II SA/Bk 78/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 15 grudnia 2025 r. nr KO.602/120/25 w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę.

I. Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2025 r. znak KO.602/120/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach, po rozpoznaniu odwołania Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie od decyzji Burmistrza Miasta Augustowa z 31 lipca 2025 r. znak GKRiOŚ.6132.1.2023, uchyliło tę decyzję w całości i orzekło w ten sposób, że: 1) wymierzyło Powiatowemu Zarządowi Dróg w Augustowie administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 25 sztuk drzew rosnących na nieruchomości położonej w Augustowie oznaczonej nr [...] w ciągu ulicy nr [...] [...] w wysokości 107.790 zł, 2) odroczyło termin płatności 70% tej kary w kwocie 75.453 zł na okres 5 lat od dnia otrzymania decyzji. II. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W wyniku zweryfikowania na miejscu zgłoszenia mieszkańca 10 stycznia 2023r. pracownicy Urzędu Miejskiego w Augustowie ustalili, że na działce nr [...] obręb 3, której właścicielem jest Powiat Augustowski, wykonywane są drastyczne cięcia drzew po obu stronach ulicy. Z kontroli sporządzono notatkę służbową oraz dokumentację fotograficzną. Zawiadomieniem z 1 marca 2023 r. Burmistrz Miasta Augustowa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub uszkodzenie drzew spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa na terenie pasa drogowego ulicy [...] (droga nr [...]) stanowiącej działkę nr [...] obręb 3 w Augustowie. W toku postępowania organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy obejmujący m.in. wydruki zdjęć z portalu google.maps obrazujące stan drzew przy ww. ulicy z lipca 2012 r. (k. 24-26 akt adm.), wyjaśnienia i dokumenty przesłane przez Powiatowy Zarząd Dróg przy pismach z 22 marca 2023 r. i z 14 kwietnia 2023r. (w tym zdjęcia z kwietnia 2021 r. sporządzone tuż po wykonaniu cięć pielęgnacyjnych odrostów przez firmę zewnętrzną E. Sp. z o.o. w H. zatrudnioną przez PZD; umowy z 12 grudnia 2022 r. i z 18 lutego 2021 r. zawarte z ww. firmą na wykonanie cięć pielęgnacyjnych drzew). W złożonych wyjaśnieniach PZD wskazał, że od około 10 lat w stosunku do drzew wykonywane są takie same prace polegające na "utrzymaniu uformowanego kształtu korony" oraz "podcięciach pielęgnacyjnych", które polegają na podcięciu odrostów przy uformowanej od ponad 10 lat koronie; na skutek wykonywanych prac drzewa nie tracą żywotności. Prace wykonane na podstawie umowy z grudnia 2022 r. zostały odebrane protokołami z 22 grudnia 2022 r. i z 12 stycznia 2023 r.; do sposobu wykonania prac nie zgłoszono zastrzeżeń; w ramach tych prac wykonano podcięcia 25 a nie 27 drzew jak stwierdzono w notatce służbowej pracownika UM z 10 stycznia 2023 r. W dniu 10 maja 2023 r. pracownicy organu pierwszej instancji przeprowadzili oględziny na nieruchomości nr [...] przy ulicy [...] w Augustowie, z których sporządzono protokół oraz załączniki: nr 1 "Zestawienie stanu zachowania drzew" oraz nr 2 "Lokalizacja drzew" (mapka). W trakcie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną (płytka CD). W oględzinach uczestniczył przedstawiciel PZD. Następnie Burmistrz Miasta Augustowa wzywał E. Spółkę z o.o. do wyjaśnienia zakresu prac wykonywanych na podstawie umów z PZD (pisma z 17 maja i 22 czerwca 2023 r.) oraz wzywał PZD do: przedstawienia protokołów odbioru prac na drzewach wykonanych w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., a także do przedstawienia dokumentacji wymaganej przez art. 87a ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, dalej: u.o.p. (pisma z 17 maja 2023 r., k. 77, 79, 87 akt adm.). W odpowiedzi Spółka E. przedłożyła wydruki zdjęć z google.maps obrazujące aktualny stan drzew po wykonanych cięciach, zaś PZD przedłożył żądane protokoły odbioru prac oraz dodatkowo umowy na wykonanie prac pielęgnacyjnych na drzewach rosnących w pasach drogowych dróg i ulic powiatowych z 24 lutego 2020 r. i z 12 kwietnia 2021 r. wraz z protokołami odbioru tych prac (k. 106-114). III. Decyzją z 31 sierpnia 2023 r. Burmistrz Miasta Augustowa wymierzył Powiatowemu Zarządowi Dróg w Augustowie administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 25 drzew zlokalizowanych w ciągu ulicy nr [...] [...] w Augustowie w związku z usunięciem gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa - w wysokości 118 800 zł; odroczył termin płatności 70 % kary w kwocie 83 160 zł na okres 5 lat od chwili, gdy decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji złożył PZD. Załączył zdjęcia przedstawiające sporne drzewa w 2012 r. oraz we wrześniu 2023 r., tj. na datę sporządzania odwołania. Decyzją z 7 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w całości i wymierzyło PZD administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 25 sztuk drzew w ww. lokalizacji w wysokości 107 790,00 zł oraz odroczyło termin płatności 70% tej kary w kwocie 75.453 zł na okres 5 lat od dnia otrzymania decyzji. Skargę na decyzję SKO do sądu administracyjnego złożył Powiatowy Zarząd Dróg. Wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r. w sprawie II SA/Bk 934/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak i decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że decyzja nakładająca karę pieniężną jest przedwczesna, bowiem nadal sporna i niewyjaśniona pozostaje kwestia wystąpienia zniszczenia drzew poprzez usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.). Sąd zwrócił uwagę, że do skargi załączył skarżący opinię biegłego sądowego mgr inż. T. O., z której wynika, że ogłowienie drzew miało miejsce ponad 20 lat temu i korony drzew były wcześniej formowane. Opinia ta – mimo że załączona dopiero na etapie skargi – wskazuje, w ocenie sądu, na istotne okoliczności mogące mieć wpływ na legalność zaskarżonej decyzji. W konsekwencji sąd przyjął, że nie wyjaśniono sprawy w sposób pozwalający na wszechstronną ocenę legalności zaskarżonej decyzji i niezbędne jest powtórzenie postępowania administracyjnego, w którym uzupełniony będzie materiał dowodowy. Zdaniem sądu w pierwszej kolejności niezbędne jest jednoznaczne ustalenie daty wykonania ogłowienia drzew – usunięcia konarów korony drzew; od tego ustalenia zależy dopuszczalność wymierzenia kary administracyjnej. Formułując takie zalecenia sąd wskazał, że przepis sankcjonujący usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50 % korony drzew (art. 87a u.o.p.) wprowadzono do obrotu prawnego 1 stycznia 2016 r., zatem podmiot usuwający gałęzie nie może być karany za ten okres rozwoju drzewa, kiedy przepis sankcjonujący o takiej treści nie obowiązywał. Nie można pociągać do odpowiedzialności administracyjnej posiadacza nieruchomości za czyny skutkujące zmniejszeniem objętości korony drzewa za okresy wzrostu tej części drzewa, jaka nastąpiła do czasu wejścia w życie art. 87a ust. 5 u.o.p. Penalizacją administracyjną przywidzianą w tym przepisie można obejmować wyłącznie czynności dotyczące korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, przy czym początkowym dniem tego okresu jest dzień uzyskania mocy obowiązującej regulacji wyraźnie zakazującej usuwania gałęzi korony drzewa powyżej 50 %. Zatem przy ustalaniu, czy zachodzą podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy, niezbędne jest wyjaśnienie, kiedy dokładnie były przeprowadzane prace w obrębie korony drzewa oraz jaki był ich zakres, zwłaszcza że drzewa ze swojej natury są długowieczne, stąd rozwój i kształtowanie korony mogą trwać dziesiątki, a nawet setki lat. Sąd w sprawie II SA/Bk 934/23 wskazał następujące obowiązki organów: ustalenie kiedy miało miejsce ogłowienie drzew – usunięcie konarów korony drzew; w przypadku ustalenia, że miało to miejsce po 1 stycznia 2016 r. a więc, że istnieje możliwość wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie drzew - ponowne rozważenie czy w sprawie ma zastosowanie wyjątek określony w art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. (z przedłożonej opinii wynika bowiem, że przewodnik i konary ścięto w odległej przeszłości – około 20 lat temu, str. 6 opinii; aktualnie zaś wykonano zabiegi pielęgnacyjne, prześwietlanie koron, które przebiegły zgodnie z art. 87a u.o.p. i ograniczyły się do utrzymania uformowanego wcześniej kształtu korony wszystkich drzew przy ul. [...], s. 7 opinii); w przypadku stwierdzenia, że nie miał zastosowania ww. wyjątek – ponowne rozważenie czy w sprawie zachodziły podstawy do zmniejszenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. (sąd wskazał, że organy ustaliły brak okoliczności świadczących o powodowaniu przez drzewa jakiegokolwiek zagrożenia, wskazanych w art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5, gdy tymczasem z opinii wynika, że nadmierny przyrost w wielu miejscach wchodziłby w kolizję z budynkami i liniami energetycznymi, s. 6 opinii; a formowany kształt koron drzew jest też elementem estetycznym ul. [...] podyktowanym warunkami naturalnymi - niewielką szerokością ulicy, bliską odległością od budynków, stosunkowo dużym ruchem pieszych i samochodowym, głównie w sezonie turystycznym i koniecznością zapewnienia skrajni dla ulicy i chodnika, co wpłynęło na intensywność zabiegów pielęgnacyjnych wymuszających ograniczenie naturalnego rozwoju koron drzew). Dodatkowo, w kontekście ponownego rozważenia konieczności zapewnienia bezpieczeństwa utrzymania drogi, sąd w sprawie II SA/Bk 934/23 wskazał na regulację § 72 ust. 2, § 79 ust. 1, § 80 ust. 1, § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno - budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022, poz. 1518) . Powyższy wyrok uprawomocnił się i nie był skarżony kasacyjnie. IV. W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Miasta Augustowa uzupełnił materiał dowodowy w sprawie w ten sposób, że włączył do akt sprawy: - opinię biegłego sądowego mgr inż. T. O. dotyczącą prawidłowości wykonania podcięcia drzew w ciągu ulicy powiatowej nr [...] - ulicy [...] w Augustowie, która została wskazana w wyroku w sprawie II SA/Bk 934/23 (k. 248 akt adm.); - wyjaśnienia ww. biegłego z 8 listopada 2024 r. sporządzone w sprawie niniejszej na wezwanie organu, dotyczące: podstaw sporządzenia przez niego opisu stanu fitosanitarnego drzew (na podstawie własnych oględzin), sposobu oszacowania czasu wykonania pierwszych podcięć koron drzew (na podstawie grubości gałęzi konarów bocznych i ściętego przewodnika drzew w porównaniu do aktualnej grubości pnia głównego), pozytywnej oceny biegłego o istnieniu konieczności wykonania przeprowadzonych prac, które – w jego ocenie – były pożądane i przyniosły oczekiwane efekty; możliwych kolizji drzew z budynkami w spornej lokalizacji; poglądów na temat formowania koron drzew (k. 268 akt adm.); - informację o nielegalnych pracach w obrębie koron drzew wykonywanych w kwietniu 2025 r. – bez zlecenia PZD (k. 287-289 akt adm.); - opinię dendrologiczną z 2 maja 2025 r. sporządzoną przez "P.", dowód z której organ pierwszej instancji dopuścił postanowieniem z 5 marca 2025 r. - protokół oględzin drzew z 8 kwietnia 2025 r. przeprowadzonych z udziałem biegłych sporządzających ww. opinię, pracowników UM w Augustowie oraz przedstawicieli PZD (k. 290 akt adm.). V. Decyzją z 31 lipca 2025 r. Burmistrz Miasta Augustowa wymierzył PZD administracyjną karę pieniężną za zniszczenie 25 drzew zlokalizowanych w ciągu ulicy nr [...] w Augustowie, w związku z usunięciem gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w wysokości 109 400,00 zł i odroczył termin płatności 70 % tej kary w kwocie 76 580,00 zł na okres 5 lat od chwili, gdy decyzja stanie się ostateczna. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że ww. karę pieniężną nakłada się na posiadacza nieruchomości za zniszczenie drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p., zaś kara za ten delikt administracyjny jest niezależna od stopnia winy posiadacza; może się on uwolnić od odpowiedzialności wyłącznie gdy wykaże, iż zniszczenie drzew miało miejsce poza jego kontrolą i wiedzą. W ocenie Burmistrza takie okoliczności w sprawie nie wystąpiły. Organ wskazał, że według zgromadzonego materiału dowodowego odpowiedzialnym za zniszczenie drzew jest Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie, który jest jednostką organizacyjną zarządzającą drogą powiatową nr [...] w imieniu jej właściciela i zarządcy czyli Powiatu Augustowskiego. Zarząd ten zawarł z firmą E. sp. z o.o. w H. umowę na: "Utrzymanie zieleni poprzez wykonanie prac pielęgnacyjnych drzew rosnących w pasach drogowych dróg i ulic powiatowych na terenie powiatu augustowskiego, polegających na prześwietleniu korony drzew i frezowaniu pni". Prace odebrano protokołami nr 1/2022 oraz i nr 2/2022; nie zgłoszono zastrzeżeń do wykonanych prac. W ocenie Burmistrza choć bezpośrednim sprawcą zniszczenia drzew są pracownicy ww. firmy, jednak działali oni w oparciu o otrzymane zlecenie, a PZD (jako powierzający zadanie osobie trzeciej) dokonując odbioru prac i regulując należność zaakceptował ich wynik, zatem ponosi pełną za nie odpowiedzialność. Organ pierwszej instancji wskazał, że materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, iż wykonawca cięć naruszył zakres powierzonego zadania. Nadto pomiędzy zachowaniem wykonawcy działającego na zlecenie PZD a zniszczeniem drzew istnieje związek przyczynowy, którego nie wyklucza stwierdzenie o powieleniu zakresu cięć z lat poprzednich. Zdaniem też Burmistrza doszło do popełnienia deliktu administracyjnego polegającego na zniszczeniu 25 drzew, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., na co wskazuje dokumentacja fotograficzna (zdjęcia z portalu google.maps), oględziny z 10 maja 2023 r. oraz opinia zespołu biegłych. Porównanie znajdujących się w aktach sprawy zdjęć z różnych okresów uprawnia do wniosku o praktycznie całkowitym usunięciu koron drzew w poz. 1- 9, poz. 11-20 oraz poz. 22-25; usunięcie przekroczyło 50 % korony drzew. Drzewa z poz. 1- 9, poz. 11-20 oraz poz. 22-25 zostały ogłowione, to znaczy zostały pozbawione korony w blisko 100 %, gdyż korona drzew prawidłowo rozwiniętych nie składa się z jedynie krótkich odrostów na pniu. Sporne drzewa nie posiadają dużych konarów (grubych gałęzi o obwodzie powyżej 10 cm), ponieważ zostały usunięte podczas wykonywania prac, co zostało potwierdzone w trakcie oględzin poprzez zaobserwowanie dużych, świeżych, otwartych ran o średnicach nawet 30 cm po cięciach, widocznych również na zdjęciach z 10 stycznia 2023 r. Organ podkreślił, że oględziny przeprowadzono cztery miesiące po spornych cięciach, w tym czasie na drzewach pojawiły się odrosty z pąków śpiących, co potwierdza, że drzewa były całkowicie ogłowione. Zdaniem organu powyższy materiał dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek zniszczenia drzewa, o którym mowa w art. 87a ust. 5 u.o.p. W ocenie Burmistrza w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające ukaranie PZD. Podmiot ten wskazywał przede wszystkim na: utrzymywanie uformowanego kształtu korony (art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.) oraz utrzymanie skrajni drogi. Odnośnie tych okoliczności organ pierwszej instancji wskazał, że: - jednym z głównych skutków dla drzewa po ogławianiu jest zakłócenie równowagi fizjologicznej i bilansu energetycznego, drastyczne obniżenie witalności, a w efekcie podatności na infekcje i szkodniki oraz skrócenie potencjalnej długości życia, zamieranie. Radykalne cięcie drzew (ogławianie) jest zabiegiem doprowadzającym do przyspieszonego zamierania drzew. Znaczna redukcja korony dokonana w wyniku cięć skutkuje zmniejszeniem masy i powierzchni asymilacyjnej liści. Częste ogławianie drzew doprowadza do powstania zaburzeń w ich statyce, najczęściej powiązanego z podniesieniem lub bocznym przesunięciem ich środka ciężkości (Drzewa w krajobrazie. Podręcznik praktyka, Witkoś – Gnach K., Tyszko - Chmielowiec P., Wrocław, 2014 r.); - nie zostało udowodnione, że cięcia wykonano z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników ruchu drogowego, ludzi bądź mienia, gdyż zabiegi wykonywano bez względu na rodzaje występujących kolizji drzew z otoczeniem; nie badano lokalizacji drzew, nie prowadzono oceny ryzyka, które występuje w bezpośrednim otoczeniu drzew oraz nie została dokonana ocena stanu zdrowotnego drzew czy ich witalności. Potwierdzeniem braku wykonania ww. ocen i analiz jest np. pozostawienie przewodnika na drzewie z poz. 14, a także wskazanie w opinii zespołu biegłych, że "Zgodnie z przepisami dot. bezpieczeństwa ruchu drogowego, nie zachodzi potrzeba wykonywania cięć wierzchołkowych i bocznych. Wymagania ograniczają się do utrzymania skrajni drogowej poprzez podkrzesywanie koron drzew do wysokości określonej przepisami. [...] skrajnia dla ruchu samochodowego, wynosząca 4,5 m nie musi być zachowana nad ciągiem pieszym - w tym przypadku wymagana wysokość to jedynie 2,5 m dla ruchu pieszo – rowerowego". Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że powierzenie zadania wykwalifikowanej kadrze nie zwalnia PZD z odpowiedzialności, gdyż stan faktyczny wskazuje na wykonanie cięć bez wykorzystania znajomości zasad utrzymania i pielęgnacji drzew, a nadto bez sprawowania faktycznego nadzoru nad wykonawcą. Marginalnie organ wskazał, że ww. Spółka wykonywała prace także na zlecenie Urzędu Miejskiego w Augustowie, jednak odbywało się to pod nadzorem pracowników Urzędu, którzy konkretnie wskazywali zakres zlecenia, kierowali się na miejsce wykonywania pracy oraz zgodnie z zawartą umową nadzorowali czynności pracowników Spółki. Zabiegi prowadzone przy koronach drzew Gminy Miasta Augustów nie są tak radykalne oraz nie prowadzą do całkowitego usunięcia koron. W ocenie Burmistrza uwzględniono również, zgodnie z zaleceniem sądu w sprawie II SA/Bk 934/23, zakres cięć po wejściu w życie przepisu sankcjonującego art. 87a ust. 5 u.o.p. W okresie od wejścia w życie obowiązujących przepisów do czasu wykonania ostatnich prac, tj. do 2023 r. wykonano znaczną ilość prac (przycięć), przy czym ostatnie ujawnione działania przy koronie drzewa doprowadziły do ponadnormatywnego usunięcia części korony drzew (zniszczenia drzewa) względem stanu drzewa sprzed dokonania tych prac. Prace polegające na usunięciu praktycznie 100 %korony nie mogą być zdefiniowane w inny sposób jak zniszczenie drzewa, a tym bardziej nie mogą być utożsamiane z utrzymywaniem uformowanego kształtu korony drzewa, bowiem takie działanie nie może prowadzić do usunięcia korony drzewa. Jak wskazał organ, utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa wskazuje na pozostawienie korony a nie tylko pnia drzewa. Końcowo organ pierwszej instancji uzasadnił wysokość wymierzonej kary pieniężnej (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) i wywiódł, że ustalenie obwodów drzew nastąpiło przez ich zmierzenie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330) dla gatunku lipa drobnolistna - stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla obwodu pnia do 100 cm wynosi 25 zł, a od 101 cm - 30 zł, natomiast dla gatunku klon srebrzysty - za usunięcie stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla obwodu pnia do 100 cm wynosi 12 zł, a od 101 cm - 15 zł. Przedstawił wyliczenia. Organ pierwszej instancji także wskazał, że podstawie art. 88 ust. 4 i ust. 5 u.o.p. odroczył termin płatności 70 % wysokości kary administracyjnej na okres 5 lat z uwagi na to, iż stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności przy ograniczeniu prac w obrębie korony drzewa do koniecznego minimum spowodowanego np. względami bezpieczeństwa zgodnie z obowiązującymi standardami. Jak wskazano w protokole z oględzin z 10 maja 2023 r. drzewa wytwarzają koronę wtórną, a biegli określili perspektywę utrzymania drzew jako długoterminową - powyżej 10 lat. W ocenie Burmistrza wprowadzony w u.o.p. mechanizm wymierzania i ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa wyklucza stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących tej materii. Organ pierwszej instancji końcowo wskazał, że nie naliczył kary administracyjnej za znajdujące się w pasie drogi ul. [...] dwa drzewa: klon srebrzysty oznaczony w załączniku do decyzji pod poz. 10 oraz klon srebrzysty oznaczony w załączniku do decyzji pod poz. 21. Zgodnie z informacjami przekazanymi od Zarządcy Drogi oraz zebranymi podczas oględzin - drzewa te nie były objęte pracami w 2023 r. VI. Odwołanie wniósł Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie. Zarzucił naruszenie: 1. art. 87a ust. 5 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. przez błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że odwołujący dopuścił się zniszczenia 25 drzew, w sytuacji gdy: a) zgodnie z dominującym w doktrynie i orzecznictwie poglądem art. 87a ust. 5 u.o.p. mówi o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 50% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju, zatem taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich dokonywanych na danym drzewie zabiegach a nie podczas każdego zabiegu odrębnie; b) drzewa objęte skarżoną decyzją zostały pierwotnie ogołocone około 20 lat temu (data trudna do ustalenia), a na pewno przed 1 stycznia 2016 r. – fakt bezsporny, tj. przed wejściem w życie art. 87a u.o.p., a więc w czasie kiedy czynności podjęte przez odwołującego nie podlegały penalizacji administracyjnej; c) prace, których dokonywał odwołujący w roku 2023 stanowiły jedynie konieczną pielęgnację uprzednio już ogołoconych drzew, tj. utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa zgodnie z art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.; d) organ nie przedstawił żadnych kryteriów, na podstawie których zostało ustalone zniszczenie drzew - tym samym, skoro drzewa zostały ogłowione przed kilkunastu lub kilkudziesięcioma laty, nie sposób uznać, by odwołujący tylko w 2023 r. dokonał usunięcia gałęzi o wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa; 2. art. 89 ust. 10 u.o.p. przez jego niezastosowanie i wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia kary po upływie 5 lat licząc od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo w sytuacji, w której z akt sprawy, a w szczególności z opinii biegłego sądowego T. O. wynika, że sporne drzewa zostały ogłowione przeszło 20 lat temu (dokładna data nie jest możliwa do ustalenia); 3. art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. przez jego niezastosowanie i naliczenie opłat za usunięcie gałęzi drzew w sytuacji, gdy odwołujący jedynie utrzymywał kształt korony drzewa uformowany przed wprowadzeniem w życie ww. przepisu; 4. art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w sposób dowolny, z pominięciem zasad logiki, w szczególności przez: a) uznanie opinii biegłego T. O. (biegłego sądowego z zakresu leśnictwa przy Sądzie Okręgowym w Białymstoku) z 26 listopada 2023 r. za niepozwalającą na rozstrzygnięcie sprawy, nierzetelną i sporządzoną przez podmiot, co do którego można mieć wątpliwości, czy posiada właściwą wiedzę w zakresie dendrologii i arborystyki, w sytuacji gdy biegły w rzeczonej opinii stwierdza, że: (-) pierwotne ogłowienie miało miejsce ok 20-30 lat temu, (-) zabiegi pielęgnacyjne, dokonane w 2023 r. zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z dyspozycja art. 87a u.o.p. i ograniczyły się do utrzymania wcześniej uformowanego kształtu koron wszystkich drzew przy ul. [...] w Augustowie, (-) konieczność intensywnych zabiegów pielęgnacyjnych jest konsekwencją niewłaściwego doboru gatunków i form drzew do specyficznej, ograniczonej przestrzeni miasta - zarówno lipa drobnolistna jak i klon srebrzysty potrafią osiągać wysokość do 30 m; zabiegi pielęgnacyjne w obrębie koron rozpoczęły się ponad 20 lat temu, co i tak było terminem spóźnionym; b) wyprowadzenie niezgodnych z zasadami logicznego rozumowania wniosków z treści opinii dendrologicznej zespołu biegłych z 2 maja 2025 r. i uznanie, że odwołujący swoimi działaniami z 2023 r. dopuścił się zniszczenia drzew przy ul. [...] w Augustowie, podczas gdy: (-) autorzy opinii nie wskazali żadnej metodologii przyjętej do ustalenia faktu usunięcia gałęzi drzew w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa; (-) autorzy opinii ocenili, że proces ogławiania trwa co najmniej od 2012 r. (s. 5 decyzji; s. 62 opinii); (-) oględziny drzew w ogóle nie odnoszą się do faktu, iż część drzew wkracza w skrajnię jezdni (4,5 m dla drogi klasy L); autorzy opinii przy oględzinach poszczególnych drzew nie odnotowali faktu, czy dane drzewo wkracza w skrajnię jezdni; c) nieuwzględnienie zgłoszenia z 2 kwietnia 2025 r. dotyczącego nielegalnych prac w obrębie koron drzew nr 19 i 20 przy ustalaniu wysokości kary, pomimo faktu że organ powziął tę informację od samego odwołującego; d) przekroczenie granic uznania administracyjnego: rozstrzygnięcie ma cechy dowolności, gdyż nie zostały w nim należycie uwzględnione interesy społeczne - zwłaszcza poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz fakt, że posadzone drzewa nie były właściwie dobrane do rozpatrywanych warunków miejskich, na co wskazuje treść opinii biegłego T. O. z 26 listopada 2023 r. (s. 8), nadto nieprzycinane drzewa przeszkadzają mieszkańcom ulicy [...] w Augustowie, którzy sami podcinają gałęzie oraz właścicielowi linii wysokiego napięcia poprowadzonej wzdłuż ulicy. Odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z: a) korespondencji mailowej z 2 kwietnia 2025 r. na obarczenie go kosztami zniszczenia drzew oznaczonych w decyzji nr 19 i 20, pomimo uprzedniego zgłoszenia nielegalnych prac w obrębie koron tych drzew; b) zdjęć drzew przy ul. [...] oraz [...] w Augustowie z lipca 2012 r. oraz września 2024 r. (analiza porównawcza; dostęp Google Maps) na wykazanie faktu ogłowienia drzew przy ul. [...] lata temu (przed 2012 r.), nieusunięcia przez PZD w 2023 r. gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, braku zniszczenia drzew przez PZD w 2023 r., dokonywania przez PZD jedynie prac pielęgnacyjnych mających na celu utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa (art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.); a także zobowiązanie zespołu biegłych (pracownia Z.) do wykonania ponownych oględzin drzew przy ul. [...] w Augustowie w miesiącach sierpień - październik 2025 r. (koniec okresu wegetacyjnego) oraz do przedstawienia opinii uzupełniającej celem a) oceny wpływu niepielęgnowanych drzew na ruch drogowy i ruch pieszych (gałęzie w skrajni jezdni oraz chodnika) w okresie wegetacyjnym, b) oceny zagrożenia jakie niosą niepielęgnowane drzewa względem linii wysokiego napięcia poprowadzonych wzdłuż ulicy, c) porównania wielkości koron drzew w okresie wegetacyjnym w roku 2025 z obrazem z Google Maps z 2012 r. (lipiec 2012 r. - również okres wegetacyjny). VII. 1. W postępowaniu odwoławczym SKO w Suwałkach na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadziło uzupełniające postępowanie wyjaśniające wzywając biegłych, którzy sporządzili opinię dendrologiczną, do udzielenia odpowiedzi na pytania sformułowane w wezwaniu z 18 września 2025 r. Odpowiedź została udzielona w piśmie z 14 listopada 2025 r. jako "uzupełnienie opinii dendrologicznej". Do uzupełniającego stanowiska biegłych odniósł się Powiatowy Zarząd Dróg w piśmie z 26 listopada 2025 r. 2. Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2025 r. SKO w Suwałkach uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło merytorycznie w sposób wskazany na wstępie niniejszego uzasadnienia. Podzieliło w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną sformułowane przez organ pierwszej instancji, a zreformowało jego decyzję jedynie w zakresie wysokości kary. Odwołując się do oceny prawnej sądu sformułowanej w sprawie II SA/Bk 934/23, wyjaśniając sposób rozumienia pojęcia zniszczenie drzewa oraz wskazując, że nie można pociągać do odpowiedzialności administracyjnej posiadacza nieruchomości za czyny skutkujące zmniejszeniem objętości korony drzewa za okresy wzrostu tej części drzewa jaka nastąpiła do czasu wejścia w życie art. 87a ust. 5 u.o.p. – Kolegium ustaliło, że: - doszło do zniszczenia drzew w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 87a ust. 5 u.o.p., bowiem doszło do wielokrotnego, na przestrzeni wielu lat, ogławiania spornych drzew, przy czym według opinii biegłych z 2 maja 2025 r. proces ogławiania trwa co najmniej od 2012 r. i jest ponawiany, ostatnio miał miejsce w 2023r. w stosunku do 25 drzew rosnących przy ulicy [...] w Augustowie. Z uwagi na ocenę prawną sądu w sprawie II SA/Bk 934/24 Kolegium wskazało na treść opinii uzupełniającej z 14 listopada 2025 r. sporządzonej w postępowaniu odwoławczym, w której biegli jednoznacznie potwierdzili fakt usunięcia ponad 50 % korony drzew po 1 stycznia 2016 r. W ocenie SKO potwierdzają to również zdjęcia dołączone do akt sprawy (z 2019 r., z 2021 r. i wykonane w trakcie prowadzenia prac 10 stycznia 2023 r. oraz podczas oględzin 10 maja 2023 r. i 8 kwietnia 2025 r.). W opinii z 2 maja 2025 r. biegli stwierdzili, że wszystkie drzewa posiadają korony wtórne wytworzone z 2-letnich pędów regeneracyjnych powstałych po ogłowieniu (wyjątek stanowią drzewa nr 19 i 20 ogłowione ponownie w roku bieżącym). Nadto widoczna jest wielowarstwowość koron wtórnych, wynikająca z kolejnych nawrotów cięć ogławiających na przestrzeni lat. Średnice usuniętych gałęzi i konarów wahają się od niewielkich rozmiarów - ok. 3 cm po rozległe cięcia osiągające nawet 30 cm; - z akt nie wynika i takich dowodów nie przedstawiła strona, aby cięcia te dokonane były w celach wynikających z art. 87a ust. 2 u.o.p. tj. w celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Zdaniem Kolegium w szczególności nie doszło do usunięcia gałęzi obumarłych lub nadłamanych (ani PZD, ani wykonawca na to nie wskazywali, jak też okoliczność taka nie wynika z umowy z 12 grudnia 2022 r. nr Z/30/2022, czy z pisma wyjaśniającego PZD z 22 marca 2023 r., który zaakcentował wykonanie podcięć pielęgnacyjnych, w tym przede wszystkim podcięcia odrostów w celu zachowania skrajni drogi). W ocenie organu odwoławczego nie potwierdziło się również utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa. Kolegium powołało fragmenty opinii biegłych, z której wynika, że ogławianie drzew nie może być uznane za utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzew, gdyż jest zabiegiem niszczącym drzewa i jest niezgodne z zasadami formowania i utrzymywania formowanego kształtu korony drzew (str. 57-62 opinii z 2 maja 2025 r.). Nie usprawiedliwia strony argument o posadzeniu nieodpowiednich gatunków drzew czy dokonanych wcześniej podobnych zabiegach, skoro zdaniem biegłych istnieją znane i stosowane metody prowadzenia drzew uszkodzonych, które pozwalają na kształtowanie koron w sposób mniej inwazyjny z poszanowaniem ich fizjologii i możliwości regeneracyjnych; umożliwiają one dostosowanie formy drzewa do ograniczonej przestrzeni miejskiej przy jednoczesnym zachowaniu jego żywotności i stabilności. Zdaniem też Kolegium z materiału dowodowego nie wynika, aby zabiegi służyły przywróceniu statyki drzew, zwłaszcza że zabieg taki wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, której w sprawie nie przedstawiono (art. 87a ust. 3 u.o.p.). Kolegium nie stwierdziło też wystąpienia wyjątku dotyczącego zwolnienia z konieczności uzyskania zezwolenia na usunięcie roślin określonego gatunku (art. 87a ust. 6 u.o.p.); nie stwierdziło zniszczenia drzew, o jakim mowa w art. 87a ust. 5 u.o.p. oraz ustaliło brak przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za ten delikt, jak i brak podstaw do zmniejszenia wysokości kary (art. 89 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p.). W ocenie Kolegium żadna z przesłanek uzasadniających zwolnienie z kary nie miała miejsca: nie potwierdziło się, że konary drzew wchodziły w kolizję z budynkami i liniami energetycznymi, ani też że zagrażały bezpieczeństwu ruchu drogowego. Nawiązując do powołanego przez sąd w sprawie II SA/Bk 934/23 przepisu §72 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno - budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1518) – dotyczącego zasad projektowania roślinności w pasie drogi, organ odwoławczy wyjaśnił, że: (-) należy mieć na uwadze konieczność zachowania skrajni drogi, w szczególności skrajni jezdni, która została określona w § 79 ust. 1 rozporządzenia, tj. szerokość skrajni jezdni jest równa sumie szerokości części drogi wchodzących w jej skład oraz szerokości obustronnych pasów bezpieczeństwa wynoszących 0.50 m; (-) wysokość skrajni określoną w § 80 ust. 1, która jest uzależniona od klasy drogi (4,5 m dla drogi powiatowej). Przestrzeń skrajni powinna być wolna od przeszkód m.in. w przestrzeni tej nie powinna być nasadzana roślinność; (-) a także regulację § 113 ust. 2 pkt 2 dotyczącego obowiązków zarządcy drogi polegających na utrzymaniu roślinności w pasie drogowym. Zdaniem Kolegium powyższych okoliczności nie ujawniono w toku postępowania, w tym nie wynika to z opinii biegłego T. O. z 26 listopada 2023 r. (biegły nie wskazał, że takie zagrożenia wystąpiły, a jedynie wskazał co mógłby spowodować nadmierny rozrost drzew; biegły wręcz stwierdził, że nie są to rozrośnięte drzewa parkowe, o pokroju charakterystycznym dla gatunku, tylko są to drzewa śródmiejskie o ograniczonych rozmiarach, które współgrają i współistnieją w środowisku miejskim z wąską ulicą i chodnikiem dla pieszych (s. 1 opinii), a także że choć nadmierny przyrost w wielu miejscach wchodziłby w kolizję z budynkami i liniami energetycznymi (s. 6 opinii), to jednak nie stwierdził, że takie kolizje wystąpiły). Dalej Kolegium wywiodło, że ze zdjęć i pomiarów zawartych w opinii z 2 maja 2025 r. sporządzonej przez zespół biegłych wynika, że drzewa są drzewami o niewielkich rozmiarach, o wysokości od 3.2 m do 8 m; utrzymanie nakazanych przez przepisy wielkości skrajni drogowej do wysokości 4.5 m nad jezdnią i 2,5 m nad ciągiem pieszo-rowerowym nie wymagało tak radykalnej redukcji koron. W opinii też podkreślono, że zgodnie z przepisami bezpieczeństwa ruchu drogowego nie zachodzi potrzeba cięć wierzchołkowych i bocznych, a utrzymanie skrajni drogowej ogranicza się do podkrzesywania koron do wysokości określonej przepisami (s. 56 opinii). W opinii uzupełniającej z listopada 2025 r. zauważono również, że w celu zapewnienia wolnej przestrzeni wymaganej przepisami zabiegi powinny ograniczyć się do cięć technicznych w obrębie dolnych partii koron w celu zapewnienia wolnej przestrzeni nad jezdnią i chodnikiem. Konkludując Kolegium wskazało, że skoro ze zgromadzonego materiału zdjęciowego, pomiarów i ocen dokonanych przez pracowników organu pierwszej instancji i biegłych wynika, że rozmiar drzew i ich pokrój nie dają podstaw do uznania, że zagrażały one zlokalizowanym w sąsiedztwie obiektom, nie można przyjąć, że wystąpiły przesłanki do obniżenia kary, o jakich mowa w art. 89 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p. Zdaniem Kolegium nawet gdyby okazało się, że korony drzew rozrosły się nieprawidłowo, w sposób zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego, ludzi lub mienia, nie uzasadnia to niszczenia drzew, a takim zabiegiem jest właśnie ich ogławianie. Jak wskazało Kolegium powołując się na opinię zespołu biegłych, działania podjęte przy drzewach są również niezgodne ze wskazanymi przez WSA przepisami technicznymi, bowiem powołany § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MI nie zakłada niszczenia drzew w celu zapewnienia odpowiednich warunków na drodze, a wręcz nakłada na zarządcę drogi obowiązek zadbania o prawidłowy rozwój i utrzymanie tej roślinności przy niwelowaniu negatywnego wpływu roślinności na drogę. Wobec tak powziętych ustaleń organ odwoławczy stwierdził konieczność ustalenia podmiotowi odpowiedzialnemu – Powiatowemu Zarządów Dróg w Augustowie, kary za zniszczenie w 2023 r. 25 sztuk drzew rosnących przy ul. [...] w Augustowie, jako jednostce organizacyjnej sprawującej rzeczywiste i prawne władztwo nad nieruchomością, na której rosną zniszczone drzewa (art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 889). Uzasadniając zaskarżoną decyzję w zakresie obliczenia wymiaru kary Kolegium wskazało na art. 89 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, art. 84 ust. 1, art. 85 ust.1 u.o.p. a także rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330). Następnie przedstawiło wyliczenia uwzględniające stawki opłat, obwody pni i gatunek drzewa. Zaznaczyło, że zreformowanie decyzji organu pierwszej instancji wynika z nieprawidłowego przyjęcia przez Burmistrza do obliczenia wysokości kary obwodu pni zniszczonych drzew innego aniżeli ten ustalony w trakcie oględzin 10 maja 2023 r., a więc najbliższego rzeczywistym wymiarom drzew. Adekwatnie do zmiany wysokości kary zmieniono również rozstrzygnięcie w zakresie odroczenia terminu płatności 70 % kary, na podstawie art. 88 ust. 4 u.o.p. Zdaniem Kolegium istnieje duże prawdopodobieństwo zachowania żywotności drzew, gdyż wykazują one oznaki żywotności w kolejnych dwóch już okresach wegetacyjnych. Kolegium wyjaśniło również, że nie mogło oceniać stopnia zniszczenia drzew w odniesieniu do całego okresu ich rozwoju, zatem ograniczono się do okresu od wejścia w życie przepisu sankcjonującego, tj. od 1 stycznia 2016 r. Nie mogło uwolnić również od kary argumentowanie, iż drzewa zostały ogłowione przed kilkunastu lub kilkudziesięciu laty. Skoro drzewa były wielokrotnie ogławiane i wytwarzały korony wtórne, przyjęcie argumentacji odwołującego skutkowałoby uniknięciem odpowiedzialności za niewłaściwe postępowanie z roślinami w okresie późniejszym. Odwołując się do poglądu sformułowanego w wyroku z 6 czerwca 2024r. w sprawie II SA/Ol 24/24 SKO wyjaśniło, że w przypadku wielokrotnego usuwania całej korony drzewa (jak w przedmiotowej sprawie) nie można przyjąć inaczej jak tak, że kolejne usunięcie całej korony przekroczyło ponad 50 % wielkości tej korony, jak wytworzyła się w całym okresie rozwoju drzewa. Dlatego niezasadny jest też zarzut nieustalenia stanu korony drzew na 1 stycznia 2016 r. Kolegium za niezasadne uznało zarzuty o nieuwzględnieniu okoliczności błędnego doboru gatunku drzew do spornej lokalizacji, bowiem biegli wyjaśnili, że w takim przypadku należy stosować metody cięcia dobrane do zastanego stanu drzew i ograniczonej przestrzeni miejskiej (s. 57 - 62 opinii), a nie wielokrotnie powtarzać działania szkodzące roślinom polegające na cyklicznym pozbawianiu korony w całości. Wskazało regulacje dotyczące zasad zrównoważonego podejścia do ochrony roślin (art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 u.o.p.). Nie podzieliło również zarzutu o niepełności i dowolnej ocenie materiału dowodowego. Opinię biegłych dendrologów uznało za spójną, logiczną, zawierającą wskazanie i wyjaśnienie podstaw faktycznych i metodologicznych efektów badań i wyciągniętych wniosków. Zwróciło uwagę na jej uzupełnienie na etapie odwoławczym. Odrzuciło jako niezasadny zarzut niewskazania metody obliczenia progu usunięcia 50 % korony drzewa przy ustalonym ogłowieniu drzew. Z kolei, zdaniem Kolegium, opinia sporządzona przez biegłego T. O. skupia się na ocenie prawidłowości wykonania prac przy drzewach, uzasadnieniu ich celowości, a także ocenie zachowania żywotności przez drzewa; jest częściowo sprzeczna w założeniach i przyjętych definicjach z opinią sporządzoną na zlecenie organu, jednak z uwagi na brak wskazania metodologii i źródeł przyjętych danych - oceniona musi być jako nieprzydatna dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie wpływu na rozstrzygnięcie sprawy nie może mieć, w ocenie SKO, dokonanie w kwietniu 2025 r. ponowne ogłowienie dwóch drzew rosnących przy ul. [...] w Augustowie. Jest to bowiem oddzielny czyn, zaistniały w innym czasie i dokonany przez inny podmiot i nie ma wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Z wyżej wskazanych powodów SKO w Suwałkach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 i art. 89 ust. 1 u.o.p., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło reformatoryjnie. VIII.1. Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie. Zarzucił naruszenie: 1. art. 189c k.p.a. w zw. z art. 87a ust. 5 oraz art. 89 ust. 10 u.o.p. przez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sytuacji, gdy w toku postępowania nie udowodniono ponad wszelką wątpliwość odpowiedzialności skarżącego i popełnienia czynu określonego w art. 87a ust. 5 u.o.p., tj.: - pominięcie ustalenia zarówno biegłego T. O. jak i zespołu biegłych dendrologów, zgodnie z którym proces ogławiania drzew przy ul. [...] w Augustowie trwa co najmniej od 2012 r., a według biegłego T. O. dłużej - od ponad 20 lat, a więc oba te zdarzenia miały miejsce przed 28 sierpnia 2015 r., kiedy to przepis art. 87a ust. 5 u.o.p. wszedł w życie. To zaś oznacza, że nie jest zasadne wymierzanie kary za działania stanowiące wyłącznie cięcia pielęgnacyjne i cięcia wymuszone bezpieczeństwem ruchu oraz determinowane bezpieczeństwem istniejącej infrastruktury energetycznej w granicach utrzymania ówcześnie określonego kształtu korony drzewa, a który już wówczas, tj. przed ww. dniem w zakresie swojej ingerencji przekraczał 50%; - niedokonanie ustaleń, do których zobowiązany był organ pierwszej instancji, a które wynikają z uzasadnienia wyroku sądu w sprawie II SA/Bk 934/23, dotyczących: konieczności rozważenia, czy w stanie faktycznym miał zastosowanie wyjątek określony w art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.; czy nie zaistniały przesłanki do zmniejszenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p.; jaki był stan ingerencji w koronę drzewa w dniu wejścia w życie regulacji zakazującej usuwania gałęzi korony drzewa powyżej 50%; 2. art. 87a ust. 5 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. przez jego zastosowanie mimo braku postaw do przyjęcia, że doszło do zniszczenia 25 drzew z uwagi na przeprowadzenie niewłaściwych zabiegów cięcia; 3. art. 81a § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie sprawy na korzyść strony, tj. umorzenie postępowania w przypadku gdy w sprawie występują niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego wynikające z braków postępowania dowodowego i przemawiające na korzyść skarżącego, tj. w sytuacji, gdy organ nie ustalił, jaka była data ogłowienia drzew, mimo że w wyroku w sprawie II SA/Bk 934/23 sąd wskazał, że jest to okoliczność istotna i od niej zależy, czy istnieje możliwość wymierzenia skarżącemu kary administracyjnej; organ nie ustalił także, czy w sprawie znajduje zastosowanie wyjątek określony w art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p., mimo że i skarżący, i autor opinii – T. O., wskazywali na tenże przypadek jako uzasadnienie przeprowadzanych prac, finalnie także z uwagi na zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wszechstronny i zaniechanie zbadania, czy w rozpatrywanym przypadku znajduje zastosowanie okoliczność wskazana w art. 89 ust. 1 u.o.p. Braki w tym zakresie powinny przemawiać na korzyść skarżącego i skutkować umorzeniem postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji. Uzasadniając zarzuty wskazał, że: - zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawiera podstawy prowadzonego postępowania, tj. art. 87a ust. 5, art. 89 ust. 1, art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 12 i 4b u.o.p., które to przepisy zostały wskazane jako podstawa rozstrzygnięcia dopiero w decyzji organu pierwszej instancji, kiedy ten dostrzegł, że drzewa objęte cięciem przeżyły i kwalifikacja zarzutu winna być zmieniona przez wskazanie, że doszło do naruszenia art. 87a ust. 5 u.o.p. Zdaniem skarżącego działanie takie narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa, a nadto zasadę informowania stron; - skoro przepis art. 87a ust. 5 u.o.p. wszedł w życie 28 sierpnia 2015 r., to organ powinien był podjąć trud ustalenia, jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych w tym przepisie. Czynności dowodowe powinny prowadzić do dokładnego zobrazowania stanu korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy. W praktyce oznacza to konieczność ustalania stanu objętości korony przed każdym wykonanym zabiegiem usuwania gałęzi drzewa wraz z ostatnim z nich, w celu zsumowania przyciętej przez posiadacza objętości. Zdaniem skarżącego takie zalecenie wynika wprost z wyroku w sprawie II SA/Bk 934/23, a także z treści przepisu art. 189c k.p.a. Organ tego zalecenia, jak i innych nie wykonał. Nadto w tezie dowodowej postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych zabrakło także zalecenia zbadania, czy zachodzą przesłanki zmniejszenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. Odnosząc się zaś do opinii zespołu biegłych dendrologów oraz ich opinii uzupełniającej skarżący wyjaśnił, że zawiera ona uwagi natury akademickiej oraz dokonuje inwentaryzacji drzew obrazując z czym skarżący od wielu lat w przypadku tych drzew się boryka (wzdłuż linii energetycznej, jak i przy bliskim sąsiedztwie domów dochodzi do regularnego samowolnego podcinania gałęzi przez zakład energetyczny i mieszkańców, którym gałęzie kolidują z zabudową albo którym przeszkadzają spadające jesienią liście; przykładowo chodzi o drzewa ze zdjęcia nr 19 i 20 opinii z 2 maja 2025 r.). Skarżący podkreślił, że w postępowaniach sankcyjnych próg staranności organu w wyjaśnieniu sprawy powinien być wyższy. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 3. Podczas rozprawy w dniu 14 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił ponownie stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. IX. Skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 z późn. zm.), dalej: u.o.p., zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Przesłanka zniszczenia drzewa ma przy tym swoją definicję normatywną zawartą w art. 87a ust. 5 u.o.p., w którym postanowiono, że usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 - stanowi zniszczenie drzewa. A contrario nie będzie zniszczeniem drzewa w wyżej wskazanym rozumieniu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa (art. 87a ust. 2 u.o.p.). Z kolei przesłanki podmiotowe wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa wskazano w art. 88 ust. 2 u.o.p., zgodnie z którym kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. W sprawie niniejszej bezsporne było spełnienie przesłanek podmiotowych nałożenia kary i wymierzenia jej skarżącemu. Sporne drzewa rosną bowiem w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] – ulicy [...] w Augustowie, która stanowi działkę nr [...] będącą własnością Powiatu Augustowskiego. Powiat ten jest zarządcą drogi, który w tym przypadku działa przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi – Powiatowego Zarządu Dróg w Augustowie. Wynika to z art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 889 z późn. zm.), dalej: u.d.p. oraz z treści znajdujących się w aktach sprawy: uchwały Rady Powiatu w Augustowie z 21 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia PZD oraz statutu PZD będącego załącznikiem do uchwały nr 169/XXVII/09 Rady Powiatu w Augustowie z 28 września 2009 r. (w § 4 pkt 17 statutu wskazano, że zakres działania Zarządu obejmuje m.in. utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów, k. 15 akt adm.). Wobec powyższych regulacji oraz znajdującego się w sprawie materiału dowodowego bez naruszenia prawa organy ustaliły, że podmiotem ukaranym powinien być Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie jako posiadacz nieruchomości według art. 88 ust. 2 u.o.p. Obszerny wywód uzasadniający tę konkluzję przedstawił w szczególności Burmistrz Augustowa na s. 7-8 swojej decyzji, a wywód ten organ odwoławczy podzielił. W ocenie sądu jest to stanowisko trafne i niebudzące wątpliwości. PZD na żadnym etapie postępowania nie kwestionował przypisanego mu przymiotu posiadacza nieruchomości odpowiedzialnego za sporny delikt administracyjny (nie kwestionował więc strony podmiotowej zaskarżonej decyzji, a jedynie ustalenie o wystąpieniu zniszczenia drzewa). Nadto z materiału dowodowego, prawidłowo ocenionego przez organy, jednoznacznie też wynika, że co najmniej od 2020 r. PZD zawierał umowy na wykonanie utrzymania zieleni w pasach dróg powiatowych, a efekt wykonanych na podstawie tych umów prac był odbierany przez Zarząd bez zastrzeżeń co do zakresu i sposobu wykonania prac. Świadczą o tym umowy i protokoły odbiorów robót z lat 2020, 2021 i 2022, a w zakresie cięcia spornego w sprawie niniejszej wykonanego w grudniu 2023 r. i styczniu 2024 r. – umowa z 12 grudnia 2022 r. oraz dwa protokoły odbioru robót z 22 grudnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. (k. 83 i 84 akt adm.). Trafnie podkreślił Burmistrz Augustowa orzekający w sprawie w pierwszej instancji, że umowy zawierały następujące wskazanie: "zamawiający ma kontrolować postęp prac i wydawać zalecenia", co w połączeniu z niezgłaszaniem zastrzeżeń do już wykonanych i odbieranych prac na drzewach – świadczy o pełnej akceptacji przez PZD zakresu i sposobu wykonania tych prac oraz ich efektu. W tej sytuacji należało przyjąć, co bez naruszenia prawa uczyniły organy, że choć bezpośrednim sprawcą zniszczenia drzew byli pracownicy firmy E. Spółka z o.o. w H., to jednak działali oni w oparciu o zlecenie udzielone przez PZD, który odbierając prace i regulując należności udzielał akceptacji efektom tych prac. Ponosi zatem pełną odpowiedzialność za ich rezultat jako posiadacz nieruchomości wskazany w art. 88 ust. 2 u.o.p. X. Sporną w sprawie była natomiast kwestia wystąpienia zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. W tym zakresie ponownie prowadząc postępowanie organy pozostawały związane oceną prawną sądu sformułowaną w sprawie II SA/Bk 934/23. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie sądu organy w sprawie niniejszej nie naruszyły ww. przepisu. Uwzględniły istotę zaleceń sądu, która sprowadzała się do wskazania, że wobec zakazu działania prawa wstecz (lex retro non agit) penalizacją wynikającą z art. 87a ust. 5 u.o.p. można objąć wyłącznie okres po wejściu w życie tego przepisu czyli po 1 stycznia 2016 r., a w związku z tym należy ustalić: kiedy dokładnie przeprowadzane były prace w obrębie korony drzewa polegające na jej ogłowieniu (usunięciu konarów korony drzew), jeśli miały miejsce po wejściu w życie ww. przepisu – należało rozważyć czy w sprawie ma zastosowanie wyjątek określony w art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.; jeśli nie miał on zastosowania – należało rozważyć czy w sprawie zachodziły podstawy do zmniejszenia wysokości kary na podstawie – jak wskazał sąd w ww. sprawie - art. 89 ust. 1 u.o.p. (w zasadzie chodzi o art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p.). W celu prawidłowego zrealizowania zaleceń sądu dopuszczono dowód z opinii dendrologicznej, w której wykorzystano materiał dowodowy znajdujący się już w aktach administracyjnych (protokół z oględzin z 10 maja 2023 r. wraz ze zdjęciami, treść wyroku w sprawie II SA/Bk 934/23, opinię biegłego T. O.), a także dokumenty archiwalne z publicznie dostępnych baz danych (zdjęcia z google.maps), jak również własne oględziny biegłych utrwalone protokołem z 8 kwietnia 2025 r. i zdjęciami, w których to oględzinach uczestniczył pracownik PZD (który nie zgłosił zastrzeżeń do treści protokołu i sporządzonej wówczas dokumentacji). Należy podkreślić, że postanowienie Burmistrza z 5 marca 2025 r. o dopuszczeniu dowodu z opinii zespołu biegłych z zakresu dendrologii wskazywało dokładnie na jakie pytania opinia ma udzielić odpowiedzi (vide pkt 2 postanowienia, k. 279 akt adm.). Pytania te odpowiadały precyzyjnie zakresowi postępowania wyjaśniającego zaleconego organom przez sąd w sprawie II SA/Bk 934/23. W szczególności w pkt 2 tiret pierwsze zobowiązano biegłych do udzielenia odpowiedzi na zasadnicze pytanie: "kiedy miało miejsce ogłowienie drzew – usunięcie konarów korony drzew", co stanowi cytat z zaleceń uzasadnienia wyroku w ww. sprawie. W ocenie sądu w sprawie niniejszej na pytanie to – wbrew zarzutom skargi – biegli odpowiedzieli precyzyjnie i jednoznacznie. W opinii znajduje się przede wszystkim wyjaśnienie terminologiczne pojęcia ogłowienie (dekapitacja) użytego przez sąd w sprawie II SA/Bk 934/23. Przy czym zdefiniowano ten zabieg jako działanie polegające nie tylko na skróceniu pni drzew i pozbawieniu ich korony w całości albo w części, ale również na skracaniu konarów i grubych gałęzi bez uwzględnienia fizjologii drzewa, czy też inaczej na cięciu drzewa bez pozostawienia tzw. gałęzi zaopatrującej (cięcie w międzywęźle), co przy słabej witalności drzewa powoduje obumieranie konarów i pni, a przy dużej witalności drzewa – powoduje rozwój odrostów zwanych "wilkami", które rywalizują między sobą w koronie; biegli dalej wskazali, że po ogłowieniu drzewo reaguje na cięcie aktywując pąki przybyszowe i śpiące oraz rozwijając pędy regeneracyjne, co prowadzi do konieczności usuwania lub skracania nadmiernej liczby pędów (s. 58-59 opinii). Równie jednoznacznie biegli wypowiedzieli się odnośnie daty ogłowienia wskazując, że po raz pierwszy miało to miejsce przed wieloma latami (na pewno przed rokiem 2013), "Następnie, przez kolejne lata, [drzewa – przyp. sądu] były poddawane cięciom ogławiającym [...] kolejne cięcia były równie szkodliwe dla drzew co pierwotne. Wskazuje na to ich stan, liczba ran i ubytków powstałych w wyniku cięć". Konkludując biegli stwierdzili, że "Drzewa oznaczone numerami 19 i 20 zostały pozbawione koron w 2025 r. Ostatnie ogłowienie pozostałych drzew miało miejsce w 2023 r." (s. 62-63 opinii). Na uwagę zasługują w szczególności wnioski sformułowane na s. 56 opinii, podsumowujące materiał zdjęciowy ze stron 7-55 tej opinii. We wnioskach tych biegli wskazali, że wszystkie drzewa posiadają korony wtórne wytworzone z dwuletnich pędów regeneracyjnych powstałych po ogłowieniu (w tym miejscu sąd zwraca uwagę, że biegli sporządzili materiał dowodowy po upływie dwóch lat od ostatniego cięcia, o którym wiedza przełożyła się na prowadzenie kontrolowanego postępowania), widoczna jest wielowarstwowość koron wtórnych wynikająca z nawrotów kolejnych cięć ogławiających na przestrzeni lat, średnice usuniętych gałęzi i konarów wahają się od niewielkich rozmiarów około 3 cm po rozległe cięcia sięgające nawet 30 cm. Z kolei analiza załączonych do opinii zdjęć oraz ich opisów pozwala na ustalenie, że spośród 25 drzew poddanych ocenie biegłych: dla numerów drzew 1-13, 15-18, 21, 22, 24-27 – korona wtórna powstała z pędów regeneracyjnych w reakcji na ogłowienie; dla kolejnych numerów drzew biegli ustalili: 14 – powstały dwa równorzędne przewodniki, 23 – korona szczątkowa z postępującym rozkładem. Zestawiając powyższe wypowiedzi biegłych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności: po pierwsze ze zdjęciami z 2012 r. – k. 24-26, na których widać stan drzew sprzed 1 stycznia 2016 r., a następnie ze zdjęciami z 2019 r. (k. 1-3 akt adm.), na których widać rozłożyste i znaczniejszych rozmiarów korony (większe w porównaniu do lipca 2012 r., np. zdjęcia przedstawiające to samo drzewo na k. 2 i 25, k. 3 i 26 oraz znacznie większe w porównaniu do obecnego wyglądu drzew); ze zdjęciami z 2021 r. wykonanymi tuż po wykonaniu "cięć" w kwietniu 2021 r., na których widać świeże cięcia na jednej długości wszystkich gałęzi i bez ich zróżnicowania ze względu na rodzaj (pędy, konary, wilki itp.); a także ze zdjęciami ze stycznia 2023 r., na których ponownie widać głębokie usunięcie wszelkich gałęzi bez zróżnicowania ze względu na ich rodzaj oraz znaczenie dla drzewa (np. k. 4-9 akt adm.) – nie ma podstaw do podjęcia ustalenia innego niż takie, że doszło do ogłowienia 25 drzew przy ulicy [...] w Augustowie. Jeszcze raz należy przypomnieć, że biegli dendrolodzy zdefiniowali ogłowienie jako nie tylko pozbawienie pnia i znacznej części korony, ale też jako "skracanie konarów i grubych gałęzi bez uwzględnienia fizjologii drzewa". Z opinii też jednoznacznie wynika, że ogłowienie, zwłaszcza wielokrotne, prowadzi do zaburzenia jego równowagi energetycznej, zaburzenia pokroju drzewa, rozwoju niestabilnych odrostów a w efekcie nieodwracalnego uszkodzenia struktury drzewa – drzewo słabnie i obumiera w kolejnych latach. Ogłowienie prowadzi więc do zniszczenia drzewa. Nie ulega natomiast wątpliwości, że dendrologicznie rozumiane zniszczenia drzewa (wyjaśnione w ww. opinii) należało w sprawie niniejszej odnieść do normatywnej definicji zniszczenia drzewa z art. 87a ust. 5 u.o.p., którym jest usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2. Skoro zaś korona drzewa to zespół konarów, gałęzi, gałązek, pędów i liści, w które rozgałęzia się od pewnej wysokości pęd główny (pień) (wikipedia.pl, przy czym sposób rozumienia pojęcia korony drzewa należy uznać za tzw. fakt notoryjny), to nie ma podstaw by podważać wnioski opinii stwierdzającej, że w sprawie miało miejsce zniszczenie spornych drzew (w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p.) przez ogłowienie (dekapitacja, zniszczenie dendrologiczne, tj. ingerencja prowadząca do obumarcia). Nastąpiło to przez pozbawienie drzew - ostatnio w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., a wcześniej co najmniej w 2021 r. – wszystkich gałęzi bez zróżnicowania na ich rodzaj, rolę dla drzewa, wielkość, średnicę i w efekcie pozostawienie jedynie pnia drzewa i kikuta jego korony, co jest widoczne na zdjęciach w szczególności ze stycznia 2023 r. Ewentualne wątpliwości, jakie mogłyby pojawić się odnośnie powyższego ustalenia, w szczególności czy doszło do pozbawienia ponad 50 % korony drzewa, zostały usunięte w postępowaniu odwoławczym. Na zapytanie organu biegli udzielili jednoznacznych odpowiedzi na ten temat wskazując, że "dokonane w roku 2023 r. cięcia koron drzew przy ulicy [...] w Augustowie przekraczają 50% objętości koron tych drzew, które rozwinęły się od 1 stycznia 2016 r." (opinia uzupełniająca, k. 446 akt adm.). Podkreślić należy, że SKO w Suwałkach formułując pytanie w piśmie z 18 września 2025 r. jednoznacznie wskazało na wykładnię przepisu art. 87a ust. 5 u.o.p., której dokonał sąd w sprawie II SA/Bk 934/23 w zakresie sposobu rozumienia terminu zniszczenie drzewa oraz okresu, do jakiego ma się odnosić opinia uzupełniająca. Odpowiedź precyzyjnie dotyczy tego zapytania. Wobec powyższego nie sposób podzielić stanowiska skarżącego Powiatowego Zarządu Dróg, iż nie doszło do zniszczenia spornych drzew z uwagi na pierwsze ogłowienie jakie miało miejsce przed dwudziestoma- trzydziestoma latami, w związku z czym zabiegi późniejsze były wyłącznie utrzymaniem uformowanego kształtu korony. Ani biegli dendrolodzy, ani orzekające w sprawie organy nie kwestionowały, że pierwsze ogłowienie drzew miało miejsce w okresie wskazanym przez biegłego T. O., tj. kilkadziesiąt lat temu. Stanowisko skarżącego opiera się jednak na założeniu, że możliwe jest wyłącznie jednokrotne ogłowienie drzewa i żaden późniejszy zabieg, nawet pozbawiający drzewo wszystkich gałęzi, nie będzie ogłowieniem (pozbawieniem korony) a formowaniem. Biegli dendrolodzy podważyli jednak w sposób jednoznaczny taki sposób rozumowania. Wskazali na wytwarzanie przez drzewa, w tym drzewa przez nich analizowane, koron wtórnych w reakcji na kolejne ogłowienia (s. 56 opinii – biegli ustalili wielowarstwowość koron wtórnych), których to koron wtórnych drzewa również były pozbawiane w całości, także po wejściu w życie art. 87a ust. 5 u.o.p. Sąd przy tym wskazuje przykładowo, że podczas oględzin przez biegłych w maju 2025 r. drzewa nr 19 i 20 zostały przez biegłych opisane jako pozbawione korony, przy czym ich wygląd z maja 2025 r. odpowiada wyglądowi 25 spornych drzew ze stycznia 2023 r. (czego skarżący skutecznie nie zakwestionował), a więc tuż po inicjującym niniejsze postępowanie zdarzeniu. Co prawda drzewa nr 19 i 20 nie zostały objęte zaskarżoną decyzją, ale porównanie ich wyglądu z maja 2025 r. z wyglądem pozostałych drzew objętych postępowaniem i ogłowionych z grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r. – jedynie potwierdza, jak wygląda pozbawienie korony w całości, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Nie sposób więc podzielić stanowiska skarżącego, że nie doszło do zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., skoro drzewa zostały de facto pozbawione korony w całości a nie tylko w rozmiarze mniejszym niż 50 % tej korony. Z uwagi na sposób wykonania cięć w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r. nie sposób też było oczekiwać od organów ustalania stanu korony tych drzew ściśle na dzień wejścia w życie przepisu art. 87a ust. 5 u.o.p. Sąd dostrzega i jest to oczywiste, że przepis ten stanowi o koronie drzewa, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Skoro jednak drzewo w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r. zostało pozbawione korony w podanym wyżej rozumieniu (a więc wszystkich gałęzi tworzących koronę) i nie było to po raz pierwszy, to jest to jednoznaczne z usunięciem powyżej 50 % korony rozwiniętej w całym okresie rozwoju drzewa, gdyż w momencie jej usuwania drzewo nie miało innej korony. Procentowe rozważania w takiej sytuacji nie znajdują uzasadnienia, podobnie jak sugerowana przez skarżącego, odwołującego się do stanowiska orzecznictwa, konieczność każdorazowego ustalania stanu korony (przed każdym cięciem). Co do zasady nie sposób zakwestionować ww. poglądu, ale też za każdym razem należy mieć na uwadze indywidualne okoliczności sprawy. A w rozpatrywanym przypadku są one takie, że każdorazowo drzewa były pozbawiane korony, w tym koron wtórnych wytworzonych w obronie na wcześniejsze cięcia. Jeszcze raz zatem należy podkreślić, że skoro za każdym razem pozbawiano je korony, to odpowiada to przepisowi art. 87a ust. 5 u.o.p., gdyż w momencie każdego kolejnego cięcia (de facto ogłowienia) drzewo nie miało innej korony niż usuwana. W konsekwencji nie narusza prawa ustalenie, że doszło do zniszczenia drzewa rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p., bowiem pozbawiono je korony w całości, ostatnio w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., a więc w okresie następującym po 1 stycznia 2016 r. (jak zalecił sąd w sprawie II SA/Bk 934/23), a de facto po 28 sierpnia 2015 r. (co stanowi datę wejścia w życie ww. przepisu). Ustalenie to nastąpiło po uzupełnionym materiale dowodowym w kierunku uwzględniającym ocenę prawną sądu w ww. sprawie. XI. 1. Nie narusza również prawa ustalenie organów, iż sporne prace nie polegały na utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa (art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p.), co – w przypadku usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50 % korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju – wykluczałoby wymierzenie kary administracyjnej. W ocenie sądu dla przyjęcia tej przesłanki egzoneracyjnej konieczne jest uprzednie ustalenie, że mamy do czynienia z istnieniem korony drzewa, czyli – jak wyżej już wskazywano – zespołem konarów, gałęzi, gałązek, pędów i liści, w które rozgałęzia się od pewnej wysokości pęd główny (pień). W sytuacji więc istnienia korony jej formowanie będzie polegało na "regularnym wykonywaniu cięć, których celem jest zachowanie pożądanej wielkości lub kształtu korony" (s. 57 opinii dendrologicznej). A zatem utrzymanie ukształtowanej formy korony polegać powinno na takim wykonywaniu cięć, które choć mogą przekroczyć 50 % korony drzewa, to jednak nadal powinny spełniać cechę formowania (kształtowania) zachowującego żywotność i dobrostan drzewa, jego zdolność do regeneracji i równowagę energetyczną, nie prowadzących do jego destrukcji. W sprawie niniejszej te warunki nie zostały spełnione. Nie sposób ustalić, iż cięcia w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., jak i poprzednie, miały charakter utrzymania ukształtowanego kształtu korony, skoro tej korony drzewa zostały pozbawione za pomocą cięć u nasady korony i bez jakiegokolwiek rozróżnienia na średnicę gałęzi i ich rolę w utrzymaniu żywotności drzewa, np. usuwanie gałęzi zasilających (ogławianie). Przykładowo biegli wskazują jako granicę progową we współczesnej arborystyce - wartość 10 cm (średnica gałęzi), przy czym przy spornych 25 drzewach cięć dokonywano automatycznie, nie zważając na średnicę gałęzi wynoszącą od 3 cm do nawet 30 cm, s. 56 i 60 opinii dendrologicznej. Nadto na fakt ogławiania a nie formowania wskazuje liczba pędów regeneracyjnych wytworzonych przez drzewa dwa lata po ogłowieniu (biegli wyjaśnili, że po ogłowieniu drzewo reaguje na cięcie aktywując pąki przybyszowe i śpiące oraz rozwijając właśnie pędy regeneracyjne, s. 59 opinii dendrologicznej, nazywane w innej części opinii odroślowymi, które po ogłowieniu wyrastają w znacznej ilości, s. 67 opinii dendrologicznej). W kontekście wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. (utrzymanie ukształtowanej formy korony) wskazać należy, iż na taką przesłankę zupełnie nie wskazuje też treść znajdujących się w aktach sprawy umów zawieranych przez PZD z wykonawcą. Zgodnie z umową zawartą 12 grudnia 2022 r., na podstawie której wykonane zostały cięcia w grudniu 2022 r. i styczniu 2023 r., wykonawcy zlecono "prześwietlenie korony i frezowanie pni" a nie pozbawienie drzewa wszystkich gałęzi i odrostów aż do nasady korony i bez rozróżnienia na średnicę gałęzi bądź jej znaczenie dla drzewa (vide § 1 ust. 1 tej umowy). Takie same uwagi dotyczą np. umowy z 24 lutego 2020 r. i jej § 1 ust. 1, której efekt wykonania odpowiadający ogłowieniu ujęto na zdjęciach z 14 kwietnia 2021 r. (k. 31 akt adm.). W żadnej z ww. umów nie ma mowy o utrzymaniu ukształtowanej formy korony a tym bardziej o pozbawieniu drzewa wszystkich gałęzi – a jedynie o cięciach prześwietlających, które należy rozumieć jako przerzedzenie korony celem lepszego dostępu światła i przewietrzenia. Dlatego nie ma podstaw aby przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z przesłanką egzoneracyjną z art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p., co bez naruszenia prawa ustaliły organy. 2. Nie zachodzą również inne przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 87a ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p., tj. odpowiednio usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych oraz wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa. Organy obydwu instancji szczegółowo się do tych kwestii odniosły, w tym Kolegium na s. 23 swojej decyzji wskazało, że w szczególności skarżący nie sporządził dokumentacji, w tym fotograficznej wskazującej na konieczność przeprowadzenia zabiegu przywracającego statykę drzew. Okoliczności tych skarżący w żaden sposób nie zakwestionował. 3. Sąd podziela również tę argumentację, w której usprawiedliwieniem dla ogławiania nie może być rodzaj gatunku drzewa i miejsce jego posadowienia oraz regularnie powtarzane wcześniejsze zabiegi podobne lub tożsame. Nawet bowiem jeśli wcześniej wykonano cięcia destrukcyjne o skutkach długofalowych, to – jak wskazał zespół biegłych - współczesna arborystyka zna metody prowadzenia drzew uszkodzonych pozwalające na mniej inwazyjne kształtowanie koron z poszanowaniem fizjologii drzewa i jego zdolności regeneracyjnych. Powyższa argumentacja skarżącego nie odpowiada też żadnej z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p. wykluczających ustalenie zniszczenia drzew w sprawie niniejszej. 4. Bez naruszenia prawa organy ustaliły również, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki zmniejszenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 (wskazanego przez sąd w sprawie II SA/Bk 923/23) w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p., czym wypełniły zalecenia sądu z ww. sprawy. Zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty, które należało rozważyć w niniejszym przypadku, wynika z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p., zgodnie z którymi nie nalicza się opłat za usunięcie: drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (pkt 4); drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego lub kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi (pkt 5). Sąd w sprawie II SA/Bk 934/23 zalecił rozważenie tych przesłanek z uwagi na treść opinii biegłego T. O. przedłożonej w tamtej sprawie przez skarżącego, w której biegły ten zwracał uwagę na kolizję drzew z budynkami i liniami energetycznymi, niewielką szerokość ulicy, bliską odległość do budynków, ruch pieszych i samochodów oraz konieczność zapewnienia skrajni i chodnika, brak odpowiedniego dobrania gatunków drzew do miejsca ich posadzenia i panujących tam warunków przestrzennych i organizacyjnych. Rozważając te okoliczności w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że żaden z ww. przypadków nie wynika z treści którejkolwiek umowy z wykonawcą, które są umowami na wykonanie "cięć prześwietlających i frezowanie pni". Także materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie wskazuje, aby zamawiający czyli PZD ingerował bądź modyfikował zakres zleconych robót – w kierunku realizującym przesłanki z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p. Argumenty o zbliżeniu drzew do budynków i linii energetycznych oraz konieczności zachowania skrajni chodnika – uzasadniające tak radykalne cięcia, sformułowano po raz pierwszy dopiero w opinii biegłego T. O. sporządzonej na zlecenie PZD w listopadzie 2023 r., a więc kilka miesięcy po wykonaniu spornych cięć i ich zakwestionowaniu przez pracowników Urzędu Miejskiego w Augustowie jako destrukcyjnych dla drzew. Także nie wynika z akt aby PZD dysponował jakimikolwiek dowodami na okoliczność istnienia zagrożenia ze strony drzew dla ludzi bądź innych elementów przestrzennych znajdujących się w sąsiedztwie spornych drzew. Nie wykazano zgłaszania skarg, wpływu wniosków bądź żądań, wystąpienia wypadków bądź uszkodzenia mienia. Trafnie Kolegium na s. 24 zaskarżonej decyzji podkreśla też, że biegły T. O. wskazał, iż "nadmierny przyrost w wielu miejscach wchodziłby w kolizję z budynkami i liniami energetycznymi, ale nie stwierdził, że takie kolizje wystąpiły". Należy zauważyć, że jeśli faktycznie drzewa stanowiłyby tak znaczne zagrożenie, jak twierdzi PZD oraz ww. biegły, istnieje możliwość wystąpienia o udzielenie zezwolenia na ich usunięcie, a występowania o takie zezwolenie skarżący również nie dowiódł. 5. Organy rozważyły także regulacje rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1518 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie MI. Powołały się na regulacje § 113 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MI, zgodnie z którym zarządca drogi w ramach bieżącego utrzymania podejmuje czynności techniczne i organizacyjne co najmniej w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczanie widoczności. Rozważono również przepis § 78 i następne rozporządzenia MI, z których wynika sposób utrzymywania skrajni drogi, tj. przestrzeni nad drogą wolnej od przeszkód, przeznaczonej do prowadzenia ruchu, w tym skrajni jezdni (ust. 2 pkt 1) – czyli części pobocza o nawierzchni twardej, opaski wewnętrznej, zatoki postojowej lub przystankowej oraz skrajni chodnika (ust. 2 pkt 3). W zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że sporne drzewa mogły być utrzymywane (bez ogławiania) w stanie zapewniającym istnienie wymaganej wysokości skrajni drogi – w tym wypadku 4,5m oraz wysokości skrajni chodnika – w tym wypadku 2,50 m (§ 80 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia MI). Dodatkowo w opinii uzupełniającej odniesiono się do tych kwestii wskazując, że wystarczające byłoby wykonanie cięć technicznych w obrębie dolnych partii koron celem zapewnienia wolnej przestrzeni nad jezdnią i chodnikiem. Poza kwestionowaniem tych twierdzeń skarżący PZD nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności przeciwne twierdzeniom organu oraz zespołu biegłych. Fakt, iż mamy do czynienia z postępowaniem sankcyjnym nie zwalniał skarżącego od aktywności w tym zakresie. Jak stanowi art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyrażający zasadę prawdy obiektywnej wskazuje od 11 kwietnia 2011 r., iż aktywność dowodowa podejmowana jest nie tylko z urzędu, ale i na wniosek strony. Dodać także należy, że zgodnie z § 72 ust. 2 rozporządzenia MI roślinność w pasie drogowym projektuje się w taki sposób, aby zapewnić funkcjonalność drogi, bezpieczeństwo ruchu i właściwe warunki do jej wegetacji oraz uwzględnić wpływ jej rozrostu w ciągu całego cyklu wegetacyjnego na drogę. Gatunki roślin powinny być dostosowane do miejscowych warunków klimatycznych i cech podłoża gruntowego. Uwzględniając tę regulację trzeba mieć jednak na uwadze, że pochodzi ona z 2022r., a poprzedzona była rozporządzeniem z 1999 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 124 z późn. zm.), w którym nie było zalecenia dostosowania roślinności w zależności od jej rozrostu do miejsca zlokalizowania w stosunku do drogi. W takiej sytuacji, w ocenie sądu, istotne jest zatem dostosowanie prowadzenia roślinności do panujących warunków przestrzenno-funkcjonalnych. Tymczasem, jak trafnie zauważył organ pierwszej instancji, drzewa cięte były po kolei i równo, bez uwzględnienia ich wpływu na widoczność, przejrzystość skrajni, bezpieczeństwo ruchu drogowego i pieszych oraz odległości od najbliższych elementów przestrzennych w postaci budynków i innych obiektów. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w znajdującym się materiale dowodowym, w szczególności dokumentacji zdjęciowej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że należy zmniejszyć wysokość kary z uwagi na okoliczności wymienione w art. 86 ust. 2 pkt 4 i 5 u.o.p. XII. Sąd ocenia również jako nienaruszające prawa ustalenie wysokości administracyjnej kary pieniężnej. Wysokość ta nie ma charakteru uznaniowego, ale stanowi iloczyn (wynik matematycznego wyliczenia) według wzoru wynikającego z art. 89 ust. 1 w związku z art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1 u.o.p. Składnikami tego iloczynu, jak wprost wynika z ww. przepisów jest: opłata za usunięcie drzewa, liczba cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawka opłaty wynikająca z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330 z późn. zm.), które zależą od rodzajów i gatunków drzew oraz od obwodu pnia. Jak bez naruszenia prawa wskazał organ odwoławczy według załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia stawka za 1 cm obwodu pnia dla lipy drobnolistnej wynosi 25 zł przy obwodzie pnia do 100 cm i 30 zł przy obwodzie pnia powyżej 100 cm. a dla klonu srebrzystego - 12 zł przy obwodzie pnia do 100 cm i 15 zł - przy obwodzie pnia powyżej 100 cm. Z akt sprawy wynika, że doszło do zniszczenia 25 z 27 znajdujących się na działce nr [...] w Augustowie drzew. Było to 17 lip drobnolistnych oznaczonych w trakcie oględzin nr: od 1 do 9, od 11 do 16, 19 i 24 o wskazanych przez SKO na s. 25 zaskarżonej decyzji obwodach pni na wysokości 130 cm oraz 8 klonów srebrzystych oznaczonych w trakcie oględzin nr 17, 18, 20, 22, 23, 25, 26, 27 o obwodach pni na wysokości 130 cm również wskazanych przez Kolegium na s. 25 decyzji. Wynik iloczynu uwzględniającego powyższe dane Kolegium przedstawiło w tabeli na s. 26 decyzji i nie narusza on prawa, w tym należy zauważyć, że skarżący nie sformułował żadnych zarzutów do tego wyliczenia. W szczególności podzielić należy stanowisko SKO, że wobec upływu czasu należało uwzględnić wymiary drzew najbardziej zbliżone do momentu wykonania spornych prac (z oględzin 10 maja 2023 r.), co wpłynęło na wysokość kary w sposób szczegółowo opisany przez SKO na s. 25-27 zaskarżonej decyzji. W konsekwencji trafnie Kolegium zreformowało decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie punktu 1 tej decyzji obniżając wysokość kary administracyjnej z 109 400 z do 107 790 zł, co skutkowało koniecznością zreformowania decyzji Burmistrza również w zakresie rozstrzygnięcia opartego na art. 88 ust. 5 u.o.p., tj. odroczenia terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 70 % tej kary (zmieniono tę kwotę z 76 580 zł na 75 453 zł), gdyż stopień zachowania drzew nie wyklucza jego żywotności. W opinii dendrologiczne jednoznacznie bowiem wskazano, że "perspektywa utrzymania" drzew w większości wynosi powyżej 10 lat z nieznacznymi wyjątkami poniżej 10 lat (vide tabelki na s. 7-54 opinii, w tym wyjątki na s. 44 i 46 opinii). Końcowo wskazać trzeba, i podkreślić, że kara pieniężna została wymierzona nie za 27 a 25 zniszczonych drzew, a dwa drzewa oznaczone w tabelce na s. 12 decyzji SKO numerami 10 i 21 – nie zostały objęte decyzją. Także kontrolowane rozstrzygnięcie uwzględnia regulację art. 189c k.p.a. w tym sensie, że realizuje wytyczne sądu w sprawie II SA/Bk 934/23. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.) sąd skargę oddalił. E. Lemańska M. Leszczyński M. Czubkowska