II SA/Bk 890/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 7 listopada 2023 r. nr KO.800/161/23 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt III Nsm. [...] Sąd Rejonowy w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich umieścił małoletnich: G.M. i H.M. w rodzinnej pieczy zastępczej w spokrewnionej rodzinie zastępczej u dziadka K.B. Ostateczną decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r. nr MOPR-DPZ-I/6401/77/2288/2023/BP Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (dalej: "Dyrektor MOPR") przyznał świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania H.M. umieszczonej w spokrewnionej rodzinie zastępczej od 23 do 31 maja 2023 r. w kwocie 227,90 zł, zaś od 1 czerwca 2023 r. do 4 czerwca 2037 r. w kwocie 899 zł miesięcznie; natomiast ostateczną decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. nr MOPR-DPZ-I/6401/77/2290/2023/BP Dyrektor MOPR przyznał świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania G.M. umieszczonego w spokrewnionej rodzinie zastępczej od 23 do 31 maja 2023 r. w kwocie 227,90 zł, zaś od 1 czerwca 2023 r. do 25 marca 2031 r. w kwocie 899 zł miesięcznie. Wnioskiem z dnia 22 września 2023 r. K.B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o wyrównanie należnego mu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pozostających pod jego pieczą ww. dzieci od dnia 12 kwietnia 2023 r., wskazując, że od tej daty faktycznie sprawuje nad nimi opiekę, zaś przedmiotowe świadczenia zostały mu przyznane od dnia wydania postanowienia przez Sąd Rodzinny i Nieletnich. Wskazał, że odbierając decyzje został nakłoniony do dopisania w swoich wnioskach oświadczenia, że pieczę sprawuje faktycznie od 23 maja 2023 r. Powołał się na art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. 2023 r., poz. 1426 ze zm.; dalej: "ustawa"), stanowiący, że przedmiotowe świadczenie przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. Pismem z dnia 27 września 2023 r. nr MOPR-DPZ-I/6400/77/12048/2023/BP Dyrektor MOPR odpowiedział wnioskodawcy, że brak jest podstaw do wyrównania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania obojga dzieci umieszczonych u wnioskodawcy będącym ich spokrewnioną rodziną zastępczą na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt III Nsm [...], bowiem sprawował on opiekę nad wnukami od dnia 12 kwietnia 2023 r., nie będąc ustanowionym orzeczeniem sądu rodzicem zastępczym. Dyrektor MOPR powołał w tym względzie art. 49 ustawy stanowiący, że obowiązek sprawowania pieczy nad dzieckiem i jego wychowaniem rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka podejmuje z dniem faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka na mocy orzeczenia sądu. W dniu 17 października 2023 r. do Dyrektora MOPR wpłynęło odwołanie K.B. od pisma Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r., w którym wskazał on na wadliwość decyzji przyznających mu świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania ww. dzieci od dnia 23 maja 2023 r., bowiem organowi było wiadomo, że sprawuje on rzeczoną opiekę faktycznie od 12 kwietnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r. nr KO.800/161/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach (dalej: "SKO") stwierdziło niedopuszczalność odwołania K.B. na podstawie art. 134 k.p.a., wskazując na brak przedmiotu zaskarżenia, bowiem pismo Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 k.p.a., od której przysługuje odwołanie. SKO podkreśliło, że obie decyzje Dyrektora MOPR przyznające świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania ww. dzieci umieszczonych u wnioskodawcy będącego dla nich spokrewnioną rodziną zastępczą, są ostateczne i prawomocne. Skargę na ww. postanowienie złożył do sądu administracyjnego K.B. wnosząc o stwierdzenie, że organy I i II instancji wydały decyzje niezgodne z prawem. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w datach wydania obu decyzji Dyrektorowi MOPR była znana data sprawowania przez niego faktycznej opieki nad ww. dziećmi (tj. 12 kwietnia 2023 r.). Skoro zatem przedmiotowe świadczenie przyznano mu dopiero od dnia 23 maja 2023 r., to obie decyzje nie są zgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz.1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), bowiem zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym sprawę. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd z punktu widzenia kryterium legalności, jest w niniejszej sprawie postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego K.B. od pisma Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego o wyrównanie od dnia 12 kwietnia 2023 r., przyznanego mu od dnia 23 maja 2023 r. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania wnuków: G.M. i H.M. umieszczonych u skarżącego, będącego dla nich spokrewnioną rodziną zastępczą. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe świadczenia zostały przyznane skarżącemu na podstawie dwóch decyzji Dyrektora MOPR wydanych: względem G.M. dnia 26 czerwca 2023 r., zaś względem H.M. dnia 21 czerwca 2023 r. Obie decyzje zostały osobiście odebrane przez skarżącego dnia 27 czerwca 2023 r., zaś wobec niezłożenia przez skarżącego odwołania od nich w przewidzianym prawem 14-dniowym terminie (o czym skarżącego prawidłowo pouczono - vide treść pouczenia zawartego na odwrocie decyzji), stały się one ostateczne dnia 12 lipca 2023 r. Oznacza to, że sprawa nimi zakończona, od tego dnia, nie może być przedmiotem powtórnego merytorycznego rozpoznania przez organ wyższej instancji (tj. SKO). Wniosek skarżącego z dnia 22 września 2023 r., w którego treści zwrócił się on do Dyrektora MOPR o wyrównanie przedmiotowego świadczenia od dnia sprawowania przez niego faktycznej opieki nad wnukami, tj. od 12 kwietnia 2023 r., nie stanowi z całą pewnością odwołania od przedmiotowych decyzji, mimo, że w jego treści skarżący kwestionuje prawidłowość ich wydania. Na wniosek ten udzielono skarżącemu pisemnej odpowiedzi w piśmie z dnia 27 września 2023 r., które nie stanowi decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1); decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2). Pismo to nie zawiera ponadto elementów składowych decyzji administracyjnej, wymienianych w art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności brak w nim rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach danego podmiotu, stanowiącego istotę decyzji. Tymczasem, zgodnie z art. 127 k.p.a., odwołanie przysługuje od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne albo wówczas gdy decyzję wydano, ale nie weszła ona do obrotu prawnego (tj. nie została stronie prawidłowo doręczona lub ogłoszona), albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją, lecz stanowi jedynie czynność materialno-techniczną (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie). Zatem jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona pomimo to wniosła odwołanie od pisemnej informacji udzielonej przez organ pierwszej instancji, to wówczas organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, działając na podstawie art. 134 k.p.a., wedle którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych, która obejmuje m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia aktu w toku instancji. Skoro pismo Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r. nie stanowiło decyzji administracyjnej, lecz jedynie odpowiedź na pismo K.B. z dnia 22 września 2023 r. dotyczące wypłacenia wyrównania świadczenia przysługującemu skarżącemu na pokrycie kosztów utrzymania jego wnuków umieszczonych u skarżącego, stanowiącego im spokrewnioną rodzinę zastępczą, za okres sprawowania nad nimi faktycznej opieki, tj. od dnia 12 kwietnia 2023 r., to skarżącemu nie przysługiwało prawo do wniesienia od niego odwołania. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują bowiem możliwości skutecznego wniesienia odwołania (ani też innego środka zaskarżenia) od pisemnej odpowiedzi organu na wniosek wystosowany przez stronę. Z treści odwołania wniesionego przez skarżącego wynika zaś jednoznacznie, że przedmiotem odwołania uczynił on pismo Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r. Wobec powyższego organ odwoławczy zobligowany był do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania na zasadzie art. 134 k.p.a., bowiem wystąpienie negatywnej przesłanki niedopuszczalności odwołania, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia jego niedopuszczalności w formie postanowienia. Art. 134 k.p.a. będący bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia i nie pozostawia organowi odwoławczemu żadnej sfery uznania w tej kwestii. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie nie jest dopuszczalne m.in. z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, nie może on przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Znalazło to odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu SKO z dnia 7 listopada 2023 r., które jest prawidłowe. Organ odwoławczy nie dopuścił się zatem naruszenia prawa stwierdzając niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego od pisma Dyrektora MOPR z dnia 27 września 2023 r. Sąd wyjaśnia przy tym, że zaskarżone postanowienie ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii wyrównania przedmiotowego świadczenia przysługującego skarżącemu na mocy dwóch decyzji Dyrektora MOPR z dnia 21 i 26 czerwca 2023 r., za okres od dnia 12 kwietnia 2023 r. Zakres kontroli sądowej ogranicza się zatem wyłącznie do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 k.p.a., stanowiącego podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania i nie obejmuje prawidłowości wydania przez Dyrektora MOPR decyzji z dnia 21 i 26 czerwca 2023 r. Jak to zostało wyżej wyjaśnione, decyzje te są ostateczne (co oznacza, że nie ma możliwości wniesienia od nich odwołania) i prawomocne, bowiem nie przysługuje od nich skarga do sądu administracyjnego. Wedle art. 52 ust. 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, w tym odwołania. Sąd nie kontroluje zatem w niniejszym postępowaniu prawidłowości zastosowania przez organ przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym w kontekście podnoszonych przez skarżącego okoliczności, w jakich doszło do złożenia przez niego pisemnych oświadczeń, że sprawuje on faktyczną pieczę nad wnukami od 23 maja 2023 r. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę w całości, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.