II SA/Bk 364/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 maja 2024 r. nr 401.24/A-7/26/24 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: SKO, organ odwoławczy) decyzją z dnia 15 maja 2024 r., nr 401.24/A-7/26/24, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej: organ I instancji) z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: 002819/DM/04/2024, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Decyzja SKO wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W dniu 29 marca 2024 r. I. M. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Białymstoku wniosek o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: 002819/DM/04/2024, odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stronie dodatek mieszkaniowy nie przysługuje z powodu nie posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu spośród tytułów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1335; dalej: ustawa). Jednocześnie podał, że wnioskodawczyni nie oczekuje na lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, w którym powołała się na trudną sytuację finansową. Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z dnia 15 maja 2024 r., nr 401.24/A-7/26/24, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Dalej organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia przyjęte przez organ I instancji w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskiem, tj. 29 marca 2024 r. (data wpływu do MOPR) o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie dysponowała umową najmu lokalu mieszkalnego, a tym samym nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy. Ustalenie to wynika z treści wniosku, gdzie w pkt 8: "Określenie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego" zarządca budynku Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Białymstoku zaznaczył "bez tytułu prawnego" oraz w pkt 11 "Łączna kwota wydatków na lokal mieszkalny za miesiąc poprzedzający dzień złożenia wniosku" zawarł informację: "Administracja Osiedla "[...]" nie może potwierdzić tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w związku z wypowiedzeniem umowy najmu i skierowaniem sprawy do Sądu z pozwem o eksmisję z zajmowanego lokalu". Zdaniem organu odwoławczego, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca nie spełniała wymogów stawianych ustawą dla przyznania jej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. Skoro skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu zamiennego albo najem socjalny lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, było niedopuszczalne. Ustawa zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące i w sposób wyczerpujący określa krąg podmiotów, które mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy i precyzyjne wskazuje przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać. Żadnej swobody w tym zakresie organ nie posiada. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie o eksmisję jest jednym ze skutków utraty tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, a jego bieg nie ma bezpośredniego wpływu na prawo do dodatku mieszkaniowego. Jeżeli natomiast w wyroku eksmisyjnym sąd ustali, że skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, dopiero wówczas zostanie spełniona przesłanka pozwalająca uzyskać prawo do dodatku mieszkaniowego. Jednakże strona składając wniosek musi być osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny. Ten warunek przez skarżącą nie został spełniony. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła I. M., w której nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organów. Uzasadnienie skargi przybrało zaś kształt lakoniczny sprowadzający się do wskazania zaskarżonej decyzji i braku zgody na jej treść. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W dniu 25 czerwca 2024 r. skarżąca złożyła pismo procesowe, w którym opisała swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wniosła też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Z uwagi na swój stan zdrowia poprosiła o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. Do pisma dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 31 maja 2024 r., z którego wynika, że "stan zdrowia pacjentki nie pozwala zgłosić się do sądu, w momencie stresu nasilenie objawów choroby przewlekłej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO z dnia 15 maja 2024 r., nr 401.24/A-7/26/24, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: 002819/DM/04/2024, w przedmiocie odmowy I. M. przyznania dodatku mieszkaniowego. Materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej przez skarżącą decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1335; dalej: ustawa). W stanie faktycznym sprawy organy ustaliły, że skarżąca mieszka w Białymstoku przy ul. [...]. Na datę złożenia wniosku o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego nie przysługiwał jej żaden tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Wcześniej miała ona zawartą umowę najmu ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w Białymstoku, jednakże umowa ta została wypowiedziana. Ponadto został skierowany przeciwko skarżącej pozew o eksmisję z zajmowanego lokalu, ale brak jest jeszcze prawomocnego orzeczenia w tej kwestii. Przy tak ustalonym i niepodważonym przez skarżącą stanie faktycznym stwierdzić trzeba, że organy nie mogły przyznać skarżącej wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Nie spełnia ona bowiem przesłanek określonych w przepisie art. 2 ust. 1 punkty 1 – 5 ustawy. W szczególności nie jest ona najemcą albo podnajemcą tego lokalu (pkt 1). Na datę orzekania przez organy skarżąca nie spełniała także przesłanki określonej w pkt 5 omawianego przepisu, tzn. nie jest ona osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 43/23). Natomiast decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego jest decyzją związaną. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 834/22). Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie wskazał, że chociaż skarżąca obecnie nie spełnia przesłanek do przyznania jej dodatku mieszkaniowego, to w przypadku gdy toczące się przeciwko niej postępowanie o eksmisję z przedmiotowego lokalu zakończy się prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym, w którym może zostać skarżącej przyznane prawo do lokalu socjalnego albo lokal zamienny, będzie ona mogła znów ubiegać o przyznanie jej tego dodatku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 443/22). Dopóki jednak to nie nastąpi, w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o taki dodatek będzie niezasadny. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.