II SA/Gd 1049/23

Dnia 19 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (sprawozdawca) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.R na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 września 2023 r. nr SKO Gd/3212/23 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 21 marca 2023 r. nr SR/ŚP/U/18624/2021.

Skarga pani A.R. ("Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku ("SKO") z 27 września 2023 r., w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z 15 lipca 2020 r. (ze zmianami) Prezydent Miasta Wejherowa przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką Z.R. na okres od 1 lipca 2020 r. do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. W dniu 24 stycznia 2023 r. do organu wpłynęło oświadczenie Skarżącej o podjęciu zatrudnienia na pełen etat od 5 stycznia 2023 r., co potwierdzono weryfikując w dniu 25 stycznia 2023 r. elektroniczną usługę ZUS - Empatia. Pismem z 8 marca 2023 r. organ wezwał Skarżącą do podania adresu korespondencji pełnomocnika oraz do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod wskazanym adresem zamieszkania. W odpowiedzi Skarżąca podała adres korespondencji oraz wskazała, że brak jest możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w wyznaczonym terminie i nie jest w stanie wskazać terminu, w którym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego będzie możliwe. Prezydent Miasta Wejherowa, decyzją z 21 marca 2023 r., zmienił decyzję ostateczną z 15 lipca 2020 r. z późniejszymi zmianami w ten sposób, że odmówił Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką Z.R. od 5 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca wykonując pracę w ramach stosunku pracy nie może dalej otrzymywać świadczenia, które uzależnione jest od sprawowania opieki wykluczającej zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Ponadto organ pierwszej instancji wezwał stronę do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ale z odpowiedzi strony wynika de facto odmowa udzielenia takiego wywiadu. Organ pierwszej instancji uznał jednak, że niezależnie od tej odmowy w sprawie i tak ustalono, że zatrudnienie strony wyklucza zasadność dalszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku wniesionego odwołania, SKO decyzją z 27 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmować go w celu sprawowania opieki nad osobą ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezzasadne jest zdaniem SKO powołanie się odwołującej na zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym skargę sygn. akt SK 18/22 dotycząc niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie wszczętego przez Prezydenta Miasta Wejherowa postępowania. Jednocześnie, w związku z toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowaniem SK 18/22, w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy toczącej się przed Trybunałem wskazując, że przedmiot postępowania oraz ewentualne rozstrzygnięcie będzie miało bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że powołany art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w ten sposób, iż osoba sprawująca opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie tracąc prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może podjąć zatrudnienia, ani pracy zarobkowej w jakimkolwiek zakresie, niezależnie od wymiaru czasowego, ani wymiaru dochodowego jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP. W powyższym zakresie Skarżąca w pełni podtrzymuje uznając za własną argumentację Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawioną w piśmie z 17 maja 2022 r., III.7064.82.2022.LN do sprawy toczącej się przed Trybunałem Konstytucyjnym SK 18/22. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał postanowienie zawieszające postępowanie do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania w spawie zarejestrowanej pod sygnaturą SK 18/22. Wyrokiem z 25 marca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 5 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej artykułu 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Postanowieniem z 8 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "P.p.s.a.") postanowił podjąć zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na datę nabycia przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej "u.ś.r."), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Na podstawie powyższego przepisu organ pierwszej instancji zmienił decyzję ostateczną z 15 lipca 2020 r. (zmienioną decyzjami Prezydenta Miasta Wejherowa: z 15 stycznia 2021 r., z 17 stycznia 2022 r., z 23 czerwca 2022 r. i z 16 stycznia 2023 r.), przyznającą Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, w ten sposób, że odmówił prawa do tego świadczenia od 5 stycznia 2023 r., a SKO utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Wskazanym przez organy obu instancji powodem zmiany było podjęcie przez Skarżącą zatrudnienia od 5 stycznia 2023 r. Zgodnie bowiem z mającym zastosowanie w tej sprawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W art. 3 pkt 22 u.ś.r. ustawodawca wskazał, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższe oznacza, że pozostawanie w zatrudnieniu w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. uniemożliwiało uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego. Co istotne, kwestia podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia była w rozpoznawanej sprawie bezsporna. Podstawową rzeczą jest natomiast to, że Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wcześniej wyroku z 25 marca 2026 r., SK 18/22 orzekł, że "art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, ze późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, jednakże Sąd rozpoznający tę sprawę podziela stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2026 r., I OSK 2443/24 (odnoszące się do innego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to jest wyroku z 8 lipca 2025 r., SK 33/23), że moment publicznego ogłoszenia wyroku zakresowego o charakterze negatoryjnym na sali rozpraw jest równoznaczny z chwilą uchylenia domniemania konstytucyjności kontrolowanego tym orzeczeniem przepisu. Zdaniem NSA, brak określonej w art. 190 ust. 2 Konstytucji promulgacji orzeczenia Trybunału nie powoduje, że orzeczenie to dla organów państwa może być uznane za nieistniejące. Jakkolwiek utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, w tym poprzez ogłoszenie go na rozprawie, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału) bądź z uwagi na zasady intertemporalne, czy z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności (zob. także wyrok TK z 13 marca 2007 r., K 8/07). NSA, powołując się na orzecznictwo Trybunału, podkreślił, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że dopiero formalna promulgacja wyroku powoduje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przez Trybunał przepisu i dlatego wszystkie organy stosujące prawo powinny – w granicach swych kompetencji i umiejętności, z uwagi na brzmienie art. 7 i art. 8 Konstytucji RP – przeciwdziałać utrwalaniu niekonstytucyjnego stanu, nie zaś biernie oczekiwać na ostateczne usunięcie w formalny sposób z obrotu prawnego aktu, którego niekonstytucyjność już stwierdzono (por. też wyrok WSA w Lublinie z 11 marca 2026 r., I SA/Lu 53/26). Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 2 czerwca 2026 r., II SA/Po 894/25 - wyrok z 25 marca 2026 r., SK 18/22 wydany został w wyniku rozpoznania skargi konstytucyjnej – i jak wskazał sam Trybunał – dotyczył przepisu w nieobowiązującym aktualnie brzmieniu. Konsekwencją stwierdzenia niezgodności z Konstytucją przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jako warunku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być zatem jej utrata mocy obowiązującej. Orzeczenie o niezgodności z Konstytucją tej przesłanki ma natomiast znaczenie dla oceny legalności decyzji odmawiających przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydanych na jej podstawie. Zdaniem Sądu rozpoznającego te sprawę, konsekwentnie przyjąć należy, że orzeczenie o niezgodności z Konstytucją tej przesłanki powinno mieć także znaczenie dla oceny przesłanki ustania prawa do pobieranego świadczenia. Podzielić przy tym należy pogląd przedstawiony przywołanym już wyroku NSA, zgodnie z którym na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 178 Konstytucji – w warunkach tej konkretnej sprawy należało odmówić zastosowania regulacji, której przymiot konstytucyjności został już obalony. Odmienne zapatrywanie godziłoby bowiem w zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji), a także zasady sprawiedliwości społecznej, rozumianej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli. Przyjęcie przeciwnej tezy powodowałoby przy tym konieczność zastosowania w procesie stosowania prawa przepisu, któremu już de facto odmówiono waloru zgodności z ustawą zasadniczą. W tej sytuacji uzasadnione jest stwierdzenie, że ewentualna okoliczność braku ogłoszenia wyroku Trybunału w publikatorze urzędowym (Dzienniku Ustaw) nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że sąd administracyjny orzekający w konkretnej i indywidualnej sprawie, nie jest władny przyjąć, że także przed datą formalnego ogłoszenia wyroku przepisy pozbawione były waloru zgodności z ustawą zasadniczą. Sam zaś fakt braku takiego ogłoszenia przywołanego orzeczenia Trybunału na datę stosowania prawa przez Sąd – jako obiektywnie niezależny od woli obywateli – nie może sanować przerzucania na nich negatywnych skutków takiego działania. Wobec powyższego, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, oceniając prawidłowość interpretacji i zastosowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przez organy administracji art. 32 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można abstrahować od argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 18/22. Zgodzić się bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne w założeniu ustawodawcy miało stanowić rekompensatę za utracone zarobki opiekuna osoby niepełnosprawnej rezygnującego z pracy lub innej aktywności zawodowej. W ocenie Sądu wysokość otrzymywanego przez Skarżącą świadczenia nie spełnia tego założenia (2.458 zł na mocy decyzji Prezydenta miasta Wejherowa z 16 stycznia 2023 r.). Jak trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny, należy pamiętać, że opiekunowie osób niepełnosprawnych to często osoby wysoko wykwalifikowane, będące w stanie wykonywać pracę (lub inną działalność zarobkową) w taki sposób, aby ich aktywność nie utrudniała sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Przy odpowiedniej organizacji, dzięki możliwości wykonywania pracy, osoby te mogłyby zapewnić niepełnosprawnemu dziecku lepsze warunki życia. Beneficjentem zarobkowego (materialnego) aspektu wolności pracy jest bowiem nie tylko pracujący rodzic (opiekun), lecz cała rodzina niepełnosprawnego dziecka, którego szczególne potrzeby wymagają olbrzymich nakładów finansowych. Okoliczność nieświadczenia pracy nie stanowi per se gwarancji sprawowania całodobowej, nieprzerwanej i należytej opieki nad osobą wymagającą wsparcia. Ponadto nakaz rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia wobec niewystarczającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego na zaspokojenie potrzeb niepełnosprawnego dziecka i jego opiekuna rodzi ryzyko podejmowania przez opiekunów pracy zawodowej nielegalnie. W ocenie Trybunału, kwestionowana przesłanka nie spełniała zatem kryterium przydatności, ponieważ w praktyce nie prowadziła do osiągnięcia założonych przez ustawodawcę skutków. Zdaniem Trybunału, nie jest możliwe także wskazanie interesu publicznego, którego ochrona wymagała wprowadzenia analizowanego ograniczenia wolności pracy. Art. 31 ust. 3 Konstytucji warunkuje dopuszczalność ograniczania konstytucyjnych praw i wolności koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Bezwzględny zakaz pracy opiekunów osób niepełnosprawnych jako warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma uzasadnienia w żadnej z wymienionych wartości, nie spełnia zatem wymogu konieczności. Zdaniem Sądu, zgodzić się także należy ze stwierdzeniem, że bezwzględny zakaz pracy opiekunów osób niepełnosprawnych w obecnych realiach społecznych nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia z punktu widzenia wymogu proporcjonalności sensu stricto. Rozwój nowoczesnych technologii, umożliwiających wykonywanie pracy za pomocą środków porozumiewania się na odległość, powszechnie stosowana, zarówno w sektorze prywatnym, jaki publicznym, praca zdalna, która umożliwia pracę z domu, a także elastyczne formy organizacji czasu pracy sprawiają, że przymus pozostawania bez pracy przez opiekuna osoby niepełnosprawnej - jako warunek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - nie ma charakteru proporcjonalnego. Na skutki tego zakazu dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, pozostającego długotrwale poza rynkiem pracy, zwrócono uwagę w uzasadnieniu senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk senacki nr 273/X kadencja). Opiekun jest narażony na stopniową degradację społeczną i zawodową, utratę kompetencji, a nawet uprawnień zawodowych, przez co w przyszłości może mieć zamknięty powrót do pracy zawodowej zgodnej z jego wykształceniem i kwalifikacjami. Przymusowa bierność zawodowa osób zdolnych do pracy, w wieku produkcyjnym prowadzi więc do wykluczenia zawodowego i społecznego, a w następstwie może nawet prowadzić do trwałego wyeliminowania z rynku pracy. Zasadny jest także wyrażony przez Trybunał pogląd, że przy obciążeniach związanych z niepełnosprawnością dziecka jego rodzice (opiekunowie) powinni być adresatami polityki państwa na równi z dzieckiem. Dobro dziecka, zwłaszcza dziecka obarczonego niepełnosprawnością, zależy od dobra całej rodziny, w tym w szczególności opiekuna takiego dziecka. Nie ulega wątpliwości, że to ustawodawca określa model i sposób realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego, w tym warunki przyznawania określonych świadczeń, jednak przy wprowadzaniu ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności jako warunku otrzymania danego świadczenia ma on obowiązek uwzględnić to, co wynika z zasady proporcjonalności statuowanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny podsumowując swoje rozważania stwierdził, że bezwzględny zakaz pracy opiekunów osób niepełnosprawnych, jako warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, przekracza niezbędny i zarazem dopuszczalny stopień nałożonego przez ustawodawcę ograniczenia wolności pracy chronionej przez godność człowieka. Z uwagi na swój bezwzględny charakter, zakaz ten narusza istotę konstytucyjnej wolności pracy, zatem jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 30 Konstytucji. Zdaniem Sądu, w tej sprawie to podsumowujące stwierdzenie Trybunału stanowi wskazówkę interpretacyjną art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie rozumienia okoliczności zatrudnienia jako przesłanki prowadzącej do utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Otóż wynikający z tego przepisu zakaz zatrudnienia dotyczy jedynie podejmowania zatrudnienia w zakresie uniemożliwiającym sprawowanie realnej i należytej opieki nad osobą niepełnosprawną. Tę okoliczność należy jednakże oceniać każdorazowo w realiach konkretnej sprawy, uwzględniając zakres wymaganej opieki oraz charakter, sposób oraz wymiar wykonywanej pracy. Jeżeli wykonywanie pracy przez osobę uprawnioną nie koliduje z prawidłowym sprawowaniem opieki, podjęcie zatrudnienia nie uzasadnia pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy, efektem powzięcia przez organy administracji informacji o podjęciu przez Skarżącą zatrudnienia powinno być - w świetle prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., ustalenie czy pomimo tej okoliczności Skarżąca jest nadal w stanie należycie sprawować opiekę nad swoją niepełnosprawną córką. Zauważyć przy tym należy, że jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u. ś. r., organ może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości (art. 23 4aa u.ś.r.). Z akt sprawy wynika co prawda, że pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Wejherowie podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, niemniej w kontekście dokonanej przez organ pierwszej instancji interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r., okoliczność jego nieprzeprowadzenia nie miała wpływu na wydane rozstrzygnięcie, co słusznie zauważono w decyzji Prezydenta Miasta Wejherowa. Drugim powodem uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji było dokonanie zmiany decyzji z 15 lipca 2020 r. z datą wsteczną. Prezydent Miasta Wejherowa orzekał w dniu 21 marca 2023 r., odmawiając prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 5 stycznia tegoż roku. SKO utrzymało taki stan rzeczy w mocy. Sąd rozpoznający tę sprawę podziela wyrażany w judykaturze pogląd, że uchylenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może nastąpić jedynie ze skutkiem na przyszłość, gdyż ze względu na konstytutywny charakter tej decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc - z mocą od jej wydania. W związku z tym nie jest prawidłowa decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję z mocą wsteczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 2024 r., I OSK 2157/23, wyrok NSA z 15 kwietnia 2026 r., I OSK 535/25). To oznacza, że organ nie był uprawniony do zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny z mocą wsteczną, za okres już miniony, za który świadczenie zostało wypłacone. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta Wejherowa. Jednocześnie sąd nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego tak jak domagała się tego Skarżąca, ponieważ w tej sprawie niewątpliwe jest, że Skarżąca - uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego podjęła pracę zarobkową i to w pełnym wymiarze czasu, co oznacza konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego czy podjęte zatrudnienie nie koliduje z prawidłowym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Dalsze postępowanie organów administracji jest bowiem bezpośrednio z wynikami przeprowadzonej w tym zakresie oceny. Na podstawie art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu są wiążące dla organów administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. To w szczególności oznacza obowiązek oceny zasadności zastosowania, w prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy, art. 32 ust. 1 u.ś.r. w kontekście wykładni art. 17 ust. 1 tej ustawy, wynikającej z przedstawionych w uzasadnieniu rozważań. Przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej dwukropekorzeczenia.nsa.gov.pl.