II SA/Bd 1548/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na roboty budowlane postanowił: oddalić wniosek.

W dniu 26 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął kolejny wniosek (formularz PPF) S.C. o przyznanie prawa pomocy w tym przypadku w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną oraz tym, że zamierza złożyć skargę kasacyjną od zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz pełnoletnim bezrobotnym synem. Dochód miesięczny gospodarstwa składający się ze świadczeń rentowych wynosi łącznie [...] zł. Małżonkowie są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku, ponieważ istotne w przedmiotowej sprawie jest to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez nią w ogóle podniesione (z wyjątkiem zakupu lekarstw). Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem w niniejszej sprawie na uwagę zasługuje fakt, że na mocy postanowienia orzekającego z dnia 24 stycznia 2014 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych tj. od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł oraz opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 2 kwietnia 2014 r. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 2 kwietnia 2014 r. skarżący stawił się osobiście, przedstawiając argumenty. Z powyższego bezspornie wynika, że skarżący miał zapewniony udział w postępowaniu sądowym, z którego to czynnie korzystał nie ponosząc przy tym żadnych kosztów. Jednakże argumentacja przedstawiona w formularzu PPF, że zamierza przedłożyć skargę kasacyjną i w związku z tym wnosi o przydzielenie mu adwokata nie jest przekonywująca, ponieważ nie ma on obowiązku składania skargi kasacyjnej zaś z przedłożonego wniosku wynika, że wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wyżej wskazano o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku decyduje sytuacja majątkowa skarżącego – ta natomiast nie uzasadnia jak wyżej podniesiono na pozytywne rozpatrzenie wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.