Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Bd 19/26

Wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 maja 2026 r., II SA/Bd 19/26

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia
20 maja 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej: "PWIS", "organ odwoławczy") zaskarżonym postanowieniem z 27 października 2025 r. nr NEP.906.151.1.2025 utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy (dalej: "PPIS", "organ I instancji", "wierzyciel") z 3 września 2025 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wniesione przez M. F. (tj. Skarżącą, dalej także "Zobowiązana"). Postanowienie PWIS zapadło w następującym stanie sprawy: 2. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy 12 września 2024 r. wystosował do Skarżącej upomnienie nr 249/2024 wzywające ją do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym – stawienia się wraz z małoletnią córką L. F. we wskazanym NZOZ lub u innego świadczeniodawcy celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz poddania dziecka szczepieniom ochronnym. 3. Pismem z 24 stycznia 2025 r. PPIS skierował do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego tytuł wykonawczy z 24 stycznia 2025 r. nr 06/2025 wystawiony na Skarżącą wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku stawienia się wraz z małoletnią córką w punkcie szczepień u wybranego świadczeniodawcy celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka) i różyczce. 4. Pismem z 28 lipca 2025 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, wskazując (w pkt 1), że tytuł: I. narusza przepisy prawa materialnego tj.: . art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. 2024 r. poz. 924 ze zm. – dalej "ustawa o chorobach zakaźnych") – poprzez przyjęcie zasadności nakładania obowiązku szczepienia dziecka określoną liczbą dawek w ustalonych okresach na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 782 – dalej "rozporządzenie w sprawie szczepień") w sytuacji, gdy rozporządzenie jest niezgodne z Konstytucją RP albowiem zostało wydane z przekroczeniem ustawowej delegacji, gdyż nie przeprowadzono analizy danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, które uzasadniałyby wprowadzenie obowiązku (art. 17 ust. 10 pkt 9 ustawy o chorobach zakaźnych), . art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o chorobach zakaźnych – poprzez błędne uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u dziecka w zakresie podawania poszczególnych dawek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez dziecko przedziału wiekowego w sytuacji gdy ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie wynika takowy obowiązek szczepień, a ponadto poszczególne dawki szczepień, które winny zostać wykonane w odpowiednich przedziałach czasowych - nie zostały wykonane i brak jest wytycznych w zakresie możliwości zaszczepienia dziecka w innych terminach, . rozporządzenia w sprawie szczepień w zakresie obowiązujących terminów podawania dziecku poszczególnych dawek szczepień – dawki szczepień o których przymusowe podanie wnosi organ winny zostać podane w określonym przedziale czasowym (tj. 13 – 14 miesięcy oraz do 6 roku życia), który już upłynął, . art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez nieuwzględnienie, że w stosunku do córki Skarżącej trwają badania mające na celu wykluczenie przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych oraz pominięcie przez organ obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia; II. narusza przepisy postępowania tj. . art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji – poprzez niezasadne ograniczenie ochrony życia prywatnego i prawa do ochrony zdrowia w sytuacji, gdy szczepienie dziecka Skarżącej zostało odroczone ze względu na konieczność wykonania badań, . art. 7 i 77 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść odwołującego, niewyjaśnienie stanu sprawy i pominięcie interesu Skarżącej, . art. 33 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek szczepienny wobec małoletniej jest wymagalny w sytuacji gdy: - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych określone zostały na podstawie rozporządzenia w sprawie szczepień (które zastąpiło komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego) będącego niezgodnym z Konstytucją RP, albowiem zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, co wskazuje na brak wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych, - trwające badania dziecka nie dają podstaw do zakwalifikowania dziecka do szczepienia, - terminy dawek przypominających poszczególnych szczepień zostały znacząco przekroczone (dziecko znajduje się poza schematem szczepień), co wskazuje na konieczność ustalenia przez ministra wymagalności szczepienia z uwagi na upływ czasu (co potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 5 lutego 2025 r. sygn. V SA/Wa 2361/24), . art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego tytułu wykonawczego aktu prawnego, z którego wynika wymagalność podania małoletniej poszczególnych dawek szczepień, . art. 27 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że wystawiony tytuł wykonawczy został wydany zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie pomimo że w rzeczywistości zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. 5. PPIS postanowieniem z 7 marca 2025 r. oddalił zarzuty Skarżącej. PPIS uznał, że "zarzuty" wskazane w punkcie 1.I pisma z 28 lipca 2025 r. dotyczące "naruszenie przepisów prawa materialnego" oraz w punkcie 1.II w zakresie "naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a." oraz "art. 124 § 1 i 2 w związku z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a." nie stanowią zarzutów enumeratywnie wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. i stanowią w istocie skargę na działanie Wierzyciela, wobec czego należy złożyć odrębne podanie do PWIS w Bydgoszczy. Odnośnie naruszenia art. 27 u.p.e.a. (punkt 1.II pisma) organ wskazał, iż poinformował stronę, że należy wnieść odrębne podanie do Wojewody jako organu właściwego w sprawie, gdyż w obecnym stanie prawnym naruszenie art. 27 u.p.e.a. stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Wojewoda jest także właściwy do zgłoszonych w ww. piśmie (w punktach 3.I. i 3.II) wniosków o "umorzenie postępowania egzekucyjnego" i "zawieszenie postępowania egzekucyjnego". Wobec powyższego PPIS uczynił przedmiotem rozpoznania zarzuty wskazane w punkcie 1.II pisma jako "naruszenie przepisów postępowania art. 33 § 2 pkt 5 i 6", stwierdzając, że są one oparte na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. tj. "wygaśnięcie obowiązku", art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. tj. "brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b" oraz art. 33 § 2 pkt 6a u.p.e.a. tj. "brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku". PPIS zauważył, że podnosząc zarzut "braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia wykonania obowiązku" Skarżąca wskazała, że trwające badania dziecka nie dają podstaw do zakwalifikowania go do szczepienia. PPIS stwierdził, że to twierdzenie Skarżącej nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji – żaden z załączonych przez Skarżącą dokumentów z dokumentacji medycznej nie wskazuje na konieczność odroczenia szczepień małoletniej. Z dokumentacji wynika natomiast że małoletnia córka Skarżącej 24 października 2024 r. została zakwalifikowana do szczepienia ochronnego przeciwko odrze, śwince i różyczce prze lekarza P. L. w Centrum Medycznym "[...]" w B. . PPIS podkreślił, że to lekarz jest osobą uprawnioną do orzekania o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień – a nie rodzic dziecka. Organ nie jest uprawniony do oceny merytorycznej pracy lekarzy. Odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w związku z przekroczeniem terminu szczepień PPIS wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczepień szczepieniu przeciwko odrze, śwince i różyczce podlegają dzieci i młodzież do ukończenia 19 roku życia, wobec tego szczepieniu temu podlega córka Skarżącej mająca 15 lat. PPIS stwierdził także, że rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień nie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. 6. W wyniku rozpatrzenia zażalenia PWIS zaskarżonym, wskazanym na wstępie postanowieniem z 27 października 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie PPIS oddalające zarzuty. PWIS podzielił stanowisko organu I instancji, że nie zachodzi brak wymagalności obowiązku szczepienia ze względu na wiek dziecka Skarżącej. PWIS podkreślił, że w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczepień określono grupy osób obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia wskazano natomiast "wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia" oraz "termin wykonania szczepienia". Wskazany w załączniku nr 1 okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Niewykonanie szczepień u dziecka w terminie określonym w rozporządzeniu nie zwalania więc rodziców z realizacji tego obowiązku. W przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu przeprowadzenia szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień w terminach określonych w rozporządzeniu, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania. Szczepienie wymagane jest do ukończenia wieku wskazanego w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku w związku z odroczeniem terminu wykonania obowiązku wskutek "licznych infekcji i problemów zdrowotnych" oraz "trwających badań" u dziecka Skarżącej. – PWIS w ślad za organem I instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się lekarskie badanie kwalifikacyjne z 24 października 2024 r. potwierdzające brak przeciwskazań do szczepienia; szczepienie w tym dniu nie odbyło się tylko ze względu na brak zgody Skarżącej. Jednocześnie brak w dokumentacji medycznej informacji o odroczeniu przez lekarza obowiązku szczepień u dziecka. PWIS podzielił także stanowisko PPIS, że rozporządzenie w sprawie szczepień zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych. PWIS podkreślił, że rekomendacje dotyczące obowiązkowych świadczeń ochronnych w Polsce wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Ponadto projekt rozporządzenia w sprawie szczepień został przekazany do konsultacji publicznych i zaopiniowania m.in.: Naczelnej Radzie Lekarskiej, Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego PZH-PIB, krajowym konsultantom w dziedzinie chorób zakaźnych i epidemiologii, Polskiemu Towarzystwu Pediatrycznemu, Polskiemu Towarzystwu Wakcynologicznemu, Polskiemu Towarzystwu Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, a więc specjalistom z zakresu zdrowia publicznego, epidemiologii oraz wakcynologii, posiadającym aktualną wiedzę medyczną. W świetle powyższego nie ma więc podstaw by przyjąć, że stanowiska ww. podmiotów publicznych nie opierały się na danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań oraz aktualnej wiedzy medycznej popartej zaleceniami WHO. Odnośnie pozostałych podnoszonych w zażaleniu zarzutów PWIS wskazał, że zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów powinno odnosić się do rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia. Nieadekwatne jest natomiast wykorzystywanie zażalenia do kwestionowania samej zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym lub przebiegu postępowania, w oderwaniu od przedmiotu zaskarżonego postanowienia. Przy rozpatrywaniu zażalenia niedopuszczalne jest wyjście poza granice zarzutów rozpatrywanych przez wierzyciela. 7. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie PWIS z 27 października 2025 r. Skarżąca wniosła o jego uchylenie jak też o uchylenie poprzedzającego go postanowienia PPIS z 3 września 2025 r. i umorzenie postępowania. W skardze Skarżąca jako zarzuty przeciwko postanowieniu PWIS podniosła te same zarzuty, który wskazała jako zarzuty w swoim piśmie z 28 lipca 2025 r. ("zarzuty do tytułu wykonawczego") tj. zarzuciła postanowieniu, że: I. narusza przepisy prawa materialnego tj.: . art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych – poprzez przyjęcie zasadności nakładania obowiązku szczepienia dziecka określoną liczbą dawek w ustalonych okresach na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w sytuacji, gdy rozporządzenie jest niezgodne z Konstytucją RP albowiem zostało wydane z przekroczeniem ustawowej delegacji, gdyż nie przeprowadzono analizy danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, które uzasadniałyby wprowadzenie obowiązku (art. 17 ust. 10 pkt 9 ustawy o chorobach zakaźnych), . art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o chorobach zakaźnych – poprzez błędne uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u dziecka w zakresie podawania poszczególnych dawek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez dziecko przedziału wiekowego w sytuacji gdy ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie wynika takowy obowiązek szczepień, a ponadto poszczególne dawki szczepień, które winny zostać wykonane w odpowiednich przedziałach czasowych - nie zostały wykonane i brak jest wytycznych w zakresie możliwości zaszczepienia dziecka w innych terminach . rozporządzenie w sprawie szczepień w zakresie obowiązujących terminów podawania dziecku poszczególnych dawek szczepień – dawki szczepień o których przymusowe podanie wnosi organ winny zostać podane w określonym przedziale czasowym (tj. 13 – 14 miesięcy oraz do 6 roku życia), który już upłynął, . art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez nieuwzględnienie, że w stosunku do córki trwają badania mające na celu wykluczenie przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych oraz pominięcie przez organ obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia II. narusza przepisy postępowania tj. . art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji – poprzez niezasadne ograniczenie ochrony życie prywatnego i prawa do ochrony zdrowia w sytuacji, gdy szczepienie dziecka Skarżącej zostało odroczone ze względu na konieczność wykonania badań, . art. 7 i 77 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść odwołującego, niewyjaśnienie stanu sprawy i pominięcie interesu Skarżącej, . art. 33 § 2 pkt 5 i 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek szczepienny wobec małoletniej jest wymagalny w sytuacji gdy: - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych określone zostały na podstawie rozporządzenia w sprawie szczepień (zastępujący komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego) będącego niezgodnym z Konstytucją RP, albowiem zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, co wskazuje na brak wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych, - trwające badania dziecka nie dają podstaw do zakwalifikowania dziecka do szczepienia, - terminy dawek przypominających poszczególnych szczepień zostały znacząco przekroczone (dziecko znajduje się poza schematem szczepień) - co wskazuje na konieczność ustalenia przez ministra wymagalności szczepienia z uwagi na upływ czasu (co potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 5 lutego 2025 r. sygn. V Sa/Wa 2361/24), . art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego tytułu wykonawczego aktu prawnego, z którego wynika wymagalność podania małoletniej poszczególnych dawek szczepień, . art. 27 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że wystawiony tytuł wykonawczy został wydany zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie pomimo że w rzeczywistości zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. 8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. 9. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. 10. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. 11. W skardze do Sądu Skarżąca w istocie powtarza swoje stanowisko prezentowane w postępowaniu przed organami administracji. Sąd stwierdził, że przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu odpowiada prawu. 12. Przede wszystkim zasadnie spośród wielu wskazanych przez Skarżącą w piśmie z 28 lipca 2025 r. ("Zarzuty do tytułu wykonawczego") naruszeń prawa jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym organ uznał jedynie zarzuty oparte na podstawie: - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. tj. "wygaśnięcie obowiązku", - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. tj. "brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b", - art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a. tj. "brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku". Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią bowiem katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. 13. Zasadnie organ uznał, że nie doszło do wygaśnięcia obowiązku czy też braku jego wymagalności. Tak jak wskazał organ w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczepień wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, w tym dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce (pkt 5). Nie jest kwestionowane, że córka Skarżącej nie ukończyła 19 roku życia, a więc zgodnie z powyższym nadal objęta jest obowiązkiem szczepienia. 14. Zasadnie także stwierdził organ, że nie istnieje brak wymagalności obowiązku w związku ze stanem zdrowia córki Skarżącej, w tym licznymi infekcjami i trwającymi badaniami dotyczącymi alergii. Z art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 tej ustawy stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tak więc tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego. Niespornym jest, że Skarżąca stawiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, jednakże następnie odmówiła dalszych czynności prowadzących do realizacji szczepienia. W szczególności stwierdziła, że odmawia wyrażenia zgody na wykonanie szczepień ochronnych u dziecka. Obowiązek poddania się badaniu kwalifikacyjnemu i zabiegania o zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do odbycia szczepień ochronnych wchodzi w zakres samego obowiązku takich szczepień. Zatem odmawiając udziału dziecka w kolejnych czynnościach prowadzących do odbycia szczepienia, Skarżąca w istocie odmówiła wykonania obowiązku. Jak przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w wypadku stawienia się na badanie lekarskie w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do odbycia szczepienia ochronnego, odmowa wyrażenia zgody na dalsze czynności, w tym samo szczepienie, daje organom egzekucyjnym tytuł do prowadzenia postępowania przymusowego i stosowania środków egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 12 lutego 2026 r., II GSK 2024/22, LEX nr 4032911 oraz wskazane tam orzecznictwo). Jednocześnie słusznie wskazał organ, że brak jest dokumentu potwierdzającego, że w stosunku do córki Skarżącej zaszła okoliczność o której mowa w art. 17 ust. 5 ustawy o chorobach zakaźnych tj. że uprawniony lekarz wskazał na konieczność odroczenia szczepienia. 15. Odnośnie podnoszonej przez Skarżącą kwestii podstawy prawnej obowiązku szczepienia (w szczególności w zakresie rozporządzenia wykonawczego) należy wskazać, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (24 stycznia 2025 r.) obowiązywało już jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. SK 81/19, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych weszło ono w życie 1 października 2023 r.). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych. Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, 2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, 3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, 4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, 5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5, 6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, 7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu, 8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania, 9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych) skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie ma podstaw do kwestionowania legalności tego rozporządzenia, z uwagi na przekroczenie przez Ministra Zdrowia delegacji ustawowej przez określenie w nim terminów wymagalności szczepień oraz przedziałów wiekowych podania szczepionek. Wskazać bowiem należy, że na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych Minister Zdrowia został upoważniony do określenia osób lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), a także schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a). Nie istnieją też żadne przesłanki uzasadniające twierdzenie, że wydane rozporządzenie nie uwzględnia jakichkolwiek danych epidemiologicznych. Rekomendacje, dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych w Polsce, wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Przepisy rozporządzenia nie naruszają też zasady proporcjonalności. 16. Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności obywatelskich (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). 17. Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszoną ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). 18. W ocenie Sądu nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. 19. Końcowo należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. W tym względzie należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie PWIS przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że tytuł wykonawczy z 24 stycznia 2025 r. spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że ww. tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 431). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołane wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych. Nieuzasadnione zatem było twierdzenie skarżącej, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. 20. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 stycznia 2026
Symbol z opisem
638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący sprawozdawca/ Jarosław Wichrowski Mariusz Pawełczak

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny