II SA/Bk 319/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. i K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 24 marca 2026 r. nr 400.25/C-7/8/2026 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Wójta Gminy Białowieża z dnia 16 lutego 2026 r. nr BI.6830.1.2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku solidarnie na rzecz skarżących J. S. i K. S. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2026r. nr 400.25/C-7/8/2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Białowieża z dnia 16 lutego 2026 r. nr B1.6830.1.2025 o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczenia pomiędzy działką nr [..]stanowiącą własność A. S. (dalej powoływanej jako: "wnioskodawczyni"), położoną w Białowieży, w obrębie [...], przy ul. [...] z działką sąsiednią nr [..] stanowiącą własność J. i K. S. (dalej powoływanych jako "skarżący") na kwotę 9 .200 zł brutto i zobowiązaniu do ich poniesienia A. S. oraz J. i K. S. w kwocie po 4.600 zł. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Wnioskiem z dnia 6 października 2025 r. A. S. wystąpiła do Wójta Gminy Białowieża o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiącej jej własność, oznaczonej jako działka nr [..]z gruntami nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność J. i K. S., oznaczonej jako działka nr [..]. Wójt Gminy Białowieża postanowieniem z dnia 13 października 2025r. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy ww. działkami, a do czynności przeprowadzenia rozgraniczenia został upoważniony geodeta – K. T., którego wynagrodzenie, zgodnie z umową, wyniosło kwotę 9.200 zł brutto. W piśmie z dnia 4 listopada 2025r. skarżący oświadczyli, że nie widzą potrzeby przeprowadzenia procedury rozgraniczenia ponieważ istniejące rozgraniczenie uważają za prawidłowe i obowiązujące. Wyjaśnili, że w ciągu ostatnich trzech lat granica pomiędzy działkami nr [..] i [..]była oznaczana czterokrotnie i wszystkie te pomiary wskazywały na to samo położenie punktów granicznych, zgodnie z danymi pochodzącymi z map geodezyjnych dostępnych w Starostwie w Hajnówce. Wskazali też, że pierwsze wznowienie znaków granicznych na ww. granicy miało miejsce na ich wniosek, a z czynności, które zostały przeprowadzone 16 sierpnia i 20 września 2022r. uprawniony geodeta – B. P. sporządził i złożył w dniu 24 października 2022r. w Starostwie Powiatowym w Hajnówce - protokół wznowienia znaków granicznych. Czynności wznowienia granic zostały przeprowadzone ponownie w 2025r., na zlecenie A. S., a sporządzony w ramach tych czynności protokół geodety K. Z. z 25 września 2025r. potwierdził prawidłowe wyznaczenie znaków granicznych przez geodetę P. Ponadto granica pomiędzy działkami [..] i [..]była jeszcze dwukrotnie przedmiotem pomiarów geodezyjnych w związku z toczącym się w latach 2022 – 2025 postępowaniem sądowym o stwierdzenie zasiedzenia fragmentu działki skarżących. Wniosek ten, jak podkreślili skarżący, został ostatecznym postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 2 lipca 2025r. – odrzucony, a zatem obowiązująca jest granica uwidoczniona na mapach geodezyjnych i przy pomocy znaków granicznych. Wójt Gminy Białowieża decyzją z dnia 16 lutego 2026 r. zatwierdził wskazaną protokolarnie w toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego granicę między działką nr [...], położoną w Białowieży, stanowiącą własność A. S. z działką sąsiednią nr [..] stanowiącą własność J. S. oraz K. S. Przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym w następujący sposób: kolorem niebieskim z punktu nr 4-3175 do punktu nr 4-228 i dalej na punkt nr 4- 227, ustalono na podstawie zebranych dowodów: operatu ze scalenia gruntów wsi Białowieża 2572.004- 6/72 oraz dokumentów ze wznowienia znaków granicznych zgodnych z aktualnym stanem ewidencyjnym. W związku z powyższym, Wójt Gminy postanowieniem z dnia 16 lutego 2026r. (sprostowanym postanowieniem z dnia 24 lutego 2026 r. znak: BI.6830.1.2025), w pkt 1 ustalił koszty rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..]z działką sąsiednią nr [..] na kwotę 9200 zł; w pkt 2 zobowiązał do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1 w częściach: 1/2 kosztów w kwocie 2950 zł – A. S. w kwocie 4 600 zł brutto i J. i K. S. w kwocie 4.600 zł brutto; a w pkt 3 wskazał, iż koszty postępowania należy wpłacić na konto Urzędu Gminy Białowieża w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie reguła z art. 152 k.c. stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Stąd też należało ustalić i zobowiązać do uiszczenia powstałych w toku postępowania rozgraniczeniowego kosztów zarówno wnioskodawczynię, jak i skarżących po połowie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący opisując w obszerny sposób konflikt graniczny powstały po nabyciu przez nich w 2006 r. - działki o nr [..] oraz podejmowane czynności w ramach zlecanych przez nich prac geodezyjnych związanych ze wznowieniem znaków granicznych z 2022 roku. W ocenie skarżących w momencie wszczęcia przez A. S. postępowania o rozgraniczenia nie było już (i nie ma) sporu o przebieg granicy pomiędzy działkami [..] i [...], a kolejne próby wykazania, że taki spór istnieje, to jedynie skutek pieniaczych zachowań autorki wniosku. W pismach stanowiących uzupełnienie zażalenia z dnia 5 i 12 marca 2026r. skarżący zakwestionowali twierdzenie organu I instancji, jakoby w wyniku postępowania rozgraniczeniowego doszło do powstania nowego stanu prawnego, który reguluje przebieg granicy między obiema działkami, a tym samym aby przebieg ten był w interesie obu sąsiadów. Podkreślili, że przeprowadzone w 2022 i 2025 roku postępowania polegające na wznowieniu znaków granicznych w sposób definitywny wyznaczyły przebieg granicy pomiędzy działkami [..] i [...]. Za nieuprawnione uznali stwierdzenie organu, że "to niniejsze postępowanie doprowadziło do ustalenia przebiegu granicy", ponieważ w ramach tego postępowania geodeta stwierdził prawidłowość przebiegu granicy, a Wójt tylko to potwierdził je swoim postanowieniem. Prawidłowy przebieg granicy był też, aż do zainicjowania tego postępowania, uznawany przez właścicielkę działki [..], czego wyrazem był wniosek do Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim o stwierdzenie zasiedzenia, właśnie w oparciu o ten przebieg granicy. Dopiero gdy sąd odrzucił ten wniosek, jego autorka zaczęła kwestionować przebieg granicy. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 9 marca 2026 r. odniosła się do argumentów przedstawionych w zażaleniu przez skarżących, wnosząc o jego oddalenie i utrzymanie w mocy skarżonego postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia 24 marca 2026 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Białowieża. Jak podkreślono orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego opiera się na zasadach uregulowanych w art. 152 K.c., a stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 grudnia 2006r., I OPS 5/06 wskazując, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu tej uchwały NSA stwierdził również, że w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Dalej Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 152 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Oznacza to, biorąc pod uwagę brzmienie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w 152 K.c. Jak podkreśliło Kolegium warunkiem koniecznym do przyjęcia, że postępowanie toczy się w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości jest istnienie sporu co do przebiegu granicy. Jeżeli takiego sporu nie ma, nie można automatycznie zakładać, że postępowanie to toczy się w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Przedkładając powyższe reguły na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 9200 zł i zasadnie obciążył tymi kosztami strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem na zasadach określonych w art. 152 K.c., tj. po połowie wnioskodawczynię - właścicielkę działki nr [..]oraz skarżących jako właścicieli działki nr [..]. Z akt sprawy wynika bowiem, że między wnioskodawczynią, a skarżącymi zaistniał realny spór dotyczący przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami. Konkludując Kolegium uznało, iż rozgraniczenie nastąpiło w interesie obu stron postępowania rozgraniczeniowego, a rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie nie narusza art. 262 § 1 k.p.a. Skoro bowiem wydanie decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uzależnione jest od konieczności geodezyjnego ustalenia przebiegu granic (wykonania czynności ustalenia przebiegu granic i sporządzenia dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacji technicznej), to do kosztów takiego postępowania zaliczają się koszty geodezyjne ustalenia przebiegu granic (wykonania czynności ustalenia przebiegu granic i sporządzenia dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacji technicznej). Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyli skarżący zrzucając naruszenie prawa i zasad procedury administracyjnej jak i zasad współżycia społecznego. W ocenie skarżących organy błędnie przyjęty, że istnieje spór o przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami nr [..] i [..]w obrębie Białowieża. Podkreślili, że SKO nie odniosło się w żaden sposób do wskazanych przez nich faktów, że właścicielka nieruchomości [..]wskazała przebieg granicy wykazany w dokumentach geodezyjnych oraz oznaczony w terenie w efekcie wznowienia przez geodetę B. P. znaków granicznych, jako podstawę wniosku do Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim (sprawa [...]) o stwierdzenie zasiedzenia fragmentu działki skarżących. SKO nie odniosło się także do informacji, że w trakcie postępowania o stwierdzenie zasiedzenia dwóch biegłych sądowych z zakresu geodezji dokonało na polecenie Sądu Rejonowego sprawdzenia dokumentów i dokładnych pomiarów przebiegu granicy, celem ustalenia ewentualnego zakresu zasiedzenia. Żaden z nich nie wskazywał na jakiekolwiek wątpliwości co do przebiegu granicy, obaj natomiast potwierdzili prawidłowość wznowienia znaków granicznych przez geodetę B. P. Ponadto sama wnioskodawczyni uczestniczyła w tych czynnościach i nie wskazywała na wątpliwości co do przebiegu granicy. W ocenie skarżących Kolegium zignorowało też fakt, że po odrzuceniu przez Sąd wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wnioskodawczyni zleciła geodecie uprawnionemu ponowne dokonanie wznowienia znaków granicznych. Czynność ta została wykonana w dniu 25 września 2025 r. przez geodetę K. Z., który potwierdził prawidłowość przebiegu granicy oraz prawidłowość usytuowania znaków granicznych w ramach ich wznowienia w 2022 r. przez geodetę B. P. oraz pomiarów dokonanych przez następnych geodetów. W konkluzji autorzy skargi wywiedli, że skoro odbyły się dwie czynności wznowienia znaków granicznych, pierwsze w 2022 r. na ich zlecenie, drugie w 2025r. na zlecenie wnioskodawczyni, a ich ustalenia były tożsame i na nich oparł się, tj. potwierdził je geodeta przeprowadzający niniejsze – rozgraniczenie, albowiem w sporządzonym protokole nie ma żadnego stwierdzenia o jakichkolwiek wątpliwościach co do przebiegu granicy, to organy błędnie przyjęły, że w niniejszej sprawie istnieje spór co do przebiegu tej granicy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że kontrola sądów administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji sąd stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 152 k.c., które to naruszenia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., miały wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest to, w jaki sposób należało rozliczyć koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działka nr [..](stanowiąca własność wnioskodawczyni) z nieruchomością sąsiednią - działką nr [..] (stanowiącą własność skarżących). Skarżący uważają, że oni nie powinni ponosić tych kosztów, a wyłącznie wnioskodawczyni. Orzekające w sprawie organy administracji publicznej uznały z kolei, że z uwagi na istniejący spór graniczny i wydaną decyzję o rozgraniczeniu, koszty te powinni ponosi wnioskodawczyni i skarżący po połowie. Sąd w składzie orzekającym przychyla się do stanowiska skarżących. W tym miejscu należy przypomnieć, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach, czyli administracyjnym oraz sądowym i mimo, że uregulowano je w dwóch aktach prawnych (tj. w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym), to stanowi jedną całość (por. uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06). Powyższe ma istotne znaczenie dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego na jego administracyjnym etapie i sposobu obciążania nimi stron w konkretnej sprawie. Oznacza bowiem, że dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać nie tylko treść przepisów dotyczących ponoszenia kosztów w postępowaniu administracyjnym (art. 261 – 267 k.p.a.), ale także przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości (art. 152 – 153 k.c.). Samo rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm., dalej: "p.g.k.") oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453). W ich świetle, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1). Rozgraniczenia dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) – art. 29 ust. 3 i czynią to zasadniczo na wniosek strony (art. 30 ust. 1). Jak stanowią dalsze unormowania ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) – art. 31 ust. 1. Przy ustalaniu takiego przebiegu bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2). A jeśli takich danych brak, bądź też są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3). Rodzaje rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 p.g.k. Możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji: (1) decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 cyt. ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy); (2) decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 p.g.k.), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.); (3) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Niezależnie od sposobu zakończenia sprawy, zawsze wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, a koniecznymi kosztami tego postępowania są koszty związane z czynnościami upoważnionego geodety. Przepisy powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają jednak zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, ani sposobu ich rozliczania. Jak wskazano już wyżej stosuje się w tym przypadku przepisy Działu IX k.p.a. I tak, zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (art. 262 § 1 i 2 k.p.a.). Z powołanej zasady wynika, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. W przypadku rozgraniczenia nieruchomości i jego kosztów istotne znaczenie ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (I OPS 5/06), gdzie przyjęto, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Skoro bowiem istota rozgraniczenia polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych, otaczających ją gruntów, poprzez ustalenie zasięgu prawa własności jej właściciela w stosunku do gruntów sąsiadujących, to zlikwidowanie sporu granicznego poprzez ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami bez wątpienia leży w interesie wszystkich zainteresowanych stron. NSA odwołał się więc do art. 152 Kodeksu cywilnego, który przewiduje, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Zdaniem NSA, bez wątpienia norma zawarta w tym przepisie ma również zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Nielogiczne byłoby bowiem założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i zasad niż rozgraniczenie nieruchomości, do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Powyższa uchwała wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie z mocy art. 269 §1 p.p.s.a. Jak wskazał zatem NSA w powołanej uchwale, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się jednak uwagę, że interes prawny przy rozgraniczeniu jest kategorią obiektywną, a jego ustalenie odbywa się nie na podstawie indywidualnego i subiektywnego podejścia stron do konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych towarzyszących rozgraniczeniu (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021r., sygn. akt I OSK 2341/20 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1392/20, CBOSA). Pomimo, że przesłanką rozgraniczenia gruntów jest spór w sprawie przebiegu granicy, to o istnieniu sporu granicznego nie przesądza wyłącznie wniosek o rozgraniczenie, ale całokształt okoliczności sprawy tj. przebieg czynności rozgraniczeniowych, charakter dokumentów odzwierciedlających prawny przebieg granicy znajdujących się zasobie geodezyjnym, postawa stron postępowania rozgraniczeniowego podczas czynności rozgraniczenia i ich stosunek do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy w świetle dokumentacji prawnej, łatwość odnalezienia punktów osnowy geodezyjnej w terenie oraz reakcja stron postępowania na końcowy wynik rozgraniczenia. Zatem dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w tej konkretnej sprawie obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych nieruchomości, czy tylko wnioskodawcę, należy najpierw ocenić powody dla których złożono wniosek o rozgraniczenie i przebieg postępowania rozgraniczeniowego, w tym sposób jego zakończenia. We wniosku z dnia 6 października 2025r. wnioskodawczyni A. S. oświadczyła, że wnosi o rozstrzygnięcie spornego przebiegu granicy pomiędzy działkami, tj. nr [..], której to znaki graniczne zostały wznowione w 2022r. przez geodetę B. P. z działką o nr [...], której znaki graniczne zostały wznowione w 2025r. przez geodetę K. Z. Skarżący w piśmie z dnia 4 listopada 2025r. oświadczyli z kolei, że nie widzą potrzeby przeprowadzenia procedury rozgraniczenia, albowiem w ciągu ostatnich trzech lat granica pomiędzy działkami nr [..] i [..]była oznaczana czterokrotnie i wszystkie te pomiary wskazywały na to samo położenie punktów granicznych, zgodnie z danymi pochodzącymi z map geodezyjnych dostępnych w Starostwie w Hajnówce. Wskazali też, że pierwsze wznowienie znaków granicznych na ww. granicy miało miejsce na ich wniosek, a z czynności, które zostały przeprowadzone 16 sierpnia i 20 września 2022r. uprawniony geodeta – B. P. sporządził i złożył protokół wznowienia znaków granicznych. Czynności wznowienia granic zostały przeprowadzone ponownie w 2025r., na zlecenie A. S., a sporządzony w ramach tych czynności protokół geodety K. Z. z 25 września 2025r. potwierdził prawidłowe wyznaczenie znaków granicznych przez geodetę P. Ponadto granica pomiędzy działkami [..] i [..]była jeszcze dwukrotnie przedmiotem pomiarów geodezyjnych w związku z toczącym się w latach 2022 – 2025 postępowaniem sądowym o stwierdzenie zasiedzenia fragmentu działki skarżących. Wniosek ten, jak podkreślili skarżący, został ostatecznym postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 2 lipca 2025r. – odrzucony, a zatem obowiązująca jest granica uwidoczniona na mapach geodezyjnych i przy pomocy znaków granicznych. Organy w swoich rozstrzygnięciach, poza bezrefleksyjnym przytoczeniem przepisów prawnych i treści wniosku A. S. (do czego ograniczył się organ I instancji) i dodatkowym przywołaniem treści sentencji decyzji o rozgraniczeniu (co przywołano w decyzji SKO) uznały, że rozgraniczenie jest w interesie obu stron i w związku z tym koszty należy rozdzielić po połowie. Żaden z orzekających organów w najmniejszym stopniu nie odniósł się do argumentacji przedstawionej przez skarżących (zarówno w piśmie z dnia 4 listopada 2025r., zażaleniu i pismach uzupełniających zażalenie). Tymczasem jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, a dokładnie treści protokołu granicznego sporządzonego w dniu 19 grudnia 2025r. przez wyznaczonego geodetę przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym w następujący sposób: kolorem niebieskim z punktu nr 4-3175 do punktu nr 4-228 i dalej na punkt nr 4-227, został ustalony na podstawie zebranych dowodów: operatu ze scalenia gruntów wsi Białowieża 2572.004-6/72 oraz dokumentów ze wznowienia znaków granicznych, zgodnych z aktualnym stanem ewidencyjnym. Z treści tego protokołu wynika również, że w 2022 roku toczyło się postępowanie o wznowienie znaków granicznych działki nr [..] ze działkami sąsiadującymi, w tym działką nr [..]zakończone protokołem wznowienia znaków granicznych sporządzonym i złożonym w dniu 24 października 2022r. w Starostwie Powiatowym w Hajnówce przez geodetę uprawnionego B. P. Ponadto w zasobie POGiK w Hajnówce znajduje się dokumentacja ze sporządzonych map (ewentualnego projektu podziału działek [..] i [...]) na potrzeby zainicjowanego przez wnioskodawczynię postępowania o stwierdzenie zasiedzenia części działki skarżących. Z dokumentacji tej wynika także, że toczyło się drugie postępowanie o wznowienie znaków granicznych na granicy działek [..] i [...], a sporządzony w ramach tych czynności protokół geodety K. Z. z dnia 25 września 2025r. potwierdził prawidłowe wyznaczenie znaków granicznych przez geodetę P. Ponadto, co istotne, a co wynika wprost z treści sporządzonego na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego - protokołu "aktualne dane określające przebieg granicy pomiędzy rozgraniczanymi działkami nr [..]i [..] są jednoznaczne i spójne z danymi ze scalania gruntów obrębu Białowieża oraz pozostałymi dokumentami wymienionymi w wykazie i istnieje możliwość ustalenia przebiegu granicy. W terenie zaś istnieją znaki graniczne powstałe w trakcie wznowienia znaków granicznych w latach 2022 i 2025". Sporządzony na potrzeby prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego - protokół nie pozostawia wątpliwości, że najwcześniej od 2022 roku, a najpóźniej od 25 września 2025r., tj. daty sporządzenia protokołu ze wznowienia znaków granicznych przez geodetę K. Z., wszystkie punkty graniczne pomiędzy spornymi działkami były ustalone i oznaczone na gruncie. Ponadto w terenie odszukano wszystkie punkty pomiarowe, punkt graniczny, punkty osnowy scaleniowej (k. 25 akt administracyjnych). Biegły oświadczył też, ze położenie znaków granicznych jest zgodne z dokumentacją ze wznowienia znaków granicznych zgodnych z aktualnym stanem ewidencyjnym. Powyższe potwierdza, że rzeczywiste granice pomiędzy przedmiotowymi działkami na gruncie okazały się tożsame z granicami wyznaczonymi punktami ustalonymi w postępowaniach o wznowienie znaków granicznych. Daje to podstawę to zaakceptowania stanowiska skarżących, którzy konsekwentnie podnoszą, że nie były one sporne na etapie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Rozgraniczenie nieruchomości (działek) w tym przypadku nie nastąpiło zatem w interesie wszystkich właścicieli działek sąsiednich, gdyż granice te były znane i właściwie niekwestionowane przez skarżących już przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, co postępowanie rozgraniczeniowe tylko potwierdziło. W tych okolicznościach nawet wydanie decyzji o rozgraniczeniu przy ewidentnie jednoznacznym prawnie przebiegu granicy według dokumentów ewidencyjnych i przy zgodności przebiegu granicy na gruncie z przebiegiem uwidocznionym w dokumentacji ze wznowienia znaków granicznych, nie stanowi potwierdzenie wystąpienia sporu granicznego. Ze wszystkich dokumentów geodezyjnych przeanalizowanych przez geodetę wynikały dane czytelne, wiarygodne i jednoznacznie przedstawiające przebieg granicy pomiędzy działkami nr [..]i [..]. Ponadto wydana w dniu 16 lutego 2026r. decyzja o rozgraniczeniu ww. nieruchomości nie została objęta żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Uwzględniając te okoliczności sąd doszedł do wniosku, że orzekające w sprawie organy nie rozpoznały prawidłowo sprawy, gdyż w ogóle nie odniosły się do zebranego materiału dowodowego i go prawidłowo nie oceniły. Jako nieprawidłowy należy uznać fakt całkowitego braku odniesienia się do stanowiska skarżących, które poparte jest przecież pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem sądu, zważywszy na stan faktyczny niniejszej sprawy i zebrany materiał dowodowy (w przeważającej części niekwestionowane opracowania geodetów), przyjęte przez organy rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie odpowiada regulacji zawartej w przepisach art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 52 i 53 k.c. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono wpis sądowy w kwocie 100 zł. Anna Bartłomiejczuk Elżbieta Lemańska Marta Czubkowska