II SA/Bd 427/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. D. na działanie Uniwersytetu [...] w T. w przedmiocie obowiązku zaliczenia przedmiotu postanawia odrzucić skargę.

Pismem z dnia 29 maja 2026 r. P. D. (skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działanie Uniwersytetu [...] w T. w przedmiocie obowiązku zaliczenia przedmiotu "Egzamin semestralny" wprowadzony w programie studiów przez ww. uczelnię w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że organizacja procesu nauczania i sposób weryfikacji wiedzy wynikającej z programu studiów nie noszą cech aktu administracyjnego podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 5 marca 2026 r. (prawomocnym od 1 kwietnia 2026 r.) WSA w Gdańsku stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 tego przepisu kontrola sądowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wyliczenie zawarte w powyższym katalogu ma charakter zamknięty. Oznacza to, że zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych czyni taką skargę niedopuszczalną, albowiem przedmiotem skargi jest w tej sytuacji akt lub czynność nieobjęta kognicją sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił działalnie uczelni wyższej (w skardze "działalność") polegające na ustanowieniu obowiązku zaliczenia przedmiotu o nazwie "Egzamin semestralny" jako warunku realizacji programu studiów prowadzonych na tej uczelni. W ocenie Sądu tak określony przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu opisanym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Ustanowiony regulacjami wewnętrznymi – powziętymi w związku realizacją autonomii uczelni wyższych w prowadzeniu działalności w zakresie kształcenia akademickiego, wynikającej z art. 9 pkt 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 – dalej "ustawa" i mającej umocowanie konstytucyjne (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP) – obowiązek zaliczenia przedmiotu w toku programu nauczania, nie stanowi aktu o charakterze administracyjnoprawnym, przydającym stronie uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów administracyjnego prawa materialnego, czy też w sposób formalny kształtującym jego sytuację prawną. Kognicji sądów administracyjnych podlegają rozstrzygnięcia mające podstawę prawną w ustawie, zaś rozstrzygnięcia uczelni mające podstawę prawną w takich wewnętrznych źródłach prawa, jak regulamin studiów, mają charakter aktów wewnętrznych i nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (vide: postanowienie NSA z 18 września 2012 r., I OSK 1583/12 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Skoro zatem istnieje możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni, oznacza to, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach kontroli sądów administracyjnych. Zaskarżeniu podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, zatem wywierające bezpośredni skutek na zewnątrz. Przykładowo do takich aktów zewnętrznych należą rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra, decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nadaniu tytułu zawodowego magistra, decyzja o nadaniu stopnia naukowego, decyzja odmawiająca przyjęcia na studia wyższe, czy decyzja o skreśleniu z listy studentów lub o odmowie przyznania stypendium. Natomiast do zdarzeń niepodlegających reżimowi k.p.a. w judykaturze zalicza m.in. zgodę dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni, czy odmowę udzielenia przez organ szkoły wyższej urlopu dziekańskiego (vide: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 października 2021 r., sygn. IV SA/Wa 579/21 oraz powołane tam orzecznictwo i judykatura – dostępne jw.). Ustanowienie obowiązku zaliczenia danego przedmiotu "Egzamin semestralny" jest przejawem autonomii uczelni wyższej w kształtowaniu i organizowaniu programu prowadzonych na tej uczelni studiów. Działalnie to nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W związku z tym wniesioną w sprawie skargę, jako dotyczącą sprawy związanej z autonomią uczelni i istniejącego stosunku wewnątrzzakładowego, należało odrzucić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.