II SA/Bd 906/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. N. na zawiadomienie Inne z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej uchyla zaskarżony akt.

J. N. ("skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. wniosek z dnia [...] czerwca 2024 r., w przedmiocie wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności. Organ pismem z dnia [...] czerwca 2024 r., na podstawie § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857, dalej rozporządzenie), zawiadomił skarżącego o odmowie przyznania legitymacji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że jak wynika z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.) legitymację dokumentującą niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności wystawia się osobie, która posiada prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień. W związku z tym, iż orzeczenie wydane przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., które odebrał skarżący w dniu [...] czerwca 2024 r. staje się prawomocne po miesiącu od odbioru, obecnie nie posiada skarżący prawomocnego orzeczenia, w związku z czym legitymacja nie może zostać wydana. Na powyższe pismo skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jego uchylenie. W odpowiedzi na pismo skarżącego organ uznał, że od ww zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2024 r. nie przysługuje odwołanie, ponieważ przyznanie legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności jest czynnością materialnotechniczną. Na powyższe zawiadomienie skarżący złożył skargę, wyjaśniając przy tym, że po złożeniu wniosku o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej w odpowiedzi otrzymał od organu zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2024 r., z którego wynikało, że wniosek ten został odrzucony. Wskazał przy tym, że organ uznał, że zawiadomienie to nie jest decyzją, wobec czego nie przysługuje od niego odwołanie. Skarżący, uznając, że zawiadomienie organu spełnia wszystkie przesłanki ustawowe by uznać je za decyzję, mimo to złożył jednak odwołanie, którego organ nie przekazał do organu wyższego stopnia. Zwrócił również uwagę, że skoro organ twierdzi, że nie wydał decyzji administracyjnej, to tym samym, pozostaje de facto w bezczynności w rozpoznaniu jego wniosku. W związku z wniesioną skargą wniósł również o zobowiązanie organu do wydania decyzji rozstrzygającej w przedmiocie złożonego wniosku o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości lub ewentualnie o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wyjaśnił, że legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności wystawia się osobie posiadającej prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Przy czym, skarżący w dniu złożenia wniosku o wydanie legitymacji nie posiadał prawomocnego orzeczenia. Wskazał również, że od zawiadomienia o odmowie wydania legitymacji nie przysługuje odwołanie, ponieważ jest to czynność materialno-techniczna, która jest konsekwencją posiadania prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zaznaczył też, że strona została pouczona, że wniosek o wydanie legitymacji może zostać złożony po 17 lipca 2024 r., pod warunkiem, że wcześniej nie zostanie wniesione odwołanie do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pismem z dnia [...] maja 2025 r. organ poinformował Sąd, że w związku ze złożeniem przez skarżącego kolejnego wniosku o wydanie legitymacji, organ mu ją wydał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że został on wydany z naruszeniem przepisów prawa. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że czynność polegająca na odmowie wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Konkretyzuje bowiem normę prawa powszechnie obowiązującego tj. § 35 ust. 3 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z tym przepisem powiatowy zespół wystawia osobie posiadającej prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo prawomocne orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 6ca ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych legitymację dokumentującą niepełnosprawność albo legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności wystawia się na wniosek osoby niepełnosprawnej. Osoba niepełnosprawna, składając wniosek, przedstawia do wglądu prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień. Dopełnieniem tego przepisu jest § 35 rozporządzenia wykonawczego, wydanego na podstawie art. 6c ust. 9 ww ustawy. Z powyższego wynika, że podstawą wystawienia przez starostę legitymacji, o której mowa w art. 6ca ust. 1 ustawy oraz § 35 rozporządzenia wykonawczego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027), jest uprzednie uzyskanie prawomocnego odpowiedniego orzeczenia wydawanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1863/12 - orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, wymóg posiadania stosownego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, jej stopień lub zawierającego wskazania do ulg i uprawnień, jest niezbędny do wydania takiej legitymacji. Nie jest jednak konieczne legitymowanie się takim prawomocnym orzeczeniem w chwili samego składania wniosku. Możliwie jest uzupełnienie tego braku już po wniesieniu wniosku. W postępowaniu o wydanie przedmiotowej legitymacji znajdują swoje zastosowanie ogólne zasady procedury administracyjnej, jak i odpowiednio przepisy szczegółowe o charakterze gwarancyjnym. Ma to swoje oparcie w zasadach demokratycznego państwa prawa i praworządności wyrażonych w art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także w przepisach art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji, które przewidują obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym oraz udzielania im, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Organ dostrzegając, że orzeczenie, które wskazał wnioskodawca, nie jest jeszcze ostateczne (a co za tym idzie - i prawomocne), niezasadnie zdecydował o odmowie wydania przedmiotowej legitymacji. Organ uczynił to przedwcześnie, mimo że miał co najmniej formalne możliwości sprawdzenia, czy wnioskodawca dysponuje już odpowiednim prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności. W myśl zasad ogólnych postępowania administracyjnego organ powinien w miarę możliwości pomóc wnioskodawcy sprecyzować żądanie, jak i wyznaczyć odpowiedni termin na uzupełnienie jego braków. Należy wskazać, że osoba niepełnosprawna może w każdej chwili po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności złożyć wniosek o wydanie przedmiotowej legitymacji. Zastosowanie takiej argumentacji i odsyłanie obywatela do ponowienia wniosku nie jest jednak zasadne, w sytuacji gdy przed odmownym rozstrzygnięciem sprawy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej jest możliwość wyjaśnienia, czy wnioskodawca posiada odpowiednie - prawomocne już - orzeczenie o niepełnosprawności. Stoi temu na przeszkodzie również zasada z art. 8 k.p.a., z której wynika obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Prawidłowe działanie organu w przedmiotowej sprawie, jeżeli polegałoby na podejmowaniu niezbędnych kroków dla rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela (będącego osobą niepełnosprawną), nie mogłoby w żadnej mierze zostać uznane za zwłokę w załatwieniu sprawy. Mając na względzie powyższe tut. Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Na marginesie należy zaznaczyć, że jak wynika z pisma organu z dnia [...] maja 2025 r. skarżący na podstawie odrębnego wniosku otrzymał legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności.