II SA/Bd 1307/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta na podstawie art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, 2, 4, 10, 11, 16, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.); rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238) oraz art. 104, art. 107 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej powoływana jako K.p.a.) uchylił decyzję nr [...] z dnia [...].10.2013 r. i ustalone sentencją powyższej decyzji prawo M. K. do zasiłku rodzinnego na dziecko M. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na M. K., odmawiając jednocześnie przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko M. K. w okresie od [...].11.2013 r. do [...].09.2014 r. i przyznając zasiłek rodzinny na dziecko M. K. w wysokości 106 zł miesięcznie w okresie od [...].10.2014 r. do [...].10.2014 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na M. K. w wysokości 100 zł płatny jednorazowo w okresie od [...].10.2014 r. do [...].10.2014 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, decyzją z dnia [...].10.2013 r., znak [...], M. K. uzyskała prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego, tj. dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna M. na okres od [...].11.2013 r. do [...].10.2014 r. Organ wskazał, że uzyskał od "E." zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie M. K. w okresie od [...].05.2013 r. do [...].09.2014 r., a dochód netto za miesiąc czerwiec 2013 r. wyniósł 163,21 zł. W związku z powyższym, organ dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny beneficjentki. Uwzględniono przy tym uzyskany w 2012 r. dochód M. K. w wysokości 16.665 zł, który pomniejszono o podatek, składkę na ubezpieczenie społeczne i składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Po przeliczeniu dochód netto wyniósł 12.789,32 zł, co dało kwotę 1.065,78 zł miesięcznego dochodu, wysokość uzyskanego stypendium socjalnego przez syna beneficjentki F. w 2012 r. w wysokości 4.425 zł, co daje miesięczną kwotę 368,75 zł, wysokość otrzymanych alimentów na syna M. w wysokości 4.800 w 2012 r., tj. miesięczna kwota 400 zł oraz wyżej wspomniany dochód netto za miesiąc czerwiec 2013 r. z zatrudnienia w "E.", które nastąpiło z dniem [...].05.2013 r., tj. miesięczna kwota 163, 21 zł. Na podstawie powyższego, organ dokonał wyliczenia dochodu rodziny beneficjentki ustalając go na kwotę 1997,74 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie (3 osoby) stanowi kwotę 665, 91 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego o 126,91 zł. Organ wskazał również, że z akt sprawy wynika, iż zatrudnienie w firmie "E." zakończyło się z dniem [...].09.2014 r., zatem dochód uzyskany za miesiąc czerwiec 2013 r. w wysokości 163,21 zł stał się dochodem utraconym. Wobec powyższego za okres od [...].10.2014 r. dochodem branym pod uwagę przy wyliczaniu dochodu rodziny jest wyłącznie kwota 1.834,53 zł uzyskana przez beneficjentkę w 2012 r. (1065,78 zł + 368,75 zł + 400 zł). Zatem od [...].10.2014 r. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 611,51 zł. Kwota ta uprawnia beneficjentkę do pobierania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, organ stwierdził, że w dniu wydawania decyzji z dnia [...].10.2013 r. istniały okoliczności faktyczne nieznane organowi, co stało się powodem wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w wyniku czego ustalono, że dopiero od [...].10.2014 r. beneficjentka spełnia warunki wynikające z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zakwestionowała pkt 1 i pkt 2 zaskarżonej decyzji. Odwołująca się podniosła, że nie miała świadomości konieczności złożenia informacji o zmianach mających wpływ na prawo do przyznanych jej świadczeń. Zwróciła uwagę, że nie sądziła, iż dochód uzyskiwany z pracy wykonywanej na rzecz "E." w wysokości kilkunastu złotych może mieć wpływ na prawo do przyznanych świadczeń z ustawy. Odwołująca się podniosła, że już w 2014 r. przy składaniu dokumentów urzędnik poinformował ją o niepowiadomieniu urzędu o świadczeniu na rzecz "E." pracy na umowę zlecenie, ale w tym momencie nie podjęto żadnych kroków ani nie wznowiono postępowania, co nastąpiło dopiero w dniu [...].03.2017 r., co odwołująca się uznała za bezczynność organu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 4b, art. 6, art. 8 pkt. 6 i pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że organ I instancji, ustalając dochód rodziny odwołującej za 2012 r., wziął pod uwagę: dochód osiągnięty przez stronę w wysokości 16665 zł, pomniejszony następnie o podatek, składkę na ubezpieczenie społeczne oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne, a więc dochód netto wyniósł 12789,32 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 1065,78 zł, stypendium socjalne uzyskane przez syna F. w 2012 r. w kwocie 4425 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 368,75 zł oraz alimenty otrzymane na syna M. w wysokości 4 800 zł w 2012 r., co miesięcznie stanowi kwotę 400 zł. Po powzięciu informacji o dochodzie uzyskanym przez odwołującą się z tytułu zatrudnienia w ramach umowy zlecenia od [...].05.2013 r. organ I instancji ustalił dochód miesięczny rodziny powiększając dochód osiągnięty w 2012 r. o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, w przedmiotowej sprawie - o kwotę dochodu uzyskanego w miesiącu czerwcu 2013 r. w wysokości 163,21 zł i na tej podstawie stwierdził, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające rodzinę odwołującej do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku w okresie od [...].11.2013 r. do [...].09.2014 r. Z akt sprawy wynika także, że odwołująca się w dniu [...].09.2014 r. zaprzestała pracy w firmie "E.". Tym samym od [...].01.2014 r. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 611,51 zł, co uprawnia odwołującą się do otrzymania świadczeń rodzinnych w okresie od [...].10.2014 r. do [...].10.2014 r. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podniosło, że organy administracji publicznej nie korzystały w sprawie z uznania administracyjnego, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są bowiem dla organów administracji publicznej wiążące. W skardze do Sądu M. K. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1 K.p.a. Skarżąca podniosła, że SKO nie uwzględniło argumentów podniesionych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Sądy administracyjne, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zaskarżona decyzja administracyjna może zostać uchylona jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a, rozpoznając sprawę, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych uznać należy, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem rozpoznające sprawę organy nie naruszyły prawa materialnego ani przepisów postępowania, wobec czego brak było podstaw do eliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W sprawie niniejszej przedmiot rozpoznania stanowi decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...].10.2013 r., mocą której skarżącej przyznane zostało prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko M. K. w wysokości 106 zł miesięcznie w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] października 2014 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na ww. dziecko w wysokości 100 zł, płatny jednorazowo. Decyzja organu I instancji wydana została po wznowieniu postępowania administracyjnego, co nastąpiło w drodze postanowienia wydanego w dniu [...] marca 2017 r. Podstawę wszczęcia postępowania wznowieniowego stanowił art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wyżej wskazany przepis może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły natomiast przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, dalej "u.ś.r."). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (czyli rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Jak wynika natomiast z art. 25 ust. 1 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. W sprawie niniejszej, co już zostało wskazane, organ wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na ujawnienie okoliczności pozostawania przez skarżącą stroną umowy zawartej z "E." sp. z o.o. sp.k. w okresie od [...].05.2013 r. do [...].09.2014 r. Powyższa informacja wynika z zaświadczenia o zarobkach datowanego na dzień [...].12.2014 r., znajdującego się w aktach sprawy. Dochód za czerwiec 2013 r., wynikający z powyższego zaświadczenia, wyniósł 163,21 zł. W związku z powyższym, wystąpiła okoliczność zmiany dochodu rodziny. O zmianie tej skarżąca winna była poinformować organ, co wynika z art. 25 ust. 1 u.ś.r., i o czym skarżąca została pouczona w treści decyzji z dnia [...].10.2013 r. przyznającej świadczenia. W związku z powyższymi ustaleniami organ I instancji dokonał ponownego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej. Przy ponownym obliczaniu dochodu uwzględniono dochód uzyskany przez skarżącą w 2012 r. w wysokości 16.665 zł, powyższa kwota pomniejszona została o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.), po przeliczeniu dochód wyniósł 12.789,32 zł, co daje miesięcznie kwotę 1.065,78 zł, stypendium socjalne uzyskiwane przez starszego syna skarżącej w 2012 r. w łącznej kwocie 4.425 zł, co daje miesięczną kwotę 368,75 zł, alimenty uzyskane na młodszego syna w 2012 r. w wysokości 4.800 zł, tj. 400 zł miesięcznie oraz, z uwagi na treść art. 5 ust. 4b u.ś.r., dochód za czerwiec 2013 r. uzyskany przez skarżącą w spółce "E." w wysokości 163,21 zł. Zgodnie ze wskazanym przepisem: w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Skarżąca w spółce "E." zatrudniona była w okresie od [...].05.2013 r. do [...].09.2014 r., zasiłek ustalono natomiast na okres od [...].11.2013 r. do [...].10.2014 r. Z powyższego zestawienia dat wynika, że skarżąca uzyskiwała dochód z "E." w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Suma miesięcznych kwot: 1.065.78 zł + 368,75 zł + 400 zł + 163,21 zł dała łączną kwotę 1.997,74 zł, co na trzy osoby w rodzinie oznacza 665,91 zł miesięcznego dochodu na osobę. Powyższa kwota, prawidłowo wyliczona przez organ, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego o 126,91 zł. Okoliczność ta skutkowała utratą prawa do wnioskowanego świadczenia w okresie od [...].11.2013 r. do [...].09.2014 r. W sprawie niniejszej wzięta przez organ pod uwagę została również instytucja utraty dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Jak stanowi art. 24 ust. 6 u.ś.r., w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W związku z powyższym Prezydent w pkt 3 sentencji decyzji przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko w okresie od [...].10.2014 r. do [...].10.2014 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 płatny jednorazowo w okresie od [...].10.2014 r. do [...].10.2014 r. W związku z powyższym uznać należy, że wszystkie ustalenia dokonane przez organy obu instancji są prawidłowe i nie naruszają ani powołanych w treści niniejszego uzasadnienia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. W tym kontekście nie zasługują na uwzględnienie argumenty podniesione w skardze. W ocenie skarżącej brak możliwości wznowienia postępowania w roku 2017 r. w sytuacji, w której okoliczności sprawy i dowody mające istotny wypływ na rozstrzygnięcie będące podstawą wznowienia znane były organowi I instancji już w 2014 r. Jak stanowi art. 146 § 1 K.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W sprawie niniejszej postępowanie wznowione zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co oznacza, że zastosowanie w sprawie ma ww. termin pięcioletni. Akta sprawy niniejszej nie zawierają co prawda zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...].10.2013 r., ale jeśli nawet liczyć termin od dnia wydania decyzji, oznacza to, że termin pięcioletni upłynie dopiero w październiku 2018 r. Zwrócić uwagę należy na treść art. 148 § 1 K.p.a., zgodne z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Co istotne, termin ten ma zastosowanie odnośnie adresata decyzji, nie stosuje się go wobec organu, który wydał decyzję kończącą postępowanie wymagające wznowienia. Kodeks nie określa terminu, w jakim organ powinien z urzędu wznowić postępowanie. Należy przyjąć, mając na uwadze zasady ogólne K.p.a., że powinno to nastąpić bez zbędnej zwłoki po uzyskaniu przez organ wiedzy na temat istnienia podstaw wznowienia, jednak wznowienie postępowania z naruszeniem zasady szybkości postępowania nie stanowi naruszenia przepisów powodującego konieczność uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym. Organ ograniczony jest jedynie terminami wynikającymi z art. 146 § 1 K.p.a. Dla niniejszego postępowania istotne jest jedynie zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co w sprawie miało miejsce, bowiem po wydaniu decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane w tym dniu organowi administracyjnemu. Na koniec należy wskazać, że sąd administracyjny orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Istotna jest jedynie ocena zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, a w przedmiotowej sprawie, co wynika z wcześniejszych rozważań, decyzja ta była zgodna w szczególności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz K.p.a. Uznając zatem za obie wydane w niniejszej sprawie decyzje za prawidłowe, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.