II SA/Bd 837/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] 2024 r., nr [...] Wójt Gminy S., po rozpoznaniu wniosku D. i G. S., zaopiniował negatywnie proponowany podział nieruchomości oznaczonej nr ewid.[...] położonej w obrębie S. , gmina S., o pow. [...] ha, przedstawiony na załączniku graficznym nr 1 postanowienia, sporządzonym przez geodetę H. C.. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. K. (dalej jako: "skarżąca"), wskazując, że pominięto ją jako stronę postępowania. G. i D. S. to jej członkowie rodziny, z którymi wspólnie zdecydowała o dokonaniu nowego rozgraniczenia pomiędzy działką geodezyjną nr [...], stanowiącą jej własność, a działką geodezyjną nr [...], stanowiącą własność wyżej wymienionych. Uzgodniony między stronami podział działek wymagał utworzenia działki geodezyjnej o pow. [...] ha i przeniesienia własności skarżących. Pracownicy przygotowujący dokument postanowienia w ocenie skarżącej nie przedstawili celu prac geodezyjnych i prawdopodobnie wprowadzili Wójta w błąd lub nie przedstawili pełnej informacji obrazującej sytuację związaną z wnioskiem. Postanowieniem z dnia [...] 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie z orzecznictwem, w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami stronami postępowania podziałowego są co do zasady wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości. Ich interes prawny wyraża się w tym, że występując o dokonanie podziału nieruchomości w istocie rzeczy realizują przysługujące im prawo własności. Właściciele nieruchomości sąsiednich, o ile nie dysponują tytułem prawnym do nieruchomości dzielonej, nie mają interesu prawnego w tym postępowaniu. SKO wskazało, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek G. S. i D. S. i dotyczyło podziału należącej do nich nieruchomości o nr ewid.[...] W związku z powyższym podmiotami legitymowanymi do wniesienia zażalenia byli wnioskodawcy, a nie skarżąca, która jest właścicielką sąsiedniej działki. Postępowanie podziałowe dotyczące działki nr [...] w żaden sposób nie ingerowało w wykonanie przysługującego jej aktualnie prawa własności do działki sąsiedniej. Podział działki nr [...] nie skutkowałby bowiem ani zmianą granic jej nieruchomości ani nie prowadziłby do ingerencji w posiadane już prawa skarżącej. Na dokonaną ocenę nie mógł mieć wpływy wskazywany przez skarżącą plan przeniesienia na nią własności wydzielonej działki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że wyodrębnienie z nieruchomości G. i D. S. działki o powierzchni [...] ha, zmierzało do ustanowienia nowej linii rozgraniczenia między nieruchomością wnioskodawców a skarżącej. Wprawdzie we wniosku skierowanym do Wójta Gminy skarżąca nie została wymieniona jako osoba, której dotyczy poszerzenie działki [...], ale pracownikom Urzędu Gminy znany był cel podjętych czynności. Również rozważając cel poszerzenia działki [...] urzędnicy musieli zidentyfikować skarżącą jako osobę, która ma być właścicielem działki wyodrębnionej od wnioskodawców. Zdaniem skarżącej w toku postępowania organ winien skierować do niej zapytanie czy wyraża zgodę na poszerzenie działki o areał wyodrębniony z działki stanowiącej własność członków jej rodziny. Skarżąca podkreśliła, że czynności podejmowane w Urzędzie Gminy S. były związane z zawartą przez nich ze skarżącą umową, jak również w związku z umową zawartą przez skarżąca z firmą geodezyjną. Ponadto skarżąca zakwestionowała argumentację Wójta Gminy stanowiącą podstawę do negatywnego zaopiniować wniosku o podział nieruchomość i przepisanie jej na skarżącą. Działania podjęte przez skarżącą jak i wnioskodawców miały na celu wyłącznie uporządkowanie dokumentacji geodezyjnej, co powinno leżeć w interesie Wójta Gminy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Na podstawie art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Właściwy do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Z przepisu art. 144 k.p.a. wynika, że w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zastosowany w niniejszej sprawie przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. pozwala organowi rozpatrującemu zażalenie podjąć postanowienie o umorzeniu postępowanie zażaleniowego w przypadku stwierdzenia w toku badania dopuszczalności zażalenia, że podmiot wnoszący taki środek zaskarżenia nie ma interesu prawnego w sprawie, ponieważ nie jest stroną prowadzonego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. W sytuacji więc, gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego osoby wnoszącej zażalenie, obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego, a w przypadku negatywnego wyniku weryfikacji, tj. w razie stwierdzenia braku legitymacji (interesu prawnego) po stronie podmiotu składającego zażalenie – obowiązkiem organu jest umorzenie postępowania zażaleniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145), ewidencyjny podział nieruchomości dokonywany jest na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny albo z urzędu. Uwzględniając, że postępowanie o ewidencyjny podział nieruchomości jest postępowaniem administracyjnym, należy stwierdzić, że stronami takiego postępowania poza wnioskodawcą, mogą być zgodnie z art. 28 k.p.a., tylko takie osoby, którym przysługuje interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że interes prawny, o którym tu mowa posiada podmiot, który wykaże prawa rzeczowe do gruntu, a więc właściciel, współwłaściciel czy użytkownik wieczysty. Nie są stronami takiego postępowania osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do gruntu (zob. wyroki NSA z 15.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1061/20, z 28.05.2020 r., sygn. akt I OSK 1807/19, z 07.02.2018 r., sygn. akt I OSK 1862/17). Z kręgu stron w sprawach dotyczących podziału nieruchomości, co do zasady, wyklucza się właścicieli nieruchomości sąsiednich z tej przyczyny, że podział cudzej sąsiedniej nieruchomości gruntowej nie ma najmniejszego wpływu na ich prawo własności. Skutkuje bowiem wydzieleniem tzw. granic wewnętrznych w obrębie dzielonej nieruchomości. Podział nie wpływa zatem na sferę prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich, nawet wtedy, gdy ich właścicielom przysługuje do nieruchomości dzielonej prawo służebności, gdyż z podziału tego nie wynikają dla nich jakiekolwiek prawa lub obowiązki, w szczególności podział nie ma najmniejszego wpływu na granice ich nieruchomości. W niniejszej sprawie skarżąca wywodzi legitymację do bycia stroną postępowania administracyjnego dotyczącego zaopiniowania podziału działki nr [...] z tego faktu, że jest osobą zainteresowaną nabyciem wydzielonego geodezyjne fragmentu tej działki w celu poprawy zagospodarowania działki nr [...]. Przedstawione w tym miejscu stanowisko skarżącego nie daje podstaw do uznania jego osoby za stronę postępowania administracyjnego o podział nieruchomości, albowiem stroną takiego postępowania nie może być osoba, która zgłasza dopiero roszczenia do części nieruchomości jeszcze nie wydzielonej. Sam fakt zgłoszenia roszczenia, niemający w tym przypadku żadnego umocowania w normie prawa materialnego, nie tworzy żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości. Tym samym skarżąca nie mogła skutecznie zakwestionować postanowienia o odmowie postępowania podziałowego. Strona skarżąca błędnie przyjęła, że w ramach przedmiotowego postępowania organy opiniowały nie tylko podział nieruchomości, ale też możliwość przejęcia własności nad wydzieloną częścią przez skarżącą. Wskazać należy, że przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek D. S. i G. S. był podział nieruchomości stanowiącej ich własność. Kwestia nabycia przez skarżącą wydzielonej nieruchomości nie mieściła się w zakresie postępowania i w związku z tym nie mogła być brana przez organy pod uwagę. W konsekwencji prawidłowo organ odwoławczy uznał, że skoro skarżąca nie ma praw rzeczowych do nieruchomości objętej procedurą podziałową, to nie ma również interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do zaskarżenia postanowienia z [...].2024 r. Skarżąca ma co najwyżej interes faktyczny. W przedstawionych realiach procesowych, po stwierdzeniu, że z zażaleniem wystąpił podmiot nieposiadający do tego legitymacji procesowej, właściwie Kolegium umorzyło postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a., jako dotknięte bezprzedmiotowością z przyczyn o charakterze podmiotowym. Zaskarżone postanowienie odpowiadała tym samym prawu. Z tych względów podniesione w skardze zarzuty należało uznać za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.