II SA/Bk 136/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

T. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie 2.500 zł. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 120.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący posiada ciągnik, prasę, rozrzutnik, brony, kultywator, inwentarz żywy – [...] świnie, [...] krowy, [...] cielaki oraz [...] sztuk bydła opasowego. Do wydatków skarżącego należy zaliczyć: koszty leczenia – 200 zł, kredyt w kwocie 15.000 zł – rata miesięczna 700 zł, wyżywienie – 300 zł, śmieci – 30 zł, energię elektryczną -120 zł, telefon – 40 zł, ropę - 500 zł oraz zakup nawozów - 500 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż z uwagi na przebyty wypadek znaczna część środków przeznaczana jest na leczenie i rehabilitację, zaś pozostała część na bieżące wydatki (k.37-40). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017 r. wnioskodawca oświadczył, iż zajmuje się produkcją mleczną – ma [...] krowy bez sprzedaży mleka, na odchów cieląt, a wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego wynosi 1.000 zł. Skarżący posiada 2 samochody osobowe marki O., rok produkcji [...] (wartości 2.000 zł) oraz rok produkcji [...] (wartości 3.000 zł). Dodatkowo wskazał, iż zaciągnął kredyty bankowy na kwotę 30.000 zł celem zakupu bydła do dalszej produkcji rolnej (k. 45). Do wniosku skarżący dołączył: wyciąg z rachunku bankowego (k. 46), deklaracje dla podatku od towarów i usług (k. 47-49), umowy kredytu (k. 50-52), decyzję w sprawie przyznania płatności do gruntów bezpośrednich (k. 53-59). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 2.500 zł (dopłaty unijne około 20.000 zł i dochód z prowadzonego gospodarstwa w kwocie 1.000 zł). Ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki związane z produkcją rolną i własnym utrzymanie zamykają się również kwotą około 2.400 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 120.000 zł) oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący posiada ciągnik, prasę, rozrzutnik, brony, kultywator, inwentarz żywy – [...] świnie, [...] krowy, [...] cielaki oraz [...] sztuk bydła opasowego, a także [...] samochody osobowe marki O., rok produkcji [...] (wartości 2.000 zł) oraz rok produkcji [...] (wartości 3.000 zł). Dodatkowo wnioskodawca ma zaciągnięty kredyty bankowy na kwotę 30.000 zł celem zakupu bydła do dalszej produkcji rolnej. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy zatem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu oraz majątku, w tym sporego areału ziemi pozwala na uznanie, iż jest on w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Wnioskodawca wprawdzie posiada na rachunku bankowym debet w kwocie 12.629,28 zł, ale jednocześnie z wyciągu tego wynika, że skarżący ma wypływy oraz dokonuje wpłat własnych na to konto (np. w dniu 23.02.17 r. w kwocie 6.000 zł k. 46). Ponadto fakt zaciągnięcia kredytów bankowych wskazuje, iż jego sytuacja materialna (zdolność kredytowa) jest oceniana przez bank pozytywnie. Skarżący przy tym nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Dodatkowo nie zostały mu wypłacone jeszcze wszystkie dopłaty bezpośrednie do gruntów (pismo z przedłużeniem terminu k. 59), co wskazuje, że z tego tytułu skarżący posiada jeszcze większą kwotę dochodu niż około 20.000 zł rocznie. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.