Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Bk 813/22

II SA/Bk 813/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-01-24

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia
24 stycznia 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W dniu [...].09.2021r. o godz. [...] na drodze krajowej nr [...] w B. funkcjonariusze P. Urzędu Celno- Skarbowego przeprowadzili kontrolę środka przewozowego o numerze rejestracyjnym [...], prowadzonego przez A. S. Środkiem transportu przewożony był z Niemiec na Łotwę (tranzytem przez Polskę) towar klasyfikowany do pozycji Nomenklatury Scalonej CN [...], którego przewóz objęty był zgłoszeniem [...]. Podmiotem wysyłającym był H., odbiorcą firma S. a przewoźnikiem S. Według zgłoszenia S. pojazd posiadał lokalizator GPS [...]. W wyniku kontroli stwierdzono w systemie SENT- GEO- MONITOROWANIE LOKALIZACJI POJAZDOW brak danych z lokalizatora GPS [...] przekraczających godzinę w okresie od [...].09.2021r. od godz. [...] do [...]09.2021r. godz. [...]. Długość przerwy wyniosła 02:14:58. Sporządzony został protokół z kontroli, do którego kierowca pojazdu oświadczył, że nie wie czym spowodowana była przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych. Wyżej wymienione okoliczności stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu. W toku postępowania organ w odpowiedzi na wyjaśnienia przewoźnika ustalił w Centrum Informatyki Resortu Finansów, że w okresie wykonywania kontrolowanego przewozu przez terytorium Polski nie odnotowano awarii systemu SENT GEO mogącej mieć wpływ na przyjmowanie danych geolokalizacyjnych z systemów Aplikacji Mobilnej Kierowcy. W systemie pomocy nie odnotowano też zgłoszenia dotyczącego kontrolowanego przewozu. Dysponując takimi dowodami organ I instancji - Naczelnik P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. decyzją z [...] maja 2022r. nr [...], nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 10 000 złotych stosując przepisy ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021r., poz. 1857 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji przewoźnik zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów art. 120, 121§ 1, 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dokonania wnikliwej i wszechstronnej oceny dowodów oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi poprzez zaniechanie odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny. Decyzją z [...] sierpnia 2022r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. po rozpatrzeniu odwołania przewoźnika orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji przytoczył brzmienie mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z2021r., poz. 1857 ze zm.), zwanej ustawą SENT a konkretnie art. 3 ust. 1 i ust. 2, 4 ust. 1 i 2, 7 ust. 1, 10a ust. 1, 10c ust. 1 i ust. 3 pkt 1, 22 ust. 2a i 22 ust. 3 oraz 26 ust. 1 i 26 ust. 3 ustawy. Następnie organ stwierdził, że organ I instancji nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i tę ocenę organ II instancji podzielił. Podkreślił, że profesjonalny przewoźnik powinien tak zorganizować pracę w firmie przewozowej, by nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy SENT przez osoby, z którymi współpracuje przy realizacji przewozów. Organ II instancji wskazał na obowiązek przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu, sankcjonowany kara pieniężną w kocie 10 000 złotych. Stwierdził, że przerwa w przekazywaniu danych trwająca ponad 2 godziny dawała podstawę do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Organ odwoławczy stwierdził też, że organ I instancji prawidłowo przeanalizował dane przekazane z Centrum Informatyki Resortu Finansów, które potwierdziły brak wadliwego działania systemu SENT –GEO w czasie wykonywania przewozu oraz brak zgłaszania przez przewoźnika problemów w działaniu systemu. Organ II instancji stwierdził, że zapisy systemu monitorowania pojazdów MAPON, na które się powołał przewoźnik nie stanowią dowodu przekazywania danych do rejestru KAS gdyż wskazują jedynie trasę przejazdu. Podkreślił, że przewoźnik wykonujący przewóz drogowy "towarów wrażliwych" tj. takich których transport odbywa się z uwzględnieniem zaostrzonych wymagań związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu rzeczy, powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa w powyższym zakresie i ich przestrzegać, w tym właściwie przeszkolić kierowców. Nie znajdując powodów do odstąpienia od nałożenia kary, organ II instancji wskazał na związany charakter norm ustawy SENT, wyłączający możliwość swobodnej interpretacji uregulowań przez organy prowadzące postępowanie. Organ nawiązał do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. P 9/08 dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych i ich funkcji w systemie prawa oraz ich charakteru. W ocenie organu ustawodawca w ustawie SENT uwzględnił zasadę proporcjonalności stosując różne stawki kar za różne przewinienia oraz poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Wysokość kary administracyjnej – jak stwierdził organ – aby mogła spełniać swoją prewencyjną rolę nie może być niska a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa. Organ zaakcentował przy tym, że ustawodawca nie uzależnił wysokości kar od wartości przewożonego towaru. Organ II instancji wskazał na wagę naruszonego obowiązku i jego znaczenie dla realizacji celów ustawy SENT podkreślając, że brak danych geolokalizacyjnych środka transportu nie pozwala monitorować całej trasy przejazdu, co skutkuje brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych Skarbu Państwa poprzez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza). Organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary może nastąpić w świetle art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 26 ust. 3 ustawy SENT, ma charakter uznaniowy a ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od uznania administracyjnego. Wskazał na wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumienie "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego" i stwierdził, że przewoźnik takiego rozumienia interesu nie wykazał. Pomimo przekazanej informacji odnośnie możliwości i warunków odstąpienia od nałożenia kary, nie wskazał zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji, jak również nie złożył wniosku o pomoc "de minimis". Organ podkreślił, że kontrolowany przewóz nie był pierwszym realizowanym przez skarżący podmiot, gdyż w okresie od [...] kwietnia 2017r. do [...] września 2021r. strona zarejestrowała w systemie SENT 291 przejazdów przez terytorium Polski. Ponadto organ wskazał, że stwierdzone teraz naruszenie nie było jednostkowym przypadkiem, gdyż w ewidencji systemu celno – skarbowego zarejestrowano 3 postępowania wobec przewoźnika związane z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas realizacji przewozów. Organ wskazał na uzasadnienie projektu ustawy SENT podkreślając, że stwierdzone naruszenie miało charakter merytoryczny a nie było wyłącznie uchybieniem formalnym o nieistotnym znaczeniu dla celu uchwalenia ustawy. Podkreślił brak przedstawienia przez stronę jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie nadzwyczajnych zdarzeń uniemożliwiających uiszczenie kary czy charakteryzujących sytuację finansową firmy w kontekście wpływu kary na płynność finansową firmy. Podsumowująco organ stwierdził, że mając na uwadze cel ustawy tj. prewencyjny charakter norm ustawy, ochronę legalnego obrotu wrażliwymi towarami, nieuchronność kary oraz jej wysokość określoną za poszczególne naruszenia, w interesie publicznym nie leży odstąpienie od nałożenia kary. Zastosowanie ulgi byłoby niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych i nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe, sprawiedliwość i bezpieczeństwo. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną skarżący S. powtórzyła zarzuty odwołania zarzucając organowi: 1) naruszenie przepisów art. 120, 121§ 1, 122 i 187 §1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dokonania wnikliwej i wszechstronnej oceny dowodów oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego; 2) naruszenie art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi poprzez zaniechanie odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny; Skarżący podmiot wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego a jej wydanie poprzedziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne. Zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, obowiązujące w dniu przeprowadzenia kontroli, określa ustawa z dnia 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.), zwana ustawą SENT. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy SENT, środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Zgodnie z ust. 2 w/w artykułu, rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Z treści art. 7 ustawy wynika, że gdy przewóz towarów ma miejsce z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Stosownie do treści ust. 2 w/w artykułu przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1 w lokalizator. W niniejszej sprawie przewoźnik korzystał z lokalizatora, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa KAS, służące do monitorowania trasy przewozu. Dla poprawnego działania systemu niezbędna jest dostępność sygnału GPS jak również przekazywanie tego sygnału do systemu (dostęp do Internetu). Aplikacja kierowcy SENT - GEO zapisuje dane geolokalizacyjne nawet w przypadku braku dostępu do Internetu. Po odzyskaniu dostępu dane te są przekazywane w tle z opóźnieniem. Braki w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych lokalizatora mogą nastąpić jedynie przez świadome działanie tj.: położenie urządzenia lokalizacyjnego uniemożliwiającego dostęp do danych GEO. Z Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy SENT GEO wynika, że utrata połączenia GPS jest sygnalizowana w sposób jednoznaczny. Najpierw pojawia się kolor pomarańczowy kontrolki a następnie czerwony. Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT). W przedmiotowej sprawie kierowca nie zastosował się do nakazów ustawy. Analiza trasy w systemie SENT wskazuje bowiem, że w trakcie przewozu w okresie od [...].09.2021r. od godz. [...] do [...].09.2021r. godz. [...]wystąpiła przerwa w przekazywaniu lokalizacji a długość przerwy wyniosła 02:14:58. Trafnie organ wskazuje, że nie wystarczające jest wyposażenie pojazdu w lokalizator. Konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodował przez to sytuację, że nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu, tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mógł tego dokonać w czasie gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. Oznacza to zatem, że stworzył potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa. Twierdzenie zatem, że towar w całości został dostarczony do odbiorcy nie oznacza, że transport nie był obarczony ryzykiem dokonania nielegalnego przewozu i sprzedaży towarów z pominięciem kluczowych dla budżetu państwa polskiego podatków (VAT, akcyza). Również to, że MAPON wskazany przez pełnomocnika wskazuje przebieg trasy nie może stanowić o odstąpieniu od nałożenia kary. Organ nie dysponował przez ponad dwie godziny danymi lokalizacyjnymi pojazdu co uniemożliwiło jego prawidłowy monitoring. Twierdzenie, że działanie kierowcy nie było celowe i zamierzone i transport nie spowodował uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie może spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika. Przewoźnik nie dochował należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz przeszkoleniu kierowców w zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, czyli sprostać przepisom art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W myśl art. 22 ust. 2a ustawy SENT na przewoźnika za naruszenie normy art. 10a ust. 1 ustawy SENT nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Zdaniem składu orzekającego organy obu instancji prawidłowo uznały w sprawie brak podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o co wnosił skarżący przewoźnik. W świetle ustawy SENT odstąpienie bowiem od nałożenia kary pieniężnej nie jest czysto uznaniowe ale wymaga wykazania przez przewoźnika lub dostrzeżenia z urzędu wystąpienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących możliwość zastosowania instytucji. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust.3. W myśl art. 26 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej, albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust.4 Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej , o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Posłużenie się niedookreślonymi pojęciami "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu społecznego" wymaga każdorazowego dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryją się pod ww. pojęciami. Zasadniczy wpływ na sprecyzowanie pojęć ma orzecznictwo sądowe. Skład orzekający w sprawie prezentuje stanowisko zbieżne z tą linią orzecznictwa NSA, która pojęcia "ważny interes przewoźnika" i oraz "interes publiczny" rozumie analogicznie do pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (vide, między innymi, wyroki NSA o sygn. II GSK 1052/20, II GSK 406/20, II GSK 362/20, II GSK 220/20, II GSK 1498/19, II GSK 629/19, II GSK 1112/19, II GSK 360/19, II GSK 855/20, II GSK 864/20). W przywołanych orzeczeniach, NSA podkreślił, że wystąpienie ważnego interesu przewoźnika uzasadniają nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak: utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe przewoźnika wiążące się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary. Pojęcia tego nie należy przy tym ograniczać jedynie do nadzwyczajnych, losowych sytuacji, na które strona nie miała wpływu. Ważnym interesem przewoźnika będzie także sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania. Pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można jednak utożsamiać z subiektywnym przekonaniem przewoźnika o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. "Interes publiczny" natomiast to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W wyrokach wydanych w sprawach o sygn. II GSK 855/20 i II GSK 864/20, NSA wskazał, że wprowadzenie przesłanki "interesu publicznego" do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa. Z ustaleń organu, niepodważonych przez przewoźnika, wynika, że skarżąca firma S. pomimo przekazanej informacji co do możliwości i przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, jak też nie złożyła wniosku o pomoc "de minimis". Organ ustalił z urzędu, że firma S. zarejestrowała działalność w zakresie transportu drogowego w 2005r. Od początku funkcjonowania ustawy SENT tj . w okresie od [...] kwietnia 2017r. do [...] września 2021r. zarejestrowała w systemie SENT 291 przejazdów przez terytorium Polski. Oznacza to, że musiała posiadać wiedzę na temat nałożonych ustawą na przewoźnika obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT. Zasadniczym obowiązkiem przewoźnika dokonującego przewozów tzw. "towarów wrażliwych" jest takie zorganizowanie przewozów, aby ich przebieg nie naruszał przepisów ustawy SENT. W ramach tego obowiązku mieści się właściwe przeszkolenie kierowców w zakresie obsługi aplikacji kierowcy SENT – GEO. Podkreślić należy, że naruszenie przepisów ustawy SENT objęte zaskarżoną decyzją nie jest pierwszym naruszeniem przewoźnika ponieważ w ewidencji systemu celno- skarbowego zarejestrowano trzy postępowania wobec skarżącego przewoźnika związane z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas realizacji przewozów. Zdaniem składu orzekającego prawidłowa jest także konkluzja organu o braku wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Ustawa SENT ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" ustawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany i monitorowany na całej trasie przewozu, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Działania te mają za zadanie wyeliminować pozaewidencyjny obrót, zaniżenie podstawy opodatkowania i sprzedaż poza ewidencją. W sposób bezpośredni wpływają na poprawność rozliczenia z budżetem Państwa, eliminując obrót poza ewidencją, stanowiący oszustwo będące następstwem celowego działania takiego podmiotu. Kary przewidziane w ustawie nie mają charakteru fiskalnego ale przede wszystkim prewencyjny. Charakter represyjny przepisów ustawy powinien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Prewencja obejmuje wszystkie podmioty. Przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu jest jednym z elementów składających się na mechanizm zapewnienia integralności rejestrowania i monitorowania przewozu towarów na całej trasie. Ustawa SENT nałożyła na uczestników sytemu przewozu towarów obowiązki, z naruszeniem których powiązała sankcje finansowe, określone co do wysokości. Naruszenie, którego dopuścił się przewoźnik ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Nie jest wykluczone, że w tym okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza). Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. Jest następstwem braku należytej staranności kierowcy, za którego zachowanie ponosi odpowiedzialność przewoźnik. Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne ale określone w sztywnych kwotach stawki kar za różne przewinienia. Jak trafnie zauważył organ, zasada proporcjonalności jest także realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieudolna próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika a także jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa. Fakt odstąpienia od wymierzenia kary powoduje, że dany uczestnik systemu monitorowania przewozów, który nie stosuje się do jej unormowań będzie w korzystniejszej sytuacji niż pozostali uczestnicy systemu dopuszczający się podobnych uchybień. Odstąpienie od kary ze względu na interes strony jak i interes publiczny spełnia kryterium udzielenia pomocy "de minimis", a co za tym idzie z strona powinna złożyć wniosek o udzielenie takiej pomocy zgodnie z wymogami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743, ze zm.). Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu (niepodważone w sprawie przez skarżącego) jak i ocenę prawną sprawy, skoncentrowaną na analizie wystąpienia materialnoprawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w okoliczności kontrolowanego przypadku. Kontrolowany przewóz towarów wrażliwych nie był pierwszym realizowanym przez skarżącego przewoźnika przewozem zarejestrowanym w systemie SENT (vide: niepodważone ustalenia organu), przepisy ustawy SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie winny być przewoźnikowi znane, naruszenie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka przewozu było ewidentne i wynikało z niedochowania należytej staranności przez kierowcę, odstąpienie od nałożenia kary postawiłoby skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji względem innych przewoźników, stwierdzone naruszenie nie było pierwszym naruszeniem przez przewoźnika przepisów ustawy i nie stanowi naruszenia formalnego (nieistotnej pomyłki), zapisy systemu monitorowania pojazdu w systemie MAPON nie są dowodem przekazywania danych geolokalizacyjnych we właściwym systemie SENT – GEO, którego stosowanie zostało przyjęte przez przewoźnika w zgłoszeniu SENT kontrolowanego przewozu, w czasie nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych system SENT-GEO działał bezawaryjnie a zatem nie istniały obiektywne przyczyny przerwy w transmisji danych poprzez aplikację w telefonie, skarżący nie wykazał zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego" mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 listopada 2022
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Sędziowie
Elżbieta Lemańska Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/ Marta Joanna Czubkowska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny