II SA/Bk 110/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. Ł. na pismo Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. We wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. U. Ł. zwróciła się do Wójta Gminy S. o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. W odpowiedzi na ten wniosek w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. organ poinformował, że nie posiada w obecnej chwili wolnych lokali jak również nie prognozuje aby sytuacja w najbliższym czasie uległa zmianie. U. Ł. pismo to zaskarżyła do sądu i zarzuciła, że zostało ono wydane bezpodstawnie, bez uwzględniania jej sytuacji życiowej oraz zdrowotnej, wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu skargi podała, że jest osobą niepełnosprawną, mąż leczy się onkologicznie, mają na utrzymaniu dwoje dzieci syna 7 miesięcy i córkę 2 lata. Dzieci są pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Obecnie rodzina wynajmuje mieszkanie i ponosi opłaty w wysokości 1.200 zł. Są to opłaty, które przekraczają budżet domowy. Skarżąca zarzuciła, że Wójt większość lokali socjalnych przyznaje osobom dobrze sytuowanym materialnie. W związku z tym skarżąca czuje się pokrzywdzona, potraktowana niesprawiedliwie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w Gminie S. zasady przyznawania lokali mieszkaniowych uregulowane są uchwałą Rady Gminy z dnia [...] września 2012 r. nr [...] na lata 2012 – 2017 oraz uchwałą z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy na lata 2018 – 2022 oraz zasadach wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Poinformowano, że w Gminie jest 22 lokali mieszkalnych oraz 8 lokali socjalnych. Sześć lokali mieszkalnych będących w zasobach gminy jest niezamieszkałych. Lokale te znajdują się w budynkach po byłej szkole podstawowej oraz byłym ośrodku zdrowia. Przedmiotowe budynki przeznaczone są do sprzedaży. Jeden lokal socjalny położony przy ul. [...] jest przeznaczony dla mieszkańców, którzy znajdą się w trudnej sytuacji życiowej w związku z nagłym wystąpieniem klęski żywiołowej. Nadto podano, że w przypadku posiadania wolnego lokalu mieszkalnego lub socjalnego gmina informuje mieszkańców o możliwości składania wniosków przez ogłoszenie na stornie internetowej oraz bezpośrednio osoby zainteresowane, a następnie Społeczna Komisja Mieszkaniowa analizuje i opiniuje złożone wnioski o wynajem lokalu osobom odpowiadającym kryterium ustalonym uchwałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), jako skarga dotycząca sprawy nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia jest pismo Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2018 r. informujące skarżącą, że Gmina nie posiada w obecnej chwili wolnych lokali jak również nie prognozuje aby sytuacja w najbliższym czasie uległa zmianie. Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa art. 3 tej ustawy. W ocenie Sądu zaskarżone pismo Wójta Gminy S. nie należy do żadnej kategorii aktów prawnych lub czynności mogących być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Przedmiotowe pismo nie jest bowiem ani decyzją, ani postanowieniem, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie, czy rozstrzygającym sprawę co do istoty, ani też nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym, czy zabezpieczającym. Skarżąca domaga się udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów mieszkaniowych Gminy S. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt l OSK 3035/13, zgodnie z którym generalną regułą jest przynależność spraw z zakresu prawa i korzystania z lokali mieszkalnych, w tym należących do mieszkaniowego zasobu gmin do materii cywilnoprawnej. Nawiązanie stosunku najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy następuje na podstawie umowy. Samo zawarcie umowy mieści się w materii cywilistycznej, gdyż nie ma tu miejsca na władcze działanie organu, a umowa nosi cechy przede wszystkim dobrowolności. Poprzedzać ją może szereg czynności, wśród których mogą się znaleźć również działania publicznoprawne organów administracyjnych, podlegające kontroli legalności sprawowanej przez sądy administracyjne. W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt l OPS 4/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek, jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu, a kwestie te należą już do właściwości sądów powszechnych. Powyższe stanowisko jest obecnie utrwalone w praktyce, zwłaszcza w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: orzeczenia z: 2 grudnia 2014 r., l OSK 2082/13, l OSK 1243/13, z 24 kwietnia 2014 r., l OSK 878/14, z 25 lipca 2013 r., l OSK 578/13, z 11 czerwca 2014 r., l OSK 1195/14, z 6 grudnia 2013 r., l OSK 2796/13, z 16 listopada 2012 r., l OSK 1922/12). Pierwszy etap postępowania przed właściwym organem ma na celu rozstrzygnięcie o tym, czy danej osobie służy prawo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z zasobu gminnego, zaś w razie pozytywnego wyniku, w drugim etapie zawierana jest umowa najmu. Najczęściej pierwszy etap kończy się uchwałą lub zarządzeniem, kolejny umową. Będące przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie pismo nie obejmowało zakwalifikowania skarżącej do zawarcia umowy najmu, czyli umieszczenia na liście oczekujących. Jest ono jedynie pismem informującym o tym że Gmina nie posiada w obecnej chwili wolnych lokali jak również nie prognozuje aby sytuacja w najbliższym czasie uległa zmianie. Ta kwestia nie mieści się zatem w granicach właściwości sądów administracyjnych. Powyższe oznacza, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.