II SA/Bd 305/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanowił: 1. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego, 2. umorzyć postępowanie z wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

I Dnia [...] kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Mają na utrzymaniu troje dzieci w wieku szkolnym. Posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami gospodarskimi. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z załączonych do wniosku zaświadczeń o dochodowości wynika, że średni miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi ok. [...] zł. Skarżąca nie podała czy otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci (500+). Wskazała, że ponosi wydatki związane m.in. ze spłatą kredytów, media i koszty leczenia. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca skarży decyzję w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, gdyż rozpoznanie wniosku odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne. IV Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, że ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Na marginesie należy zaznaczyć, że trudno uznać skarżącą za osobę ubogą, której przysługiwałoby przyznanie prawo pomocy, ponieważ gospodarstwo domowe uzyskuje ww dochód oraz dysponuje stosownym majątkiem zaś dochód rodziny przedstawiony w zaskarżonej decyzji jest jeszcze wyższy niż ustalony przez orzekającego, ponieważ wynosi [...] zł miesięcznie. V W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.