II SA/Bd 715/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariusz Pawełczak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] Burmistrz M. i Gminy w N. nad N., działając na podstawie art. 104 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) oraz art. 110 ust. 8a w związku z art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 60 ust. 1, 2 i 4, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2, pkt 2 lit a, ust. 2d, ust. 3, art. 62, art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej u.p.s.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1044), orzekł: 1. ustalić odpłatność ponoszoną przez W. B. za pobyt syna A. B. w Domu Pomocy Społecznej "K. H." (DPS) w T. w wysokości: [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] maja 2024 r. do [...] grudnia 2024 r.; 2. ustalić odpłatność ponoszoną przez W. B. za pobyt syna A. B. w Domu Pomocy Społecznej "K. H." (DPS) w T. w wysokości [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] stycznia 2025 r. do [...] marca 2025 r.; 3. ustalić odpłatność ponoszoną przez W. B. za pobyt syna A. B. w Domu Pomocy Społecznej "K. H." (DPS) w T. w wysokości [...] zł od [...] kwietnia 2025 r. do nadal; 4. częściowo zwolnić W. B. z odpłatności za pobyt syna A. B. w Domu Pomocy Społecznej "K. H." (DPS) w T. w wysokości [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] kwietnia 2025 r. do [...] grudnia 2025 r.; 5. opłata, o której mowa w punkcie 3, pomniejszona o kwotę zwolnienia z odpłatności pkt 4 decyzji, w wys. [...] zł winna być wnoszona w terminie do 10 dnia każdego miesiąca za dany miesiąc, na rachunek bankowy nr [...] 8179 0009 0022 5940 2000 0020 w BS z dopiskiem - opłata za pobyt A. B. (syna) w Domu Pomocy Społecznej "K. H." w T.; 6. ustalić termin wniesienia opłat za pobyt A. B. (syna) w Domu Pomocy Społecznej "K. H." w T., o których mowa w pkt 1 i 2 w terminie do dnia [...] lipca 2025 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że A. B. (dalej Skarżący) na mocy decyzji z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] został skierowany do Domu Pomocy Społecznej "K. H." w T.. Dom Pomocy Społecznej, w jakim przebywa A. B., jest domem prowadzonym przez podmiot niepubliczny - K.-P. F. P. O. S. i N. w T.. Fundacja ta posiada zezwolenie Wojewody K.-P. na prowadzenie domu pomocy społecznej. W dniu [...] maja 2022 r. została zawarta umowa nr [...] pomiędzy Gminą N. nad N. a Domem Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych "K. H." prowadzonym przez K.-P. F. P. O. S. i N. z siedzibą w T. o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Umowa ta została zmieniona aneksem nr [...] z dnia [...] marca 2024 r., określając wysokość całkowitej miesięcznej odpłatności za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej "K. H." w T. od [...] marca 2024 r. na kwotę [...]zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 60 ust 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Z kolei art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej, niż 70% swojego dochodu. Na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. wysokość odpłatności wnoszonej przez A. B. wynosi 70% jego dochodów, tj. od [...] lutego 2024 r. - [...] zł miesięcznie. Zatem pozostała wysokość opłaty za pobyt ww. w Domu Pomocy Społecznej to [...] zł miesięcznie (7.080,00 zł - [...] zł = [...] zł). Na mocy art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu (nie więcej niż 70% jego dochodu), małżonek, zstępni przed wstępnymi, na końcu gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.p.s. M. B. i W. B. (rodzice - wstępni) są w gronie osób wymienionych przez ustawodawcę, obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód M. B. stanowi zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz, że ww. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wobec tego organ stwierdził, że jej dochód nie przekroczył 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty [...]zł (776,00 zł x 300%). Zatem, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. organ umorzył w stosunku do ww. postępowanie jako bezprzedmiotowe. Następnie organ wskazał, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze Skarżącym w dniu [...] września 2024 r. oraz na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka wprawdzie w domu partnerki, której jednak nie podaje do składu rodziny i ponosi połowę kosztów związanych z opłatami eksploatacyjnymi domu. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Pracuje zawodowo, lecz cierpi na schorzenie krążków międzykręgowych lędźwiowych i innych z uszkodzeniem rdzenia kręgowego (rozpoznanie na skierowaniu na rehabilitację z dnia [...] czerwca 2024 r.). W marcu 2024 r. ww. poddany został operacji uwolnienia zrostów rdzenia kręgowego i korzonków nerwowych oraz struktur kanału kręgowego. Po ww. operacji przebywał na zwolnieniu chorobowym i odbywał rehabilitację. Od sierpnia 2024 r. oczekuje również na zabieg ortopedyczny, jest pod stałą kontrolą lekarską. Skarżący posiada orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności wydane do dnia [...] lipca 2025 r. Strona dołączyła też kopię informacji o odbytych wizytach lekarskich, oświadczając, że jest to leczenie prywatne, każda wizyta to koszt [...] zł. Do dnia wydania decyzji odbyły się 4 wizyty, średnio 1 raz w miesiącu. Dochód Skarżącego za miesiąc kwiecień 2024 r. wyniósł [...] zł (zasiłek chorobowy). Jednakże na podstawie zaświadczenia o dochodach za okres od stycznia do sierpnia 2024 r. ustalono, że średnie miesięczne wynagrodzenie wynosiło [...] zł netto. Dochód ten przekroczył 300% kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł (776,00 zł x 300%) o [...] zł. Od stycznia 2025 r., zgodnie z art. 9 ust. 8 u.p.s., Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia [...] lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1044) ustaliła nową wysokość kryterium dochodowego - [...] zł. W związku z tym ustalono, że Skarżący w grudniu 2024 r., uzyskując dochód w wys. [...] zł, przekroczył 300% kryterium dochodowego o [...] zł (1010 zł x 300% = [...] zł). Ponowna operacja i fakt korzystania z kolejnego zwolnienia lekarskiego spowodowały zmianę dochodu. W miesiącu marcu dochód wyniósł [...] zł. Dochód ten również przekracza 300 % kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących o [...] zł. Oceniając, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. możliwości strony do wnoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS, organ ustalił, że wydatki miesięczne Skarżącego wynoszą [...] zł i mieszczą się w 300% kryterium dochodowego, w związku z czym kwota powyżej tego kryterium winna być wnoszona jako odpłatność za pobyt syna w DPS. Organ wskazał, że Skarżący nie udokumentował kosztów związanych z wydatkami na rehabilitację czy wizyty prywatne, które odbył w 2024 r., dlatego nie zwolniono go z części odpłatności w powyższym okresie. Badając wydatki i możliwości oraz długotrwałe problemy zdrowotne Skarżącego, organ uwzględnił koszty związane z leczeniem - opłaty za prywatne wizyty u ortopedy w kwocie po [...] zł za wizytę, średnio raz w miesiącu i zwolnił go z opłaty za pobyt syna w DPS o [...] zł miesięcznie na podstawie art. 64 u.p.s. Organ I instancji wziął pod uwagę długotrwałą chorobę Skarżącego oraz koszty z nią związane i zwolnił go w kwocie [...]zł miesięcznie z obowiązku odpłatności za pobyt syna w DPS, począwszy od [...] kwietnia 2025 r. na okres leczenia i rehabilitacji do dnia [...] grudnia 2025 r., uznając jednocześnie, w kontekście przebytej przez Skarżącego kolejnej operacji, że zwolnienie to pozwoli na leczenie oraz przebycie niezbędnej rehabilitacji. Organ wziął też pod uwagę to, że od [...] kwietnia 2025 r. Skarżący przebywa na zasiłku chorobowym, którego wysokość netto wynosi za miesiąc kwiecień 2025 r. - [...] zł. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego, organ pierwszej instancji uznał, że Skarżący nie udokumentował zaistnienia w okresie od [...] maja 2024 r. do [...] marca 2025 r. "szczególnie uzasadnionych" okoliczności pozwalających na częściowe lub całkowite zwolnienie go z opłaty, o których mowa w art. 64 pkt 2 u.p.s. Organ podkreślił, że rozpatrując wniosek o zwolnienie z opłat, należy mieć na uwadze nie tylko słuszny interes strony, ale też interes społeczny, dlatego uznał, że Skarżący w toku postępowania nie wykazał, by w okresie od [...] maja 2024 r. do [...] marca 2025 r. przewlekłe schorzenie kręgosłupa, na jakie cierpi, wiązało się z ponoszeniem zwiększonych kosztów leczenia czy rehabilitacji. Zatem w okresie od [...] maja 2024 r. do [...] marca 2025 r. nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 64 pkt 2 u.p.s. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił jej wydanie z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie za osobę zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej z wyłączeniem innych osób zobowiązanych, w szczególności matki A. B. - M. B. , która się nigdy synem nie opiekowała i nie łożyła na jego utrzymanie. Skarżący wskazał również na naruszenie przepisów k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób pobieżny i niewyczerpujący, ograniczający się do zbadania, w sposób nieprawidłowy, wyłącznie jego sytuacji finansowej. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie go z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący podkreślił, że kwestia odpowiedzialności finansowej za utrzymanie syna powinna być rozpatrywana nie tylko w kontekście obecnych dochodów rodziców, ale również ich dotychczasowego zaangażowania w opiekę nad dzieckiem, zdolności do ponoszenia kosztów oraz innych, istotnych czynników, które rzutują na sprawiedliwy podział obowiązków. Od wielu lat to Skarżący, jako ojciec, pełnił codzienną opiekę nad synem, troszcząc się o jego potrzeby zarówno emocjonalne, jak i materialne, a M. B. przez całe jego życie wykazywała zupełny brak zaangażowania - nie interesowała się jego losem, nie łożyła na jego utrzymanie, a także nie podejmowała żadnych działań wspierających jego rozwój czy dobrostan. Obecnie wynagrodzenie Skarżącego wynosi [...] zł netto miesięcznie i jest to kwota, która pozwala mu jedynie na pokrycie podstawowych kosztów życia. Prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i jest obarczony dodatkowymi wydatkami związanymi z leczeniem przewlekłych problemów zdrowotnych, takich jak choroba krążków międzykręgowych lędźwiowych. Dodatkowo w marcu 2024 r. został poddany operacji uwolnienia zrostów rdzenia kręgowego i korzonków nerwowych oraz struktur kanału kręgowego. Przebywa również stale pod opieką lekarską. W związku z tym jego możliwości finansowe są poważnie ograniczone, a dodatkowe zobowiązania wobec Domu Pomocy Społecznej mogą znacząco pogorszyć jego sytuację życiową. Inne po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. w pkt 1 uchyliło zaskarżoną decyzję w części, tj. w punkcie 4 i orzekło o częściowym zwolnieniu Skarżącego z odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie, począwszy od [...] kwietnia 2025 r. do [...] lipca 2026 r.; w pkt 2 orzekło, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzjinzostały przez organ pierwszej instancji prawidłowo zastosowane. Podkreślił, że obowiązek wstępnego ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej powstaje z mocy ustawy o pomocy społecznej i nie jest obowiązkiem alimentacyjnym uregulowanym w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Z uwagi na taki charakter przedmiotowego obowiązku do zwolnienia z niego może dojść jedynie w przypadkach określonych w art. 64 i art. 64a u.p.s. Stąd fakt osobistego zaangażowania rodzica w życie dziecka nie może wpływać na wysokość opłaty za jego pobyt w DPS. Dokonując oceny przesłanki zwolnienia z opłaty, o której mowa w art. 64 pkt 2 u.p.s., organ pierwszej instancji zbadał dochody i wydatki Skarżącego w kontekście długotrwałej choroby połączonej z koniecznością operacji kręgosłupa oraz z rehabilitacją, a także kosztem zakupu lekarstw. Efektem tego jest częściowe zwolnienie, od [...] kwietnia 2025 r. do [...] grudnia 2025 r. z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt syna w DPS - pkt 4 zaskarżonej decyzji. W chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji Skarżący nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, które pozwoliłoby organowi na precyzyjne określenie czasu leczenia oraz niezbędnej rehabilitacji Skarżącego. P. z [...] lipca 2025 r. Skarżący uzupełnił odwołanie o dowód w postaci orzeczenia o zaliczeniu w poczet osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane w dniu [...] lipca 2025 r. na czas określony, tj. do [...] lipca 2026 r. W związku z tym Kolegium uznało, że w ocenie lekarzy Skarżący potrzebuje takiego czasu na leczenie i rehabilitację, stąd częściowe uchylenie decyzji i orzeczenie o zwolnieniu Skarżącego z opłaty za pobyt syna w DPS do dnia [...] lipca 2026 r. Kolegium zwróciło uwagę, że w niniejszej sprawie Skarżący wykazał się podwyższonymi kosztami w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia dopiero od marca 2025 r., a organ uwzględnił przy tym oświadczenie Skarżącego, który nie przedłożył na tę okoliczność żadnych rachunków. Przedłożone paragony i załączone do akt nie zwierały identyfikatora płatnika. Dotyczy to też paragonów z kwietnia i maja 2025 r., przy czym [...] października 2024 r. wskazano, że dokumentem potwierdzającym wydatki ponoszone w związku z leczeniem są dla organu m.in. rachunki imienne, faktury. Równoważny z fakturą jest paragon zawierający informację o NIP płatnika. Zdaniem Kolegium organ rozpoznający sprawę z dużą tolerancją podszedł do oświadczeń i dokumentów przedstawianych przez Skarżącego, ponieważ deklarował on, że zamieszkuje wspólnie z partnerką, jednak nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Dowodami na fakt ponoszenia przez niego kosztów w zakresie opału, mediów itp., są faktury wystawiane na K. T. oraz oświadczenie Skarżącego, że partycypuje w tych kosztach. To samo dotyczy kosztu jednorazowej wizyty lekarskiej. Kolegium wyjaśniło również, że decyzja nr [...] z dnia [...] września 2024 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w części dotyczącej odpłatności M. B., jak wynika z akt sprawy, została skierowana wyłącznie do M. B. i nie została doręczona Skarżącemu, a zatem został on pozbawiony możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji. W takim wypadku Skarżący może złożyć do organu pierwszej instancji wniosek o wznowienie postępowania w części zakończonej ww. decyzją, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzuty, które dotyczą ww. decyzji, nie mogą być rozpatrzone w niniejszym postępowania odwoławczym. W skardze do Sądu Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie następujących przepisów prawa: - art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a, ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 14 u.p.s., a w konsekwencji uznanie go za jedyną osobę zobowiązaną do ponoszenia ww. odpłatności za pobyt syna w DPS, z wyłączeniem pozostałych osób zobowiązanych, w szczególności matki A. B. - M. B., która nie opiekowała się swoim synem oraz nie łożyła na jego rzecz środków na utrzymanie; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11, art. 8 i art. 140 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów przedstawionych w odwołaniu, nieodniesienie się do wszystkich wypowiedzi i twierdzeń podnoszonych w trakcie postępowania, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącego organ odwoławczy w sposób zupełnie dowolny ustalił wysokość odpłatności, która miałaby być przez niego ponoszona za pobyt syna w DPS we wskazanych w zaskarżonej decyzji poszczególnych okresach. Jego zdaniem w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją przesłanki do zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty, ponieważ jego obecny dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Skarżący stwierdził, że mógłby zostać obciążony opłatą, jeśli jego dochód przekraczałby 300% kryterium dochodowego, jednak w sytuacji, gdy po wniesieniu opłaty pozostawałoby na własne utrzymanie nie mniej niż 300 % tego kryterium. Jeżeli zostanie obciążony opłatą zgodnie z zaskarżoną decyzją, wówczas na własne utrzymanie pozostałaby kwota [...]zł. Skarżący wskazał na absurdalność sytuacji, ponieważ w przypadku, gdy w sposób ostateczny zostanie ustalony jego obowiązek płatności za pobyt syna w DPS, wówczas będzie zmuszony zwrócić się do właściwej ze względu na miejsce zamieszkania instytucji z prośbą o wsparcie finansowe. Zasady doświadczenia życiowego pokazują, że nie ma możliwości gospodarowania za kwotę, która zostanie pozostawiona na życie. Dodatkowo wskazał, że jego stan zdrowia wyłącznie się pogarsza i nie rokuje wyzdrowieniem. Utrzymanie w mocy decyzji wpłynie na to, że ostatecznie może stać się osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i stanie się zupełnie zależny od świadczeń socjalnych. Skarżący wskazał również na okoliczność, że przepisy, które nakładają ewentualny obowiązek do partycypowania w kosztach pobytu syna w DPS mówią o pobycie w domu pomocy społecznej prowadzonym przed podmiot publiczny. Dom pomocy społecznej, w którym został umieszczony syn, jest natomiast podmiotem niepublicznym. W odpowiedzi na skargę Inne wniosło o jej oddalenie podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 60, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 1). Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (ust. 2 pkt 2). Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (ust. 4). Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis art. 61 ust. 2 u.p.s. doprecyzowuje, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu; 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa, niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 2. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Odnosząc się zatem do zarzutu Skarżącego, że w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją przesłanki do zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt syna w DPS, ponieważ jego obecny dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to stwierdzić należy, że nie znajduje on oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że dochód Skarżącego za miesiąc kwiecień 2024 r. wyniósł [...] zł (był to dochód z zasiłku chorobowego). Skarżący ma problemy zdrowotne, przewlekłą chorobę kręgosłupa i przebył operację, po której przebywał na zwolnieniu chorobowym. Organ ustalił, że z uwagi na fakt, że postępowanie zostało wszczęte w maju 2024 r. - a wywiad środowiskowy został przeprowadzony przez MGOPS w M. dopiero [...].09.2024 r., podstawą ustalenia odpłatności od miesiąca maja 2024 r. jest dochód z miesiąca kwietnia 2024 r., który wynosił [...] zł. Dochód ten przekroczył 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł (776,00 zł x 300%) o [...] zł. Od miesiąca stycznia 2025 r., zgodnie z art. 9 ust. 8 u.p.s. - Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1044) ustaliła nowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł. W związku z powyższym prawidłowo orzekające w sprawie organy orzekły, że dochód Skarżącego w miesiącu grudniu 2024 r. wynosił [...] zł i przekroczył 300% nowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł (1010,00 zł x 300%) o [...] zł. Natomiast w związku z ponowną operacją i ponownym przebywaniu na zwolnieniu chorobowym dochody Skarżącego uległy zmianie. W miesiącu marcu 2025 r. wyniosły one [...] zł. Również i tym razem przekroczyły one 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł o [...] zł. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a, ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 14 u.ps. poprzez uznanie go za jedyną osobę zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS, z wyłączeniem jego matki. Co do zasady przyznać należy, że rodzice (wstępni) są w gronie osób wymienionych przez ustawodawcę jako obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Rodzice mają taki sam obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, jednak wysokość opłaty, czy też w ogóle samo jej naliczenie, różnicują osiągane przez nich dochody. W wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego z M. B. organ ustalił, że jej dochód nie przekroczył 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty [...]zł (776,00 zł x 300%) i zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. umorzył w stosunku do niej postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec braku podstaw do ustalenia opłaty za pobyt syna w DPS. Decyzja została doręczona wyłącznie M. B., zatem Skarżący został pozbawiony możliwości jej zaskarżenia. W takim przypadku słuszne jest stanowisko Kolegium wskazujące, że Skarżący może złożyć do organu pierwszej instancji wniosek o wznowienie postępowania w części zakończonej ww. decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dlatego też zarzuty, które dotyczą ww. decyzji, nie mogą być rozpatrzone w niniejszym postępowaniu. Jeżeli zaś chodzi o ewentualne miarkowanie wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS, to zgodnie z art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 64 u.p.s., zapada w ramach uznania administracyjnego, gdzie konieczne jest uwzględnienie zasad współżycia społecznego. Pozwala to przyjąć, że przekroczenie granic uznania administracyjnego ma miejsce m.in. wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych lub nieracjonalnych, względnie na podstawie przesłanek, które są nieprawdziwe. W ocenie Sądu, rozstrzygając przedmiotową sprawę, organy administracji nie naruszyły art. 64 u.p.s. Szczególną uwagę należy tu zwrócić na pkt 2 analizowanego artykułu. Wskazuje on na możliwość wydania decyzji zwalniającej z opłat jeżeli występują "uzasadnione okoliczności". Faktycznie pojęcie tych uzasadnionych okoliczności nie zostało sprecyzowane. Jednak wymienione w nim przykłady zdarzeń uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania okoliczności związanych ze stanem zdrowia osoby zobowiązanej lub członków jej rodziny, jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli osoby zobowiązanej. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach całego społeczeństwa. Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nie znajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Analizując sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową Skarżącego, organy obu instancji uznały, że spełnia on przesłanki do częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt syna w DPS. Wzięto pod uwagę jego dochody i wydatki w kontekście długotrwałej choroby połączonej z koniecznością operacji kręgosłupa oraz z rehabilitacją, a także kosztem zakupu lekarstw. Efektem tego było częściowe zwolnienie Skarżącego od [...] kwietnia 2025 r. do [...] grudnia 2025 r. z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt syna w DPS - pkt 4 zaskarżonej decyzji. Dodatkowo uwzględnić należało, że w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji Skarżący nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, które pozwoliłoby na precyzyjne określenie czasu leczenia oraz niezbędnej rehabilitacji. Skarżący przedłożył orzeczenie z [...] lipca 2025 r. o zaliczeniu go w poczet osób o lekkim stopniu niepełnosprawności na czas określony do [...] lipca 2026 r. Uwzględniając tą okoliczność, organ odwoławczy słusznie zatem częściowo uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł merytorycznie o zwolnieniu Skarżącego z opłaty za pobyt syna w DPS do dnia [...] lipca 2026 r. Nie sposób zatem zarzucić organowi, że nie uwzględnił on osobistej sytuacj Skarżącego. Organ prawidłowo umotywował decyzję w tym zakresie i Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa, które miałoby lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie był zasadny zarzut Skarżącego związany z tym, że DPS, w którym przebywa jego syn, jest prowadzony przez podmiot niepubliczny. Zgodnie z art. 57 ust. 1 u.p.s., domy pomocy społecznej mogą prowadzić, po uzyskaniu zezwolenia wojewody: 1) jednostki samorządu terytorialnego; 2) K. K., inne kościoły, związki wyznaniowe oraz organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia; 3) inne osoby prawne; 4) osoby fizyczne. Zatem ustawa przewiduje prowadzenie DPS-ów również przez podmioty niepubliczne i kwestie z tym związane reguluje wprost ustawa o pomocy społecznej. Reasumując, wskazać należy, że rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje naruszały normy prawa procesowego lub materialnego w zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), skargę oddalił.