II SA/Bk 165/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wójta Gminy K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wójta Gminy K. K. z dnia [...]grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawcy przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Wójt Gminy K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, iż strata gminy za ostatni rok wyniosła 56.215 zł, a ponadto gmina ma zaciągnięte 4 kredyty na łączną kwotę ponad 2.500.000 zł. Wartość środków trwałych Gminy to 12.881.254 zł, zaś wysokość funduszu to kwota 12.734.676 zł. Na 30 czerwca 2018 r. dochody budżetu wynoszą 798.774,96 zł, przy wydatkach 730.392,75 zł. Na kontach bankowych na tą datę Gmina posiada środki w kwotach: 689.281,56 zł, 400.000 zł oraz 477.645,86 zł. Na dzień 30 czerwca 2018 r. Gmina ma zaciągnięte kredyty w następujących kwotach: 772.628 zł, 1.065.360 zł, 298.300 zł oraz 482.716 zł. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w stałym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawny, ale gmina K. K. ma zawartą umowę na świadczenie usług doradztwa i obsługi prawnej z adwokatem. W ramach tej umowy wykonywanie jest podstawowe doradztwo prawne i obsługa prawna, a zlecenie adwokatowi sporządzenia skargi kasacyjnej spowodowałoby poniesienie dodatkowych kosztów (k. 10-14). Do wniosku dołączono wydruki z księgi głównej (obroty kont) roboczej za okres od stycznia do czerwca 2018 r. (k. 3-5). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z treści złożonego wniosku wynika, że na koniec czerwca 2018 r. Gmina Kołaki Kościelne, którą reprezentuje na zewnątrz Wójt Gminy posiadała dochody w wysokości 798.774,96 zł, przy wydatkach 730.392,75 zł. Wartość środków trwałych Gminy to 12.881.254 zł, zaś wysokość funduszu to kwota 12.734.676 zł. Na dzień 30 czerwca 2018 r. Gmina ma zaciągnięte kredyty w następujących kwotach: 772.628 zł, 1.065.360 zł, 298.300 zł oraz 482.716 zł. Na kontach bankowych na tą datę Gmina posiada środki w kwotach: 689.281,56 zł, 400.000 zł oraz 477.645,86 zł. Strata gminy za ostatni rok wyniosła 56.215 zł. Wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej na obecnym etapie postepowania (wysokość wpisu od skargi kasacyjnej) to 150 zł (połowa wpisu od skargi). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach sądowych, osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W tym zakresie wymagać trzeba szczególnej zapobiegliwości i przezorności nie tylko od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ale pogląd ten należy również odnieść do wszystkich innych podmiotów, które prowadząc działalność publiczną, są stronami postępowań sądowych, w których ponoszenie kosztów jest typową konsekwencją ich prowadzenia. Gmina K. K., przygotowując projekt budżetu na rok 2018 powinna przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których jest lub będzie stroną postępowania, w tym także gdy stroną postępowania jest organ ją reprezentujący. Podkreślić należy bowiem, że w sytuacji kiedy Wójt Gminy został uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnego, to również należało przyjąć, że został on uprawniony do uiszczenia kosztów sądowych związanych z zainicjowanym sporem sądowym. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.) wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Uiszczenie zatem wpisu sądowego i pokrycie kosztów pełnomocnika należy zaliczyć właśnie do tej kategorii spraw. Uczestnicząc zatem w postępowaniu sądowym, wnioskodawca powinien zabezpieczyć właściwe środki na prowadzenie postępowania sądowego lub też zwrócić się do odpowiedniego podmiotu o ustanowienie funduszu celowego. Brak podjęcia takich działań świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy. Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować skarżącej gminy czy też wójta z w/w względów. Prawo pomocy jest bowiem, jak wyżej wskazano, szczególną formą wsparcia dla podmiotów, które rzeczywiście w żaden sposób nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GZ 506/14, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Podsumowując, wykazana sytuacja finansowa Wójta Gminy, na którą przekłada się sytuacja Gminy K. K. nie pozwala na uznanie go za podmiot niebędący w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które to na obecnym etapie wynoszą 150 zł (wpis od skargi kasacyjnej), a także kosztów ustanowienia pełnomocnika do jej sporządzenia zwłaszcza, że na dzień 30 czerwca 2018 r. na kontach bankowych Gminy są środki w kwocie ponad 1.500.000 zł. Ponadto okoliczność, że gmina K. K. ma zawartą umowę na świadczenie usług doradztwa i obsługi prawnej z adwokatem, ale w ramach tej umowy wykonywanie jest podstawowe doradztwo prawne i obsługa prawna, a zlecenie adwokatowi sporządzenia skargi kasacyjnej spowodowałoby poniesienie dodatkowych kosztów, nie może uzasadniać wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedyną bowiem przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku może być brak środków na poniesienie kosztów postępowania, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Gmina, a zatem i Wójt Gminy ją reprezentujący, zawierając umowę na obsługę prawną i doradztwo prawne, powinni przewidzieć możliwość pojawienia się kwestii reprezentowania ich w toku postępowań sądowych i ewentualnych kosztów z tym związanych. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.