II SA/Bk 164/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] listopada 2020 roku, nr [...], 2. Zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w B. na rzecz skarżącego A. P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.

W dniu [...].07.2020 r. A. T. złożył wniosek o przyznanie mu stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021. Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. w B., decyzja z dnia [...].11.2020 r. odmówiła przyznania sypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, powołując się na art. 86 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu M. w B. z dnia [...].06.2019 r. W uzasadnieniu decyzji Komisja stwierdziła, że upłynął okres 6 lat od podjęcia przez wnioskodawcę studiów, co oznacza, zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, że stypendium nie przysługuje. W wyniku odwołania, Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. w B., decyzją z dnia [...].12.2020 r., utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...].11.2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że P. T. podjął studia na kierunku Analityka M. w dniu [...].10.2014 r., a skreślony został [...].09.2017 r. Następnie podjął studia na kierunku Lekarskim Uniwersytetu M. w B. (UMB) w dniu [...].10.2016 r. Na dzień złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora, wnioskodawca miał za sobą okres studiów liczący 6 lat i 3 miesiące. Art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi o tym, że świadczenia przysługują studentowi nie dłużej niż 6 lat na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. W ocenie Komisji Odwoławczej okres 6 lat odnosi się do okresu studiów, co zostało wyjaśnione przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku A. T. (zwany skarżącym) zarzucił decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej UMB: - naruszenie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20.07.2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że bycie studentem przez okres dłuższy niż 6 lat pozbawia go stypendium w sytuacji, gdy okres ten odnosi się do realnego korzystania ze świadczeń dla studentów; - naruszenie art. 7,8 § 1, 9,10,11,12,77, 79 a k.p.a. poprzez brak ustaleń co do okresu pobierania, przez skarżącego, świadczeń dla studentów, brak zawiadomienia skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, w wyniku czego skarżący nie miał możliwości wskazania, że nie przekroczył 6 – letniego okresu pobierania stypendiów. - naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji i brak odniesienia przepisu prawa materialnego do konkretnego stanu faktycznego. Skarżący wniósł o: - stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej lub uchylenie decyzji obu instancji; - zwrot kosztów postępowania; - rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy niewłaściwie interpretują przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, gdyż zapadło wiele orzeczeń sądów administracyjnych prezentujących inne stanowiska niż Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na które powołały się organy. Zarzucił brak poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie pobierania przez skarżącego świadczeń stypendialnych przez okres studiów. Stwierdził, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów ustawowych, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację merytoryczną, Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych Komisja stwierdziła, że skarżący pełni funkcję Przewodniczącego Parlamentu Studentów UMB i z tego tytułu ma wgląd do dokumentów w procesie przyznawania stypendiów, w którym uczestniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do przepisu art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30.08.2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej: p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].11.2020 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 478), zwana: u.p.s.w.n., co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o:1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego,6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). W myśl art. 91 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi (ust. 3). Stosownie do art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiła interpretacja ww. przepisu. Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu stypendium (rektora) nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżący posiadał status studenta przez okres 6 lat i 3 m-cy, to jego uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Z powyższym stanowiskiem, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe rozumienie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. wiąże się z pojęciem "przysługiwanie świadczenia". Stąd, wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to czy student występował oświadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie pobiera świadczenie. Przedstawione powyżej rozumienie przepisów wynika z uzasadnienia projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które odnosi się do pobierania stypendiów czy zapomóg, czyli do stypendiów (zapomóg) przyznanych. Jak wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat". W § 6 ust. 2 pkt 2 Regulaminu świadczeń dla studentów (załącznik nr 1 do zarządzenia nr 48/2019 Rektora UMB z 9.07.2019 r.) został powtórzony przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd zaprezentowany został m.in. w prawomocnych wyrokach: WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20, a także w wyrokach: WSA w Warszawie z dnia 10.03.2021 r. – sygn.. akt II SA/Wa 2166/20, WSA w Bydgoszczy z dnia 19.01.2021 r. – sygn.. akt II SA/Bd 1223/20; publikowane w CBOSA. Sąd orzekający podziela poglądy wyrażone w innych analogicznych sprawach rozstrzyganych przez sądy administracyjne, jako logiczne i racjonalne. Sad nie jest związany stanowiskiem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na które powołują się organy. Rozpoznając sprawę ponownie Wydziałowa Komisja Stypendialna UMB powinna ustalić, na datę złożenia wniosku, czy w okresie studiów skarżący pobierał stypendium rektora, a jeśli tak to przez jaki okres czasu i czy okres ten nie przekracza 6 lat. Wyjaśnienie tej kwestii nie może nastręczać trudności (wbrew twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę), skoro skarżący studiował na tej samej uczelni. Dodatkowo pomocnym będzie oświadczenie samego studenta, podlegające sprawdzeniu. Jeśli chodzi o zarzuty naruszenia postępowania administracyjnego, zawarte w skardze, to faktycznie można mieć zastrzeżenia do braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji organów obu instancji (art. 107 § 3 k.p.a.), przy czym tego braku nie może zastąpić obszerna odpowiedź na skargę., a także nie przestrzeganie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Nie jest uprawnionym twierdzenie organu, że skarżący miał dostęp do akt sprawy z racji pełnionej funkcji Przewodniczącego Parlamentu Studentów UMB, ponieważ odstąpienie od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym zawiera tylko wyjątek określony w art. 10 § 2 k.p.a., który nie znalazł zastosowania w tej sprawie. Natomiast, Sąd stwierdził, że uchybienia proceduralne nie były na tyle istotne, by miały wpływ na wynik sprawy. Dlatego też podstawą uchylenia decyzji organów obu instancji pozostaje naruszenie prawa materialnego. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów sądowych obejmuje wpis sądowy opłacony przez stronę skarżącą.