II SA/Bd 491/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023r. sprawy ze skargi Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 1 marca 2023 r. nr SKO-62-7/22 w przedmiocie umorzenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 15 lipca 2022r. nr RW-I-O.312.8.2022.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Starosta [...] zezwolił związkowi wyznaniowemu Ś. P. Komitet Oddziału w N. (dalej: "Skarżący" lub w skrócie "Związek") na wyłączenie z produkcji rolniczej użytków rolnych podlegających szczególnej ochronie grunty orne klasy RIIIa pochodzenia mineralnego o powierzchni 0,0604 ha na działce nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] miasta K. P., w związku z projektowaną inwestycją polegającą na budowie budynku zboru [...] typu M wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Na mocy decyzji z [...] września 2021 r. Związek został zobowiązany do uiszczenia opłaty rocznej w kwocie [...]zł przez okres 10 lat, począwszy od 2021 r. Decyzją z [...] lipca 2022 r. Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm., w skrócie "u.g.r.l.") odmówił umorzenia opłaty rocznej za 2022 r. w kwocie [...]zł. Wniosek o umorzenie ww. opłaty rocznej złożył Burmistrz K. P., przy czym do tego organu Związek zwrócił się pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. z prośbą o wystąpienie do Marszałka Województwa ze stosownym wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku wniesionego przez Burmistrza K. P., formułuje przepis art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Na podstawie tego przepisu załatwienie sprawy umorzenia należności i opłat rocznych uwarunkowane jest spełnieniem łącznie czterech przesłanek, tj. 1. wniosek o umorzenie musi być złożony przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, 2. przedmiotem wniosku jest inwestycja o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności oraz służy powiększeniu lub założeniu cmentarza, 3. obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha, 4. nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Dokonując oceny organ I instancji stwierdził, że z podanych przez wnioskodawcę informacji wynika, że wniosek Burmistrza K. P. wpisuje się w katalog przesłanek zawartych w art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1326 ze zm.; dalej: "u.o.g.r.l."). Organ I instancji stwierdził jednak, że spełnienie przesłanek ustawowych nie jest tożsame z koniecznością zastosowania ulgi przez Marszałka Województwa. Organ wskazał, że wniosek Burmistrza oraz załączony do niego wniosek Związku pozbawione są argumentów, których waga i znaczenie dla sprawy pozwoliłyby na faktyczną ocenę sytuacji dłużnika oraz wykazanie znaczenia przedsięwzięcia dla lokalnej społeczności. Do wniosku nie załączono dokumentów, z których wynikałoby, iż dłużnik nie ma możliwości dokonania zapłaty opłaty rocznej, tymczasem ciężar dowodu w tej sprawie leży po stronie zobowiązanego. Organ I instancji przypominał, że naczelnym celem ustawy jest ochrona gleb klas wysokich przed nieodwracalnymi skutkami zmiany użytkowania. W przedmiotowej sprawie nadrzędnym jest interes publiczny z zakresu ochrony środowiska, w dalszej kolejności należy brać pod uwagę kwestie gospodarcze i podatkowe. Strona samą decyzją o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, uzyskała korzyść w postaci możliwości inwestowania na terenach chronionych przepisami przedmiotowej ustawy, a opłata naliczona z tego tytułu, ma w ramach sprawiedliwości społecznej i zrównoważonego rozwoju, zrekompensować społeczeństwu bezpowrotną stratę dla środowiska wynikającą ze zmiany użytkowania tegoż terenu. Tereny wyłączone z produkcji rolnej bądź leśnej trwale tracą swój pierwotny charakter, co więcej decyzja ma też wpływ na krajobraz, a nierzadko na wartość nieruchomości znajdujących się w pobliżu. Opłaty naliczane w myśl przepisów u.o.g.r.l. zgodnie z art. 22 c ust. 3 tejże ustawy, przeznaczane są na szeroko rozumiane działania z zakresu ochrony i rekultywacji gruntów rolnych, w tym na tak ważkie społecznie sprawy jakimi są przeciwdziałanie erozji gleb i ruchom masowym ziemi, budowa i renowacja zbiorników wodnych służących małej retencji oraz budowa i modernizacja dróg dojazdowych do gruntów rolnych. Organ I instancji podkreślił, że umorzenie opłaty stanowi wyjątek od zasady płacenia podatków. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący. Decyzją [...] marca 2023 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium"), utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...]. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że zasadą wynikającą z art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. jest obowiązek wnoszenia należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, gdyż zgodnie z tym przepisem osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Z kolei na mocy art. 12 ust. 16 ww. ustawy, organ może umorzyć opłaty roczne w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja taka służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Organ podkreślił, że opłaty roczne z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej mają charakter należności publicznoprawnych. Kolegium stanęło na stanowisku, że zastosowanie ulgi we wnoszeniu opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji ma charakter uznaniowy, tak co do samego faktu umorzenia przedmiotowej należności jak i do jego zakresu. Podkreśliło, że stosowanie ulg w spłacie tego rodzaju zobowiązań powinno mieć charakter wyjątkowy, uzasadniony wystąpieniem po stronie podmiotu zobowiązanego szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. Z kolei ulga taka zdaniem organu nie może stać się zasadą niweczącą instytucję opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Organ nie podzielił poglądu prezentowanego przez Związek, iż brak jest podstaw do tego, by przyjąć, że organ administracyjny winien badać jakiekolwiek inne przesłanki poza enumeratywnie wyliczonymi przez ustawę, ponieważ spełnienie warunków określonych przepisem art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. nie musi wprost prowadzić do przyznania wnioskowanej ulgi. Zdaniem Kolegium brak spełnienia tych warunków "a priori" wyklucza możliwość jakiejkolwiek dyskusji nad możliwością przyznania ulgi a przepisy i warunki z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. ustawy winny być wobec tego interpretowane ścieśniająco, a nie rozszerzająco. SKO stanęło na stanowisku, że odmienna interpretacja przywołanego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której opisana w nim ulga miałaby charakter powszechny. Ustawodawca bowiem, mając na uwadze ochronę szczególnie cennych gruntów rolnych i leśnych, jedynie na zasadzie wyjątku wprowadził możliwość umorzenia należności i opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji, która jest oparta na zasadzie uznania administracyjnego. Nie wprowadził obligatoryjnego umorzenia opłat w przypadkach określonych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., na co wprost wskazuje treść tego przepisu i użycie zwrotu "mogą umorzyć", a nie "umarzają". Następnie Kolegium podkreśliło, że ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymaga współdziałania strony z organami administracji publicznej w celu ustalenia, czy poza spełnieniem warunków koniecznych dla przyznania wnioskowanej ulgi, w sprawie występują dodatkowe szczególne okoliczności przemawiające za jej przyznaniem. Organ stanął na stanowisku, że ogólną zasadą postępowania w sprawach ulg i zwolnień o charakterze uznaniowym jest to, że ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku spoczywa na samym zainteresowanym. W ocenie organu odwoławczego samo oczekiwanie umorzenia należności nie może być utożsamiane z istnieniem ważnego interesu strony. Organ zauważył, że ze środków z tytułu należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej finansowane są ochrona, rekultywacja i poprawa jakości gruntów rolnych oraz wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą. Zdaniem Kolegium, realizacja tych celów wymaga odpowiednich środków finansowych, co wskazuje na istnienie interesu publicznego w pełnej realizacji tego rodzaju dochodów. Ostatecznie organ stwierdził, że umorzenie opłaty rocznej, o które ubiega się Związek nastąpiłoby kosztem realizacji zadań związanych z ochroną gruntów rolnych, co mogłoby doprowadzić do sytuacji, że ochrona gruntów rolnych, bez właściwego zabezpieczenia finansowego, byłaby iluzoryczna. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2023 r. do tut. Sądu zaskarżył Związek. W skardze zostały sformułowane zarzuty: I. naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1) art. 1 u.g.r.l. poprzez jej błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby norma ta stanowić miała samodzielną podstawę do reglamentacji uprawnienia, o którym mowa w dyspozycji normy art. 12 ust. 16 tejże ustawy, choć wniosku takiego wywieść się z niej nie da; 2) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. poprzez błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby zastosowanie w dyspozycji tej normy instytucji uznania administracyjnego, uprawniać miało organ do wykreowania własnych, nieznanych ustawie kryteriów oceny zasadności wniosku (w tym związanych z sytuacją finansową strony), podczas gdy – w świetle przywołanej normy, organ ustalić ma czy kryteria zwolnienia wskazane w ustawie są w ocenie organu spełnione w takim stopniu, aby uwzględnienie wniosku było uzasadnione (uznanie administracyjne), czy też spełnione one nie są w ogóle lub stopień ich spełnienia jest w ocenie organu niedostateczny, przy czym to organ obowiązany jest uzasadnić ewentualną odmowę uwzględnienia wniosku; 3) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu okoliczności, że wskazane w dyspozycji tej normy kryteria zwolnienia z opłaty dotyczą wyłącznie charakteru inwestycji, a nie właściwości lub sytuacji strony wnioskującej o zwolnienie jej z opłaty; 4) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., poprzez błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu jakoby dopuszczalnym czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku miały być plany inwestycyjne województwa i wpływ uwzględnienia wniosku na możliwość realizacji tych planów; II. naruszenia art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "k.p.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rezygnacji z zajęcia przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska względem zarzutów podniesionych przez skarżącego w treści jego odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] września 2022 roku oraz znajdujące wyraz w rezygnacji ze wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji konkretnych przepisów ustawy, mających stanowić oparcie dla stanowiska organu, jakoby oprócz kryteriów zwolnienia z opłaty opisanych normą art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., wniosek wskazywać winien "dodatkowe, szczególne okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na zdalnej rozprawie. Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja SKO z [...] marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z [...] lipca 2022 r., w której odmówiono umorzenia opłaty rocznej przysługującej Województwu [...] z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej za 2022 r. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu, który nakazuje wyeliminować ją z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Marszałka Województwa zostały wydane co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy sprawy nie został bowiem zebrany w sposób wyczerpujący, niedostatecznie dokonano wyjaśnienia i analizy podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności zaistnienia wszystkich przesłanek warunkujących co do zasady możliwość zastosowania w okolicznościach indywidualnej sprawy ustawowego wyjątku w postaci umorzenia w całości lub części opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu rolnego z produkcji. Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym dla rzeczywistego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy ogranicza się do wniosku Związku do Burmistrza K. P. wraz z załącznikami tj. decyzją Starosty [...] z [...] kwietnia 2019 r. zezwalającą na wyłączenie z produkcji rolniczej użytków rolnych podlegających szczególnej ochronie, decyzją Starosty [...] z [...] września 2021 r. zobowiązującą Związek do uiszczenia opłaty rocznej w kwocie [...]zł przez okres 10 lat, począwszy od 2021 r. W aktach sprawy brak jest jednak materiału dowodowego odnoszącego się do realizacji przesłanek warunkujących umorzenie opłaty rocznej. Jako materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia organy przyjęły art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., zgodnie z którym na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa - w odniesieniu do gruntów rolnych, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w odniesieniu do gruntów leśnych, a w odniesieniu do obszarów wchodzących w skład parków narodowych - dyrektor parku, mogą umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz w przypadku inwestycji dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Przesłankami umorzenia opłaty rocznej stosownie do art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. jest zatem łączne spełnienie następujących warunków: 1) złożenie wniosku o umorzenie przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego; 2) inwestycje, których dotyczy wniosek, mają charakter przedsięwzięć użyteczności publicznej z zakresu: oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego, ochrony zdrowia i opieki społecznej, służące zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, powiększeniu lub założeniu cmentarza; 3) obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha; 4) nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Niespełnienie powyższych przesłanek oznacza brak możliwości umorzenia opłaty rocznej, natomiast spełnienie ich nie przesądza o obligatoryjnym umorzeniu opłaty. Wynika to z tego, że organ administracji rozstrzygając wniosek o umorzenie opłaty rocznej w przypadku zaistnienia łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. korzysta ze swobody w ramach tzw. uznania administracyjnego. W ocenie Sądu dla możliwości zastosowania ulgi w spłacie należności w postaci umorzenia całości lub części przedmiotowej opłaty rocznej istotny nie jest wyłącznie charakter inwestycji użyteczności publicznej, w tym z zakresu kultu religijnego, lecz równie istotne są pozostałe warunki. Zatem w pierwszym rzędzie obowiązkiem organów administracji było właściwe i odpowiadające wskazanym przepisom ustalenie na podstawie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego czy ziściły się wszystkie warunki ustawowe. Jakkolwiek należy zgodzić się z SKO, że zastosowanie ulgi we wnoszeniu opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji ma charakter uznaniowy, tak co do samego faktu umorzenia przedmiotowej należności jak i do jego zakresu, niemniej jednak, nie zwalnia to organu od dokonania analizy wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. W rozpoznawanej sprawie Kolegium obowiązkom tym istotnie uchybiło. SKO nie zebrało materiału dowodowego odnoszącego się do realizacji ww. przesłanek. Natomiast skoro kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy organ administracji publicznej uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na interes strony lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów, to stwierdzić należy, że nieprawidłowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz nieprawidłowe uzasadnienie stanowiska organu, uprawnia do stwierdzenia, że swobodne uznanie organu przekształciło się w uznanie dowolne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 909/21, opublikowano na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto dopiero po prawidłowym zebraniu materiału dowodowego możliwa jest ocena przez organ czy przesłanki umorzenia opłaty rocznej w trybie art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. istnieją w konkretnej sprawie indywidualnie oznaczonego podmiotu. Ocena ta może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych. Tymczasem organ nie zgromadził w sposób prawidłowy materiału dowodowego sprawy a następnie zaniechał przedstawienia oceny wystąpienia przesłanek sformułowanych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. od razu przystępując do rozważań dotyczących zaistnienia podstaw do umorzenia należnej opłaty rocznej w aspekcie interesu publicznego i ważnego interesu podmiotu zobowiązanego do jej uiszczenia. Zdaniem Sądu rozważania te SKO poczynił przedwcześnie bowiem w pierwszej kolejności należało jednak zgromadzić i dokonać oceny materiału dowodowego w zakresie użyteczności publicznej przedsięwzięcia, identyfikacji i sposobu zaspokojenia przez przedsięwzięcie potrzeb lokalnej społeczności, możliwości realizacji przedsięwzięcia na nieruchomości wnioskodawcy niepodlegającej szczególnej ochronie. Odnosząc się do rozważań SKO na temat przesłanek umorzenia opłaty rocznej w postaci interesu społecznego i słusznego interesu podmiotu, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.o.g.r.l. opłaty roczne stanowiące dochód budżetu województwa są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.f.p."). Z normą tą koresponduje treść art. 60 pkt 7 u.f.p., który stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Z kolei stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Kolegium pominęło powyższe przepisy kreujące przesłanki umorzenia opłaty rocznej w swoich rozważaniach błędnie wywodząc ich istnienie (ważny interes strony, interes publiczny) wyłącznie wprost z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. Przy rozważaniu przesłanek umorzenia opłaty rocznej należy odnieść się również do art. 64 ust. 1 u.f.p. Nie ma przy tym podstaw do zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej o umorzeniu zaległości, ponieważ ustawa o finansach publicznych przewiduje stosowną regulację w przedmiotowym zakresie. Dopiero jej brak uzasadniałby odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, jak stanowi art. 67 ust. 1 u.f.p. W zakresie badania przesłanek umorzenia wynikających z art. 64 ust. 1 u.f.p. organy są przy tym uprawnione do gromadzenia dowodów na zaistnienie ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy sprawy nie został w sposób wyczerpujący zgromadzony ani rozpatrzony, w niedostatecznym stopniu dokonano wyjaśnienia i analizy podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności zaistnienia wszystkich wskazanych wyżej przesłanek warunkujących co do zasady możliwość zastosowania w okolicznościach indywidualnej sprawy ustawowego wyjątku w postaci umorzenia w całości lub w części opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu rolnego z produkcji rolnej. Reasumując opłata roczna, której dotyczy wniosek Strony, stanowi niepodatkową należność budżetową a w konsekwencji jej umorzenie wymaga zgromadzenia materiału dowodowego w zakresie istnienia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. oraz ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego, stosownie do art. 64 ust. 1 u.f.p. Następnie zgromadzony materiał dowodowy wymaga rozważenia przy czym rozważania organu w zakresie przesłanek wynikających z ww. przepisów winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wraz z wyjaśnieniem treści znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, jak również powołaniem ich w podstawie prawnej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania stosownie do art. 153 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2022 r. W sprawie nie został złożony wniosek o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, zatem brak było podstawy do wydania przez Sąd rozstrzygnięcia w tym zakresie. J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska