II SA/Bd 773/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Mariusz Pawełczak Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2025 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...].05.2025 r. nr [...] Prezydent M. B., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 33 ust. 4ca i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) orzekł o utracie przez P. W. (dalej Skarżąca) statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].05.2025 r.; utracie prawa do zasiłku z dniem [...].05.2025 oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona naruszyła art. 75 ust. 3 ustawy, albowiem z posiadanych dokumentów wynikało, że w dniu [...].05.2025 r. pozostawała w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy spowodowanej wyjazdem, jednak nie poinformowała wcześniej urzędu o zamierzonym wyjeździe, dlatego nastąpiła utrata statusu osoby bezrobotnej z dniem wyjazdu. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wyraziła niezadowolenie z treści zapadłego w jej sprawie rozstrzygnięcia, podkreślając, że gdy zorientowała się, że już nie zdąży dojechać z dworca PKS do siedziby urzędu pracy przed zamknięciem urzędu o godz. 15.00, próbowała kontaktować się telefonicznie z urzędem, żeby poinformować o zaistniałej sytuacji i usprawiedliwić nieobecność, jednak bardzo ciężko jest się dodzwonić do urzędu pracy, zawsze jest to problem i zawsze jest kolejka. Ponadto opisała zdarzenie dotyczące jej ojca, będącego osobą bezdomną cyt. "W dniu [...] maja 2025 r, około godziny 8 rano jego znajomy, z którym przebywał, zadzwonił do mnie, że tata miał napad padaczki i żebym przyjechała się nim opiekować, bo on nie jest w stanie jemu pomóc. Nie zastanawiając się, poprosiłam znajomego o zawiezienie mnie do taty, żeby sprawdzić czy i jakiej pomocy potrzebuje, czy ma lekarstwa na padaczkę (..).". Skarżąca wyraziła stanowisko, że powyższa sytuacja była nagła i powinna zostać usprawiedliwiona, podkreślając również, że w dniu [...].05.2025 r. znajomy ojca poinformował ją telefonicznie, że odmawia opieki nad jej chorym ojcem. Skarżąca zaakcentowała, że jest jedyną osobą z rodziny sprawującą opiekę nad schorowanym ojcem, zamieszkującym u znajomego w ROD w S. K.. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...].07.2025 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda wywiódł z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, że podczas rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. Skarżąca została prawidłowo pouczona o ustawowych obowiązkach bezrobotnego m.in. o zawiadomieniu powiatowego urzędu pracy o zamierzonym wyjeździe za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy (pkt. 23 poz. c - "Oświadczenia bezrobotnego"). Skarżąca również została prawidłowo pouczona o obowiązku przedstawienia zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny na druku określonym w odrębnych przepisach (pkt. 23 poz. f - "Oświadczenia bezrobotnego"). Powyższa informacja zdaniem organu odwoławczego wskazuje na obowiązek powiadomienia urzędu pracy o zamierzonym wyjeździe za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy. Ponadto, ww. pozycja zawiera pouczenie, że bezrobotni posiadający prawo do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w przypadku czasowej niezdolności do pracy, wskutek opieki nad członkiem rodziny lub własnej choroby (z wyjątkiem odbywania leczenia w zamkniętych ośrodkach odwykowych) zobowiązani są do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA, w terminie 7 dni od dnia jego wystawienia. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji Skarżąca była świadoma konsekwencji, jakie poniesie z powodu niewywiązania się z ww. obowiązków. Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał ponadto, że Skarżąca w dniu [...].05.2025 r. o godz. 13:42 wysłała e-maila składając w organie zatrudnienia usprawiedliwienie, w którym podała powód swojej absencji, tj. wyjazd z powodu konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Wbrew temu co zostało podniesione w odwołaniu, czyli kwestii braku możliwości dodzwonienia się do Urzędu Pracy (wykonując połączenie o godz. 14:52 trwające 9 min i 40 sekund) Wojewoda wskazał, że organ zatrudnienia nie rozpatrywał sprawy pod kątem niestawiennictwa Skarżącej w wyznaczonym dniu tj. [...].05.2025 r., ponieważ Skarżąca w dniu [...].05.2025 r. powiadomiła urząd wysyłając e-maila wraz z usprawiedliwieniem, w którym zgłosiła wyjazd cyt. "Bardzo proszę o usprawiedliwienie mojej nieobecności w dniu [...].05.2025 r. z powodu wyjazdu spowodowanego koniecznością opieki nad członkiem rodziny". Wojewoda odniósł się również do treści ww. usprawiedliwienia i podkreślił, że bezrobotnego nie pozbawia się statusu bezrobotnego, jeżeli przed wyjazdem zawiadomi o takich planach powiatowy urząd pracy. Zatem Skarżąca zobowiązana była zawiadomić organ zatrudnienia o wszystkich sytuacjach powodujących brak gotowości do podjęcia zatrudnienia Wojewoda wskazał, że ww. e-mailu z [...].05.2025 r. Skarżąca nie przywołuje zdarzenia, które przytoczyła w odwołaniu. Otóż w odwołaniu Strona opisała zdarzenie dotyczące jej ojca będącego osobą bezdomną cyt. "W dniu [...] maja 2025 r, około godziny 8 rano jego znajomy, z którym przebywał zadzwonił do mnie, że tata miał napad padaczki i żebym przyjechała się nim opiekować, bo on nie jest w stanie jemu pomóc. Nie zastanawiając się poprosiłam znajomego o zawiezienie mnie do taty, żeby sprawdzić czy i jakiej pomocy potrzebuje, czy ma lekarstwa na padaczkę (..).". Ponadto Skarżąca wyraziła stanowisko, że powyższa sytuacja była nagła i powinna zostać usprawiedliwiona. W zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że za przesłankę "uzasadnionej przyczyny" będzie uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. W rachubę mogą więc wchodzić nagłe przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagłe zdarzenie typu pożar, powódź itp. (por. wyrok WSA W Krakowie z dnia 18.01.2021 sygn. III SA/Kr 1311/20). W sprawie Skarżącej trudno było zakwalifikować do zdarzenia nagłego atak padaczki u ojca, ponieważ miała ona świadomość, że ojciec boryka się z tym stanem od dłuższego czasu, co wskazała w treści odwołania cyt. "w przeszłości były sytuacje na tyle poważne, gdzie po ataku spędził ponad miesiąc w szpitalu (..)". W zaskarżonej decyzji Wojewoda podkreślił, że Skarżąca powinna przewidzieć, że stany padaczkowe u ojca mogą wystąpić w nieokreślonym czasie, zatem zaangażowanie jej w opiekę nad ojcem będzie mieć wpływ na jej dyspozycyjność oraz brak zdolności i gotowości do podjęcia pracy. Wojewoda wskazał, że zgodnie z pouczeniem Skarżąca była świadoma, że w sytuacji opieki zobowiązana była udokumentować fakt opieki nad członkiem rodziny poprzez dostarczenie zwolnienia lekarskiego na druku ZUS ZLA obejmującego datę ww. stawiennictwa w urzędzie. Ponadto, Skarżąca mając świadomość, że ojciec ma problemy zdrowotne powinna podjąć działania zmierzające do konieczności terapii w ośrodku leczenia uzależnień. W skardze do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji, zarzucając: - naruszenie art. 33 ust. 4 ustawy poprzez błędne uznanie jej nieobecności w Urzędzie Pracy za nieusprawiedliwioną; - pominięcie okoliczności losowych i humanitarnych, które wymagały jej natychmiastowej obecności przy ojcu, który doznał nagłego ataku padaczki; - naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów Skarżąca przywołała argumentację zawartą w odwołaniu. W jej ocenie zdarzenie, na które się powołuje, miało charakter nagły i losowy, a jej reakcja była podyktowana koniecznością zapewnienia opieki ojcu w stanie zagrożenia zdrowia, ponieważ nie ma nikogo z rodziny, kto mógłby pomóc. W ciągu 7 dni od zdarzenia poinformowała urząd o przyczynie nieobecności i przedłożyła dokumentację potwierdzającą sytuację. Decyzja Wojewody, uznająca wyjazd za "zamierzony", jest niezgodna z rzeczywistością i krzywdząca. Ataki padaczki alkoholowej nie są planowane i w żaden sposób nie można tego przewidzieć. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunkuje uzyskanie i zachowanie statusu bezrobotnego od legitymowania się gotowością do podjęcia zatrudnienia. W celu potwierdzenia tej gotowości i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia, bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się w wyznaczonych terminach do właściwego powiatowego urzędu pracy. Obowiązek ten wynika z art. 33 ust. 3 ustawy. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, w myśl którego starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Zatem, aby zaistniały obie podstawy do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej z art. 33 ust. 4 pkt 4, to musi taka osoba nie stawić się w wyznaczonym terminie oraz w terminie 7 liczonym od dnia, w którym miała się stawić w organie administracji, nie powiadomić o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Przepis nie nakazuje usprawiedliwić przyczyny nieobecności w dniu wyznaczonym, ale strona ma podać uzasadnioną przyczynę do tej nieobecności. Nie wymaga się więc usprawiedliwienia, a jedynie powiadomienia o uzasadnionej przyczynie nieobecności. Inaczej mówiąc bezrobotny ma obowiązek powiadomić organ administracji publicznej, do którego miał określonego dnia zgłosić się, o uzasadnionej przyczynie niemożności stawienia się w tym dniu. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, należało mieć na uwadze, że sprawy dotyczące statusu osoby bezrobotnej należą do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w których zgodnie z treścią art. 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. W ocenie Sądu, zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 9, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie zdołały należycie i dokładnie wyjaśnić stanu faktycznego leżącego u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w wydanych przez nie decyzjach. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało wyjaśnienie okoliczności związanych z uzasadnieniem przyczyn niestawiennictwa skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] maja 2025 r. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca podjęła próby poinformowania organu I instancji o zaistniałej sytuacji celem powiadomienia o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Próbowała skontaktować się telefonicznie z Urzędem Pracy w B., jednak bez rezultatu, aż do zakończenia godzin pracy. Oświadczyła również, że następnego dnia, tj. [...] maja 2025 r., stawiła się osobiście rano w Urzędzie Pracy, aby usprawiedliwić swoją nieobecność. Organ I instancji pominął zgłoszone przez Skarżącą przyczyny niestawienia się w m Urzędzie w dniu [...] maja 2025 r., natomiast organ odwoławczy jakkolwiek potwierdził uzyskanie informacji od Skarżącej, jednak stwierdził, że za przesłankę "uzasadnionej przyczyny" będzie uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy, a zdaniem Wojewody trudno jest zakwalifikować do zdarzenia nagłego - atak padaczki u ojca, ponieważ Skarżąca powinna przewidzieć, że stany padaczkowe u ojca mogą wystąpić w nieokreślonym czasie, zatem zaangażowanie jej w opiekę nad ojcem będzie mieć wpływ na brak zdolności i gotowości do podjęcia pracy. Organy obu instancji nie uwzględniły zatem podnoszonych przez Skarżącą okoliczności, uznając, że skoro nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o konieczności osobistego sprawowania przez pracownika opieki nad chorym członkiem rodziny, to nie uzasadniła przyczyn swojego niestawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] maja 2025 r. Z powyższą argumentacją zgodzić się nie można. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że w sytuacji gdy przedstawione przez stronę wyjaśnienia w ocenie orzekającego organu okazały się niewystarczające, rzeczą tego organu było wezwanie strony do ich uzupełnienia oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem organy obu instancji nie podjęły żadnych ustaleń zmierzających do zweryfikowania twierdzeń Skarżącej. Z akt sprawy nie wynika również, aby organy orzekające podjęły jakiekolwiek próby pozyskania zeznań ojca skarżącej, czy też osoby, u której zamieszkuje, na okoliczność potwierdzenia powoływanych przez Skarżącą zdarzeń z [...] maja 2025 r., które uniemożliwiły jej stawienie się w urzędzie pracy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że usprawiedliwienie niestawiennictwa w wyznaczonym dniu w urzędzie pracy może być wykazane wszystkimi środkami dowodowymi, o których mowa w art. 75 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 1993 r. sygn. akt II SA 1022/93, ONSA 1994/3/115). Przytoczone orzeczenie zapadło wprawdzie pod rządami nieobowiązującej już ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.), niemniej podkreślić należy, że teza w nim zawarta pozostaje aktualna również w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jeżeli zatem organ kwestionował okoliczności wskazane przez Skarżącą, winien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Dotyczy to w szczególności rzekomych rozbieżności pomiędzy treścią usprawiedliwienia przesłanego pocztą elektroniczną a późniejszymi wyjaśnieniami podnoszonymi w odwołaniu. Podkreślić należy, że z jednej strony organ kwestionuje, czy faktycznie Skarżąca musiała pilnie pojechać do chorego ojca, a z drugiej strony dokładnie analizuje okoliczności przywołane przez Skarżącą z tym zdarzeniem. Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy, bezrobotny, który w okresie krótszym niż 30 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Jednoznacznie wyjaśnić należy organowi, że w przypadku ustalenia, że opisane w odwołaniu okoliczności wystąpiły, nie można uznać, że stanowiły one o zamierzonym (!) działaniu Skarżącej, skoro o konieczności zaopiekowania się ojcem dowiedziała się tego samego dnia. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że Skarżąca, czego nie kwestionuje organ, starała się bezskutecznie dodzwonić do urzędu w celu usprawiedliwienia swojego niestawiennictwa, zatem podjęła ona stosowne działania w celu poinformowania o braku możliwości stawienia się tego samego dnia. Nie do zaakceptowania są wywody organu odnośnie działań, jakie winna podjąć Skarżąca w związku z chorobą ojca. Nie jest rolą organu czynienie takich uwag. Ad absurdum prowadzi argumentacja organu, że Skarżąca, wiedząc o atakach padaczki ojca, nie powinna w ogóle rejestrować się jako bezrobotna. Okoliczność taka nie powoduje konieczności stałej opieki nad ojcem, a jedynie ogranicza się do wyjątkowych sytuacji, kiedy osoba taka wymaga pomocy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji jeszcze raz wnikliwie przeanalizują, przy zastosowaniu dostępnych środków dowodowych, przewidzianych w przepisach k.p.a., czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do pozbawienia Skarżącej statusu bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.