II SA/Bk 110/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2017 roku numer [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2017 r., nr [...], odmawiającej M. R. przyznania świadczenia wychowawczego na jej dziecko - A.R. Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W dniu 16 sierpnia 2017 r. M. R. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na jej dziecko – A. R. Organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego na jej córkę. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni to kwota w wysokości 1606,46 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 803,23 zł, a zatem przekracza o kwotę 3,23 zł kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. R., w którym wskazała, że organ nie uwzględnił utraty dochodu z umowy zlecenia nr [...] w firmie [...] , która trwała od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Podniosła także, że wynagrodzenie za miesiąc grudzień 2015 r. zostało jej wypłacone w styczniu 2016 r. i zostało ujęte w rozliczeniu rocznym za 2016 r. W związku z tym doszło do utraty dochodu, a przez to obniżenia dochodu na jednego członka rodziny w miesiącu. SKO w Białymstoku decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przytoczył i omówił przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851). Dalej organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie do obliczenia dochodu rodziny przyjęto dochody za 2016 r. Na podstawie zaświadczeń przedłożonych przez stronę, zeznań podatkowych oraz informacji z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów ustalono ich wysokość w kwocie 13077,57 zł, co dało kwotę 1606,46 zł miesięcznie, a w przeliczeniu na osobę kwotę 803,23 zł. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego świadczenie wychowawcze nie mogło zostać przyznane. Organ stwierdził ponadto, że mimo zakończenia umowy zlecenia, od końca 2016 r. wnioskodawczyni jest zatrudniona w tej samej firmie. Powołał się przy tym na art. 7 ust. 3a ustawy. W jego ocenie nie można traktować obniżenia wynagrodzenia jako utraty dochodu. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła M. R., w której zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., - art. 2, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. R. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., zasądzenie wypłaty należnego świadczenia oraz odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ewentualnie wniosła o uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że na dochód osiągnięty przez nią w 2016 r. składały się dochody z dwóch źródeł, a mianowicie stosunku pracy łączącego ją z C. oraz z umowy zlecenia trwającej do 31 grudnia 2015 r. zawartej z C.. Stwierdziła, że organ II instancji nie dokonał ponownej oceny merytorycznej stanu faktycznego, ale błędnie przyjął za organem I instancji, że oba podmioty, z którymi była związana skarżąca, są jednym i tym samym. Tymczasem są to dwa odrębne podmioty, funkcjonujące na rynku w innych formach, nawiązujące stosunki prawne niezależnie od siebie. Jeden z nich stanowił dla niej pracodawcę, a drugi zleceniodawcę. Tym samym dochód z tytułu umowy zlecenia powinien zostać potraktowany jako dochód utracony. To natomiast pociąga za sobą stwierdzenie, iż dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł miesięcznie, a zatem spełnione jest kryterium dochodowe wynikające z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym, jak stwierdziła, organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skoro strona zakończyła umowę zlecenia w 2015 r., to utraty dochodu można dokonać tylko za ten rok, a nie za 2016 r. uznany za rok zasiłkowy. Ponadto z akt sprawy oraz z treści dokumentu wygenerowanego z systemu informatycznego ZUS nie wynika, aby w 2016 r. skarżąca, poza wynagrodzeniem ze stosunku pracy oraz alimentów, miała jeszcze jakieś inne źródło dochodu. Natomiast organ przyznał, że niewłaściwie uznał za organem I instancji, iż umowy zlecenia i umowa o pracę były zawierane z tym samym podmiotem. Nie miało to jednak wpływu na ustalenie wysokości dochodów skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2006 r. o pomocy państwa w wychowywani dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851; dalej: ustawa). Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 7 ust. 3a ustawy, które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy. Oba organy przyjęły, że dochody rodziny skarżącej w 2016 r. wyniosły kwotę 13.077,57 zł, co dało 1606,46 zł miesięcznie, w tym 803,23 zł na osobę. Ich zdaniem skarżąca miała umowę zlecenia z firmą Logan do końca 2015 r., jednak od 2016 r. jest nadal zatrudniona w tej samej firmie, a zatem zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy, nie można w tym przypadku mówić o utraconym dochodzie. W ocenie Sądu, stanowisko organów jest nieprawidłowe. Przede wszystkim, zgodnie z umową o pracę z dnia 30 kwietnia 2014 r. – k. 5 akt sądowych, skarżąca pracuje od dnia 2 maja 2014 r. w C. jako pracownik administracyjno – biurowy. Ponadto na podstawie umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., skarżąca wykonywała w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. prace administracyjno – biurowe na rzecz C. – k. 6 akt sądowych. Oba podmioty, co nie budzi wątpliwości nie są tożsame (patrz wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej - k. 7 akt sądowych oraz wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego – k. 8 akt sądowych). Organy niezasadnie utożsamiając te podmioty nieprawidłowo zatem zastosowały art. 7 ust. 3 a ustawy. Dodatkowo organy nie wyjaśniły prawidłowo stanu faktycznego w sprawie. Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r, skarżąca złożyła do akt wyciąg z jej konta bankowego, dopuszczono go jako dowód w sprawie, z którego wynika, że w dniu 5 stycznia 2016 r. wpłynęła na jej rachunek bankowy kwota 555,86 zł wpłacona przez P. B. z tytułu umowy zlecenia z dnia 30 grudnia 2014 r. W grę zatem może wchodzić konieczność uwzględnienia dochodu utraconego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Jak więc z powyższego wynika, wprawdzie organy nie dysponowały przedmiotowym dowodem w dacie orzekania, ale o umowie zlecenia zakończonej w 2015 r. i częściowym wynagrodzeniu z tej umowy osiągniętym w 2016 r., organy wiedziały chociażby z odwołania. Z mocy zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., zachodzi potrzeba, aby organy rozważyły powyższą kwestię i jej ewentualny wpływ na utratę dochodu. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustaleń tych nie może poczynić sam Sąd, gdyż nie może w tym zakresie wyręczyć organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.