II SA/Bk 767/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki rozbudowy budynku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką K. K. i synem P. K. (20 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie około 6.000 zł (sprzedaż mleka). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Ponadto wnioskodawca posiada stary samochód osobowy oraz dwa stare ciągniki i towarzyszące im podstawowe maszyny rolnicze. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych. Wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym oraz rolnym przedstawiają się następująco: utrzymanie domu – rocznie 5.000 zł opał; energia elektryczna - 400 zł; woda – 200 zł; podatek rolny i składki ubezpieczeniowe na życie na trzy osoby – 1.000 zł; wywóz śmieci i telefon - 80 zł; leki – 100 – 200 zł (k. 14-15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2017 r. (k. 17) K. K. wywiódł, iż prowadzi gospodarstwo rolne i uzyskuje miesięczny dochód ze sprzedaży mleka ([...] sztuk bydła, [...] sztuk uzupełnienie stada "młodzież"), a ponadto otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 22.000 zł. Całość uzyskiwanego dochodu i produkcji rolnej jest przeznaczona na pokrycie bieżących potrzeb rodziny oraz prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca posiada maszyny rolnicze wykazane w oświadczeniu oraz dwa samochody osobowe dwudziestoletnie. W miesiącu styczniu 2017 r. skarżący kupił [...] jałówki w cenie po 400 zł i w miesiącu lutym 2017 r. [...] krowy po 3.800 zł. ponadto skarżący jesienią 2016 r. sprzedał kilka sztuk krów na ubój (k. 19). Do akt sprawy skarżący dołączył kopie trzech faktur za mleko i wyciąg bankowy (k. 20-24). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanym przypadku K. K. dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem stałego miesięcznego dochodu rodziny pozostaje dochód z gospodarstwa rolnego tj. sprzedaży mleka w wysokości około 6.000 zł oraz dochód z tytułu dopłat do gruntów w kwocie 22.000 zł (co w przeliczeniu na miesiąc daję kwotę około 1.800 zł). Miesięczne wydatki trzyosobowej rodziny skarżącego wykazane przez skarżącego wynoszą około 2.300 zł, bez kosztów zakupu żywności (k. 16). Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dwa samochody, dwa stare ciągniki oraz [...] sztuk bydła mlecznego oraz [...] sztuk uzupełnienia stada. Wnioskodawca jesienią 2016 r. i w 2017 r. dokonywał zakupu bydła oraz sprzedaży bydła na ubój. K. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych Przedstawione powyżej dane uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazane wydatki skarżącego za jeden miesiąc zamykają się kwotą 2.300 zł, przy uzyskiwanych dochodach w kwocie około 8.000 zł. Podkreślić przy tym należy, iż po rozliczeniu bieżących wydatków rodziny skarżącego przy uwzględnieniu nawet kosztów zakupu żywności na kwotę około 1.000 – 1.500 zł i tak skarżącemu zostaje jeszcze kwota około 4.000 zł. Ponadto skarżący nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i domu oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, co świadczy o dobrej kondycji finansowej jego rodziny. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż K.K. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 100 zł. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący tego nie uczynił. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.