II SA/Gd 124/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi jako kuratora spadku po H. F. i S. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wykonania czynności zmierzających do przywrócenia środowiska do stanu właściwego postanawia przyznać wnioskodawcy W. F. działającemu jako kurator spadku prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF W. F., działając w sprawie jako kuratora spadku po H.F. i S. F., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek ww. wskazał, że występuje w sprawie jako kurator spadku (w skład którego wchodzą m. in. grunty leśne) i nie reprezentuje własnych interesów. Występuje w licznych postępowaniach – karnych, cywilnych i administracyjnych - związanych z przedmiotem spadku. Wnioskodawca wskazał ponadto, że z tytułu zarządzania spadkiem nie osiąga żadnych dochodów, a ponosi jedynie wydatki. Co roku składa sprawozdanie z zarządu spadkiem do sądu spadku. Na wezwanie referendarza wnioskodawca przedłożył sprawozdania z zarządu spadkiem, wyjaśnienie odnośnie do przyczyn, z powodu których nie osiąga żadnych dochodów związanych z zarządem nieruchomościami, wchodzącymi w skład spadku oraz wykaz nieruchomości. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej m. in. przez ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią wyjątek o zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Przy czym, zważywszy na specyfikę niniejszego postępowania, przedmiotem oceny nie jest majątek wnioskodawcy jako osoby fizycznej, lecz majątek, jakim zarządza jako kurator spadku, a w szczególności fakt, czy przynosi on dochody. Powyższe potwierdza argumentacja zawarta w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II OZ 336/15), z której wynika, że referendarz sądowy nie ma podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku wyłącznie przez pryzmat osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy będącego kuratorem spadku. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie referendarza, wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca wykazał, że jako kurator spadku, nie dysponuje dochodami ze spadku, którym zarządza, z których mógłby pokryć koszty postępowania w niniejszej sprawie, co znajduje także odzwierciedlenie w przedłożonych na wezwanie referendarza dokumentach. Zastrzec jednakże należy, że wniosek obejmujący żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podlegał rozpoznaniu wyłącznie w zakresie ustanowienia adwokata albowiem skarżący jako kurator spadku jest ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 3 P.p.s.a.). W związku z powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, przyznając wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu.