II SA/Bd 782/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariusz Pawełczak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. O. na opinię Dyrektora [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.

P. z dnia [...] września 2025 r., którego treść została doprecyzowana na rozprawie w dniu [...].03.2026 r., K. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w postaci zaświadczenia o przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, na mocy którego negatywnie zaopiniowano kandydaturę Skarżącego do pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej czynności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. W treści skargi jej autor wskazał, że spełnia wymogi przewidziane w przepisach ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W ocenie Skarżącego zaskarżona czynność została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz w oderwaniu od faktycznych przesłanek przewidzianych w ustawie. Zastosowano kryteria niemające umocowania ustawowego, co skutkowało bezzasadnym wydaniem opinii negatywnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego Skarżący została wstępnie zakwalifikowany negatywnie do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Powyższa ocena została podjęta w oparciu o wyniki procesu kwalifikacyjnego przeprowadzonego zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a proces kwalifikacji obejmował analizę dokumentacji, rozmowy indywidualne, diagnozę psychologiczną oraz ocenę motywacji i predyspozycji osobistych kandydata. W ocenie organu Skarżący nie spełnia w pełni kryteriów określonych w art. 42 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dotyczących predyspozycji osobistych i motywacji do sprawowania pieczy zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej powoływana jako "p.p.s.a."), są inne, niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow z dnia [...].09.2025 r. w postaci zaświadczenia o przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji. Zaskarżona czynność stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o czym stanowi art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 49 ze zm., dalej "ustawa"). Przepis ten przewiduje prawo skargi do sądu administracyjnego w przypadku negatywnej wstępnej kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że złożona skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 53 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie pismo informujące o dokonanej czynności zostało wydane w dniu 8 września 2025 r. (zaświadczenie o przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji), a skarga została wniesiona w dniu 28 września 2025 r. za pośrednictwem operatora wyznaczonego – P. [...]. Tym samym skarga została wniesiona z zachowaniem terminu do jej złożenia. Skarga była zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Podstawę materialnoprawną czynności podanej kontroli sądowo-administracyjnej stanowią przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 1 ustawy, rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Stosownie natomiast do regulacji art. 42 ust. 1 ustawy, pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które: 1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej; 2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona; 3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego; 4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych; 5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone: a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r., poz. 515), oraz b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym; 6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny; 7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym: a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego; 8) nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym. Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (art. 42 ust. 2 ustawy). W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów (art. 42 ust. 3 ustawy). Jak wynika z ust. 7 przywołanego przepisu okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, ustala się na podstawie przeprowadzonej przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. Zatem z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy wynika, że zdolność do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem winna być poprzedzona opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono słuszny pogląd, że spełnienie wymogu, odnoszącego się do kwalifikacji psychologa wystawiającego opinię w postępowaniu o pełnienie funkcji rodziny zastępczej, powinno być w sposób oczywisty wykazane przez organ na etapie prowadzonego postępowania. Odpowiednie dokumenty potwierdzające kompetencje psychologa, bądź kopie tych dokumentów, powinny zostać złożone do akt, warunkują bowiem prawidłowość prowadzonego postępowania, w tym odpowiednie zgromadzenie materiału służącego wydaniu rozstrzygnięcia przez organ (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1306/17). W rozpoznawanej sprawie spełnienia tego wymogu nie sposób potwierdzić. Za niewystarczające w tym zakresie Sąd uznał wskazanie pod koniec opinii psychologicznej z [...] lipca 2025 r., że została ona sporządzona przez psychologa. Brak jakiegokolwiek zaświadczenia lub innego dokumentu uniemożliwia weryfikację sporządzającego opinię psychologa w zakresie spełniania wymogów określonych w analizowanym unormowaniu, tj. kompetencji psychologa, który ma co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym. Ponadto zwrócić należy uwagę na to, że pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (art. 42 ust. 2 ustawy). Kwestia, czy Skarżący był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo wymaga zatem jednoznacznego ustalenia, jednak w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek zaświadczenia w tym przedmiocie, które spełniałoby wymogi cyt. wyżej przepisu prawa. Poza tym należy zauważyć, że występujący w niniejszej sprawie Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow działał bez powołania się na wyraźne upoważnienie właściwego organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 182 ust. 1 ustawy, zadania powiatu w zakresie pieczy zastępczej starosta wykonuje za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie oraz organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej. W nadesłanych aktach sprawy brak dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow do działania w imieniu Starosty [...]. Na podstawie akt sprawy nie można ustalić, czy rozstrzygnięcie podjęte zostało przez właściwie upoważnioną osobę, co stanowi istotną wadę dokonanej czynności. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona czynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrow podjęta została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i w konsekwencji przepisów prawa materialnego, dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uwzględnił skargę, i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., organ uwzględni powyższe rozważania Sądu.