II SA/Bk 509/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

A. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką Z. J. oraz pełnoletnim synem M. J. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są wynagrodzenia z tytułu umowy o prace otrzymywane przez: wnioskodawcę w wysokości 4.300 zł brutto oraz Z. J. – 2.300 zł brutto. Skarżący spłaca kredyty zaciągnięte na budowę domu i zabudowań gospodarczych w wysokości około 3.000 zł miesięcznie. W skład majątku rodziny wchodzi: dom o powierzchni [...] m² (stan surowy otwarty), mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Dodatkowo skarżący dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha (k. 6 - 8). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 02 czerwca 2014 r. (k.18) wnioskodawca wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym: czynsz – 579 zł; energia elektryczna – 92 zł; gaz – 57 zł; telefon i Internet – 100 zł; żywność łącznie 1.200 zł; rata kredytu hipotecznego – około 1.300 zł (zobowiązanie zaciągnięte we frankach szwajcarskich); rata kredytu ([...] Bank) – 1.116 zł; rata kredytów zaciągniętych w innych bankach i spłata kart kredytowych – 500 zł. A. J. nie uzyskuje miesięcznego dochodu z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, nie posiada inwentarza żywego, uprawia zboża. Skarżący otrzymał ostatnią dopłatę do posiadanej nieruchomości rolnej dnia [...] grudnia 2013 r. w wysokości 1.919,98 zł. Z tytułu zatrudnienia małż. J. otrzymują 5.081,90 zł miesięcznie (k. 23). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył rachunki i faktury za: energię elektryczną (k. 30), gaz (k. 29), czynsz (k. 26); zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia małż. J. (k. 24 – 25); wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wysokość otrzymanych dopłat do nieruchomości rolnych (k. 31) oraz dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych rat kredytów (k. 27 – 28). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Art. 211 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi, iż koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi łącznie 6.753,70 zł brutto (5.081,90 zł netto), w tym wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w P. O. W. [...] w B. – 4.453,70 zł brutto (3.412,85 zł netto) oraz 2.300 zł brutto (1.669,05 zł netto) uzyskiwane przez Z. J. z tytuł pracy w W. S. [...] P. im. S. [...] w B. (k. 24 - 25). Wydatki miesięczne wynoszą łącznie 4.944 zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon i Internet, żywność, raty kredytów). Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m² (stan surowy otwarty), mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz dzierżawiona nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha. A. J. nie uzyskuje dochodu miesięcznego z tytułu posiadania nieruchomości rolnych. W grudniu 2013 r. skarżący otrzymał dopłatę unijną do posiadanych nieruchomości rolnych w wysokości 1.919,98 zł. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł (k. 15), przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. W tym miejscu należało, zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt posiadania przez małż. J. stałych źródeł dochodu z tytułu zatrudnienia w łącznej wysokości 6.753,70 zł brutto (5.081,90 zł netto). Dodatkowo dochód miesięczny rodziny skarżącego nieznacznie przewyższa wykazane wydatki (4.944 zł) tj. o kwotę około 130 zł. W tej sytuacji uzyskiwane środki finansowe wystarczają zarówno do pokrycia wydatków jak i poczynienia oszczędności, które to powinny być przynajmniej w części przeznaczone na pokrycie połowy kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Prowadzący postępowanie wpadkowe z zakresu prawa pomocy porównując wysokość uzyskiwanego dochodu z wykazanymi wydatkami uznał, iż uiszczenie przez A. J. pełnych kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł, mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.