Sygnatura
II SA/Bd 930/25
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 kwietnia 2026 r., II SA/Bd 930/25 – skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie
Wynik
odrzucono skarge w części, oddalono w pozostałej części
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
- Data orzeczenia
- 22 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Pawełczak Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Piotr Ziółkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. N. na uchwałę Wójt Gminy z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie powołania Komisji Doraźnych Rady Gminy do przeprowadzenia kontroli w Gminnym Ośrodku Zdrowia oraz w [...] 1. odrzuca skargę w zakresie § 1 i § 2 zaskarżonej uchwały; 2. w pozostałej części skargę oddala.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
C. N. (dalej jako Spółka lub Skarżąca), działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm., dalej jako: "u.s.g.") oraz art. 50 i 52 § 1 i § 2 art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), zaskarżyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w B. uchwałę Wójt Gminy z dnia [...] września 2025 r. Nr [...] w sprawie powołania Komisji Doraźnych Rady Gminy do przeprowadzenia kontroli w G. O. Z. oraz w C. S. i R. "[...]". Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: - art. 213 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm., dalej jako: "k.s.h.") poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organem właściwym do sprawowania funkcji kontrolnej w Spółce będzie komisja doraźna, podczas gdy w Kodeksie spółek handlowych przewidziano odpowiednie środki kontrolne dla spółek prawa handlowego; - art. 10a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 679, dalej jako "u.g.k.") poprzez przyjęcie, że komisja doraźna może sprawować funkcje kontrolne w spółce prawa handlowego, w której udziałowcem jest gmina, podczas gdy brzmienie przepisu jasno wskazuje, że w spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) działa rada nadzorcza, zaś do rad nadzorczych z udziałem j.s.t. zastosowanie mają przepisy Kodeksu spółek handlowych; - art. 10a ust. 6 u.g.k. w zw. z art. 19 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 373, dalej jako "z.z.m.p.") poprzez powołanie do komisji doraźnej, której zadaniem miało być sprawowanie czynności kontrolnych, osób, które nie spełniają wymogów formalnych; - art. 18a ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez powołanie komisji doraźnej, do zadań której należy przeprowadzenie kontroli funkcjonowania, organizacji i gospodarki finansowej Spółki podczas, gdy jest ona spółką prawa handlowego prowadzoną, do której nie mają zastosowania wskazane powyżej przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Ze względu na powyższe Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na wypadek, gdyby Sąd nie podzielił ww. zarzutów, Skarżąca zaznaczyła, że nawet przy hipotetycznym przyjęciu, że Rada Gminy może wykonywać czynności kontrolne względem spółki prawa handlowego, której jest udziałowcem, to w świetle przepisów ustawy o samorządzie gminnym komisja doraźna nie jest organem uprawnionym do przeprowadzania takiej kontroli, gdyż uprawnienia kontrolne może w takim razie wykonywać komisja rewizyjna, nie zaś doraźna, bowiem to komisja rewizyjna w myśl art. 18a u.s.g. posiada uprawnienia do kontroli działalności wójta, gminnych jednostek organizacyjnych, czy jednostek pomocniczych gminy zgodnie z art. 21 ust. 1 u.s.g. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniosła o oddalenie w całości przedmiotowej skargi. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze, organ administracji podniósł, że zaskarżona uchwała powołuje dwie komisje doraźne dotyczące dwóch podmiotów, tj. Skarżącej i oraz Gminnego Ośrodka Zdrowia. Spółka nie posiada interesu prawnego do złożenia skargi na ww. uchwałę Rady Gminy, ponieważ nie wykazała w żaden sposób uprawnienia do reprezentowania interesów Gminnego Ośrofka Zdrowia, ani w żaden sposób nie wykazała, że skarżona uchwała w jakikolwiek sposób miałaby naruszać interes prawny tego podmiotu. Rada Gminy zwróciła uwagę, że w wyroku w sprawie I OSK 657/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że spółki prawa handlowego, których jedynym właścicielem jest gmina, mają szczególny charakter, ponieważ podstawowym celem ich powołania (utworzenia) jest realizacja określonych zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.), a nie przynoszenie zysku. Dlatego też przepisy ustawy o samorządzie gminnym w odniesieniu do tych spółek są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów kodeksu spółek handlowych. To zaś uzasadnia kompetencje kontrolne rady gminy nad tego rodzaju spółkami, ponieważ rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania. Przekazanie zadań do spółki nie może bowiem oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Z tego względu spółki, których jedynym właścicielem jest gmina, niewątpliwie mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych", pomimo tego, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku w sprawie III SA/Gd 501/24, uznając, "że rada gminy posiada kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych (bez względu na posiadany czy nieposiadany przez nie przymiot osobowości prawnej), za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania". Spółka zarzuciła również, że Rada Gminy może kontrolować jednostki tylko za pomocą komisji rewizyjnej, tymczasem organ administracji wskazał, że wyrok NSA w sprawie II OSK 663/09 wyjaśnia, że komisja rewizyjna jest wewnętrznym organem rady gminy i stąd płynie wniosek, że jej kompetencje są pochodną kompetencji Rady Gminy (w szczególności komisja może kontrolować tylko takie jednostki, które podlegają kontroli rady gminy), nawet wówczas, gdy zostały jej ustawowo przydzielone. Tylko w tym ostatnim przypadku Rada Gminy jest zobligowana do wykonywania swoich uprawnień kontrolnych za pośrednictwem komisji rewizyjnej, co oznacza, że nie może wykonywać ich samodzielnie. We wszystkich innych przypadkach to Rada Gminy decyduje o sposobie wykonywania przysługujących jej kompetencji kontrolnych w stosunku do podległych jej jednostek i organów. Dlatego Rada Gminy zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 u.s.g. Rada Gminy powołała w tym celu komisję doraźną. Uprawnienia kontrolne Komisji Rewizyjnej nie ograniczają uprawnień kontrolnych rady, ani innych komisji rady. To znaczy, że pozostałe komisje rady (stałe i doraźne) mają również uprawnienia kontrolne, ograniczone jedynie zakresem merytorycznym działania takiej komisji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego sąd bada spełnienie wymogów formalnych skargi oraz to, czy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 (akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej) (...), nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje w sytuacji, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r. sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003/8/84). Skarżący powinien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (zob. wyrok NSA z 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze podkreśla się, że naruszenie interesu prawnego powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (tak: NSA w wyroku z 14 marca 2002 r. II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. Z przytoczonych wyżej orzeczeń wynika, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo podmiotu, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Zaskarżona uchwała powołuje dwie komisje doraźne dotyczące dwóch podmiotów: Skarżącej spółki oraz Gminnego Ośrodka Zdrowia. O ile więc nie ulega wątpliwości, że Skarżąca posiada interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w zakresie powołania Komisji Doraźne do przeprowadzenia kontroli u niej, to nie sposób jednocześnie uznać, że posiada interes prawny do zaskarżenia tej uchwały odnośnie powołania Komisji Doraźnej do przeprowadzenia kontroli w Gminnym Ośrodku Zdrowia. Spółka nie wykazała bowiem w żaden sposób uprawnienia do reprezentowania interesów Gminnego Ośrodka Zdrowia, ani w żaden sposób nie wykazała, że zaskarżona uchwała w jakikolwiek sposób miałaby naruszać interes prawny podmiotu, jakim jest Gminny Ośrodek Zdrowia. W związku z tym należy jednoznacznie stwierdzić, że Skarżąca nie posiada umocowania prawnego do zaskarżenia uchwały. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę w zakresie § 1 i § 2 zaskarżonej uchwały. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, wskazać należy, że kwestią sporną pozostaje w istocie podmiotowy zakres kontroli zleconej komisji doraźnej odnoszący się do Skarżącej będącej spółką prawa handlowego, a więc podmiotu posiadającego osobowość prawną. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że stosownie do art. 15 ust. 1 u.s.g. organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gminy (miasta), zaś zgodnie z art. 18a ust. 1 u.s.g., rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. W związku z tym w doktrynie wskazuje się, że do zadań rady gminy (miasta) należy kontrola pracy wójta oraz gminnych jednostek organizacyjnych, przy czym dla sprawnego realizowania funkcji kontrolnej rada powołuje komisję rewizyjną. Jednak komisja rewizyjna (co należy wyraźnie podkreślić) nie jest organem kontrolnym gminy, a jedynie aparatem pomocniczym (wewnętrznym) rady gminy, za którego pomocą rada wykonuje swoją funkcję kontrolną. Innymi słowy, komisja rewizyjna, dokonując czynności kontrolnych, nie działa samodzielnie, może bowiem wykonywać te czynności wyłącznie w zakresie i trybie ustalonych przez radę, i przedstawia radzie wyniki kontroli wraz ze stosownymi wnioskami. W tym przypadku rada gminy jest zobligowana do wykonywania swoich uprawnień kontrolnych za pośrednictwem komisji rewizyjnej, co oznacza, że nie może wykonywać ich samodzielnie. We wszystkich innych przypadkach, to rada gminy decyduje o sposobie wykonywania przysługujących jej kompetencji kontrolnych w stosunku do podległych jej jednostek i organów. Dlatego rada gminy zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 u.s.g., może powołać w tym celu komisję doraźną, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie objętej kontrolą należy wyłącznie do rady gminy. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 u.s.g., rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. W celu sprawnego wykonywania zadań rada ze swego grona powołuje stałe komisje, ustalając przedmiot ich działania i skład osobowy oraz może powołać komisje doraźne, określając ich skład osobowy, zakres i przedmiot działania i czas funkcjonowania. W ocenie Sądu należy w pełni podzielić stanowisko Rady Gminy, z którego wynika, że rada gminy posiada kompetencje kontrolne w stosunku do wszelkich jednostek organizacyjnych (bez względu na posiadany czy nieposiadany przez nie przymiot osobowości prawnej), za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania, a więc - tak jak w rozpoznawanej sprawie - także wobec Skarżącej. Dokonując wykładni pojęcia "gminna jednostka organizacyjna", użytego w art. 18a ust. 1 u.s.g., w pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie "jednostka organizacyjna". W piśmiennictwie wskazuje się, że jest to zespół prawnie wyodrębnionych oraz zorganizowanych składników majątkowych i osób, wyposażonych w możliwość działania na określonym polu, w tym występowania w obrocie prawnym niekoniecznie cywilnoprawnym. Spółki kapitałowe bez wątpienia są jednostkami organizacyjnymi. Spółka kapitałowa to bowiem nic innego jak wyodrębniony prawnie majątek oraz osoby (akcjonariusze, udziałowcy i członkowie organów), wyposażone w osobowość prawną i z określonymi celami działalności. Potwierdza to art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1965 r. - Kodeksy cywilny, według którego osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną (por. R. Skwarło, Spółka jest jednostką organizacyjną, Wspólnota 2006/19). Z semantycznego punktu widzenia "gminną jednostką organizacyjną" jest jednostka utworzona przez gminę w celu wykonywania jej zadań. Normatywną podstawą do takiego rozumowania stanowi art. 9 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Pod względem strukturalnym gminne jednostki organizacyjne mogą więc stanowić część danej jednostki samorządu jako osoby prawnej (jednostki prawnie niewyodrębnione) albo być podmiotami samodzielnymi, odrębnymi od tej osoby - jako jednostki prawnie wyodrębnione (por. A. Szewc, O pojęciu "jednostka organizacyjna" w polskim prawie samorządu terytorialnego, RPEiS, LXVII, zeszyt 3/2005, W. Niewiadomski, Z. Grzelczak, U.s.g., Warszawa 1990, s. 14). W związku z tym, że spółki gminne są tworzone i wyposażane w majątek przez gminy w celu wykonywania ich zadań, mimo, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną, mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych". Jest to tzw. szerokie ujęcie tego pojęcia. Wobec używania przez prawodawcę na gruncie u.s.g. pojęcia "gminna jednostka organizacyjna" (jednostka organizacyjna gminy) w dwóch ujęciach (szerokim i wąskim) podzielić należy stanowisko wyrażane w piśmiennictwie, że jeśli w ramach danej jednostki redakcyjnej tekstu ustawy (ustępu) poza powyższym pojęciem występuje również pojęcie "gminna osoba prawna", oznacza to użycie tego pojęcia w jego wąskim znaczeniu, nieobejmującym właśnie owych "gminnych osób prawnych". Natomiast gdy ustawodawca używa tego terminu "samodzielnie", bez "sąsiedztwa" gminnej osoby prawnej - wówczas mamy do czynienia z szerokim znaczeniem tego pojęcia (por. A. Rzetecka-Gill, Glosa do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2009 r., II SA/Bd 878/08, Lex 99925). Skoro więc art. 18a ust. 1 u.s.g. nie różnicuje kompetencji kontrolnych na jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną lub nieposiadające osobowości prawnej, to należy uznać, że dotyczą one jednych i drugich, w myśl zasady lege non distinguente nec nostrum est distinguere. Osobowość prawna nie oznacza zupełnej odrębności organizacyjnej. Osobowość prawna to konstrukcja przede wszystkim z zakresu prawa cywilnego. Gmina jest tworem publicznoprawnym, wyposażonym w osobowość prawną w celu uczestniczenia w obrocie cywilnoprawnym. W strukturze organizacyjnej gminy, rozumianej jako związek publicznoprawny, funkcjonują różne jednostki organizacyjne, w tym posiadające osobowość prawną, np. spółki oraz nieposiadające osobowości prawnej - zakłady i jednostki budżetowe. Jedne i drugie organizacyjnie podlegają gminie i są przez nią nadzorowane. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 18a ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez powołanie Komisji Doraźnej do przeprowadzenia kontroli funkcjonowania, organizacji i gospodarki finansowej Skarżącej. Za wyłączeniem spółek spod kontroli rady gminy nie przemawiają też żadne argumenty celowościowe. Nie jest takim argumentem fakt istnienia w spółkach rady nadzorczej. Rada nadzorcza jest wewnętrznym organem kontroli, nie wyłącza potrzeby ani możliwości kontrolowania przez radę gminy, choć ma wpływ na sposób i zakres wykonywania tej kontroli. Istnienie tego rodzaju organu ma ułatwić kontrolę nad jednostkami, ale w żadnym razie nie wyłącza uprawnień kontrolnych rady gminy realizowanych za pośrednictwem komisji rewizyjnej lub komisji doraźnej. Pamiętać należy, że spółki, tak jak inne jednostki organizacyjne gminy, są powoływane w celu wykonywania zadań gminnych, w niektórych gminach te same zadania są wykonywane przez spółki, a w innych przez jednostki lub zakłady budżetowe. Przekazanie zadań do spółki nie może oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Trzeba pamiętać, że w myśl art. 15 ust. 1 u.s.g. rada jest organem stanowiącym i kontrolnym w gminie. Jest to uprawnienie wynikające z prawa publicznego. Majątek spółki gminnej stanowi mienie komunalne i podlega wszystkim rygorom dysponowania takim mieniem (art. 43 u.s.g.), a zgodnie z art. 2 pkt 6b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzę nia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1393) oraz art. 24h-24m u.s.g., członkowie organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi podlegają takim samym ograniczeniom i zakazom jak kierownicy innych jednostek organizacyjnych gminy (por. R. Skwarło, ibidem, A. Szewc, U.s.g. Komentarz, Lex 2012, t. 6 do art. 18a, Cz. Martysz (w) B. Dolnicki, U.s.g. Komentarz, WK 2018, t. 2 do art. 18a). Za powyższą wykładnią art. 18a ust. 1 u.s.g. przemawia również przepis art. 24 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. Powyższy przepis, wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130), jest przejawem uprawnień kontrolnych radnego, w tym również w odniesieniu do spółek z udziałem gminy. W kontekście tego przepisu, skoro radny może podejmować czynności kontrolne w odniesieniu do tego rodzaju podmiotów, nie sposób kwestionować - stosując wykładnię systemową - uprawnień kontrolnych samej rady gminy, która - jak już wskazano powyżej - z punktu widzenia ustrojowego jest nie tylko organem stanowiącym, ale również kontrolnym. Skoro więc Skarżąca jest jednostką organizacyjną powołaną przez Gminę W. N. uchwałą nr [...] Wójt Gminy z dnia [...] marca 2011 r. oraz została wyposażona w majątek Gminy W. N. za zgodą Rady Gminy wyrażonej uchwałą nr [...] Wójt Gminy z dnia [...] maja 2011 r. w celu wykonywania części jego zadań, co więcej, gmina jest jej jedynym udziałowcem, to należało ją uznać za gminną jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 18a ust. 1 u.s.g., która podlega kontroli Rady Gminy. Odnosząc się wiec do zarzutu naruszenia art. 213 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organem właściwym do sprawowania funkcji kontrolnej w Spółce będzie komisja doraźna, podczas gdy w Kodeksie spółek handlowych przewidziano odpowiednie środki kontrolne dla spółek prawa handlowego, wskazać należy, że spółki prawa handlowego, których jedynym właścicielem jest gmina, mają szczególny charakter, ponieważ podstawowym celem ich powołania (utworzenia) jest realizacja określonych zadań gminy (art. 9 ust. 1 u.s.g.), a nie przynoszenie zysku. Dlatego też przepisy ustawy o samorządzie gminnym w odniesieniu do tych spółek są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów kodeksu spółek handlowych. To zaś uzasadnia kompetencje kontrolne rady gminy nad tego rodzaju spółkami, ponieważ rada gminy musi posiadać kompetencje kontrolne w stosunku wszelkich jednostek organizacyjnych, za pomocą których gmina realizuje spoczywające na niej zadania (zob. art. 6 i art. 7 u.s.g.). Przekazanie zadań do spółki nie może bowiem oznaczać wyjęcia ich spod kontroli rady. Z tego względu spółki, których jedynym właścicielem jest gmina, niewątpliwie mieszczą się w pojęciu "gminnych jednostek organizacyjnych", pomimo tego, że posiadają odrębną od gminy osobowość prawną (vide: wyrok NSA w sprawie I OSK 657/19). Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że wykładnia art. 18a ust. 1 u.s.g. prowadzi do wniosku, że gmina posiada uprawnienia kontrolne wobec "gminnych jednostek organizacyjnych", pod pojęciem których należy także rozumieć spółki prawa handlowego, w których dana gmina posiada pełnię władztwa właścicielskiego (por. wyrok WSA w Opolu w sprawie I SA/Op 800/24). Nie był również zasadny zarzut, że, przyjmując trafność powyższej argumentacji, to wyłącznie komisja rewizyjna mogłaby mieć prawo do kontrolowania Spółki. W tym miejscu należy zacytować art. 18a ust. 4 u.s.g., zgodnie z którym: "Komisja rewizyjna wykonuje inne zadania zlecone przez radę w zakresie kontroli. Uprawnienie to nie narusza uprawnień kontrolnych innych komisji, powoływanych przez radę gminy na podstawie art. 21 ust. 1.". W myśl art. 21 ust. 1 u.s.g. "Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy.". Z przepisów tych wprost wynika możliwość nadania uprawnień kontrolnych również komisji doraźnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 4 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny
- Skarżony organ
- Wójt Gminy
- Sędziowie
- Halina Adamczewska-Wasilewicz Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/ Mariusz Pawełczak /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
art. 18a ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 24 ust. 2 · Dz.U. 2025 poz. 1153
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Bd 813/25 · 4 marca 2026
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 marca 2026 r., II SA/Bd 813/25 – skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie
Sygnatura: II SA/Bd 961/24 · 3 czerwca 2025
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 czerwca 2025 r., II SA/Bd 961/24 – skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie
Sygnatura: II SA/Bd 83/25 · 15 kwietnia 2025
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2025 r., II SA/Bd 83/25 – skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny