II SA/Bk 480/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót i czynności p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

P. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie z kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką A. K. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia otrzymywane przez małż. K. w łącznej wysokości 6.600 zł brutto. Wykazane wydatki miesięczne to koszty dojazdy do pracy i utrzymania pojazdów w wysokości około 1.000 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Skarżący jest zadłużony z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego na kwotę 100.000 zł. P. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 12 - 13). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 02 czerwca 2014 r. (k. 15) wnioskodawca wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 150 zł; telefon – 60 zł; wywóz śmieci – 15 zł; rata spłaty kredytu – 911 zł; utrzymanie samochodów i koszty dojazdu do pracy – 1.100 zł. Dodatkowo skarżący uiszcza opłatę za wodę – 50 zł kwartalnie i ogrzewanie – 2.000 zł rocznie. P. K. nie posiada maszyn rolniczych oraz nie prowadzi hodowli zwierząt. W skład ogólnego areału gruntów ([...] ha) wchodzą: łąki, las oraz zboże. Rolnicza działalność produkcyjna odbywa się na zasadzie nieformalnej dzierżawy, za którą wnioskodawca nie otrzymuje dochodu. Skarżący jest właścicielem dwóch samochodów osobowych tj. S. [...] rok prod. 1998 oraz F. [...], rok prod 2005 (k. 16). P. K. dołączył do akt sprawy: decyzję ARiMR z dnia [...] stycznia 2014 r. dot. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 28 - 29); zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzeń małż. K. (k. 17 – 18); faktury i rachunki za: telefon (k. 19), energię elektryczną (k. 22), węgiel (k. 23), wywóz odpadów (k. 24); harmonogram spłat rat zaciągniętego kredytu (25 – 27); decyzje w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 (k. 20 – 21). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to kwota 6.508,89 zł brutto (4.654,12 zł netto), w tym wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w firmie "N." Sp. zo.o. z siedzibą w B. w kwocie 4.239 zł brutto (3.020,29 zł netto) oraz A. K. z tytułu pracy w S. [...] P. S.A. z siedzibą w W. w wysokości 2.269,89 zł brutto (1.633,83 zł netto). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 2.337 zł (energia elektryczna, telefon, rata spłaty kredytu hipotecznego – k. 25, utrzymanie samochodów i koszty dojazdu do pracy). Dodatkowo wnioskodawca uiszcza opłaty kwartalne: woda – 50 zł; roczne: opał – 2.000 zł; podatek leśny, rolny i od nieruchomości 278 zł (k. 20 – 21). W skład majątku małż. K. wchodzi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, samochody osobowe S. [...] rok prod. 1998 oraz F. [...], rok prod 2005. W marcu br. (k. 16) wnioskodawca otrzymał płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 3.232,83 zł. Skarżący spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty w 2012 r., na kwotę 100.000 zł, na okres 12 lat, miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 1.012,11 zł (k. 25 – 27). Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez małż. A. i P. K. stałych źródeł dochodu w łącznej wysokości 6.508,89 zł brutto (4.654,12 zł netto). Skarżący nie wykazał też żadnych trudności w spłacie zaciągniętych zobowiązań finansowych (kredyt hipoteczny) oraz pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania rodziny. W tej sytuacji ze wskazanej sumy wynagrodzenia wnioskodawca powinien wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródła utrzymania, w wysokości pozwalającej na zaspokojenie kosztów bieżącego utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.