poza głównym nurtem jej regulacji, nie pozostając jednak obojętnymi innym przepisom systemu prawa, w tym przepisom regulującym na gruncie prawa cywilnego wykonywanie prawa własności oraz kwestie wzajemnego oddziaływania nieruchomości sąsiednich. W tej sytuacji rozstrzygnięcie Kolegium nie zamyka skarżącej drogi do dochodzenia roszczeń związanych z naruszeniem jej prawa własności na gruncie przepisów prawa cywilnego w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Wobec tego sąd uznał, że postanowienie Kolegium wydane zostało w toku postępowania odwoławczego przeprowadzonego zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a. i jest zgodne z prawem materialnym. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.