II SA/Bd 1264/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z [...] września 2022r. w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z [...] marca 2022r. Wójt Gminy K. zawiadomił D. W. (Skarżącą) – właścicielkę działki nr [...] (obręb [...], gmina K.) o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej w związku z usunięciem drzewa bez uzyskania zezwolenia. Po dokonaniu oględzin [...] marca 2022r. organ ustalił, że na ww. działce ścięto zdrowe drzewo (1 sztukę) - świerk. Decyzją z [...] maja 2022 r., Wójt Gminy K. wymierzył Skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie świerku bez uzyskania wymaganego zezwolenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2022r. uchyliło powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, stwierdzając konieczność przeprowadzenia w sprawie rozprawy administracyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przeprowadził rozprawę dnia [...] sierpnia 2022r., w toku której przesłuchano Skarżącą oraz świadków: J. W. (męża Skarżącej), M. O. (zięcia Skarżącej), K. O. (córkę Skarżącej) oraz W. S. (leśniczego, biorącego udział w oględzinach). Następnie decyzją z [...] września 2022r. nr [...] Wójt Gminy K. ponownie wymierzył Skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie świerku bez uzyskania wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania, wskazując między innymi, że postępowanie zostało wszczęte w związku z powiadomieniem organu przez M. O. o ścięciu drzewa na ww. działce przez J. W.. Organ przytoczył również brzmienie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Wskazał nadto na sposób wyliczenia kary pieniężnej. Przy czym wyjaśnił, że do wyliczeń przyjęto najmniejszą średnicę pnia drzewa wynoszącą 20,7 cm, a obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm ustalono na 117 cm. Za 1 cm obwodu pnia usuniętego drzewa przyjęto stawkę w wysokości 30 zł. Uzasadniając nałożenie kary pieniężnej, organ I instancji przytoczył treść zeznań świadków i stwierdził, że drzewo zostało ścięte przez męża Skarżącej pod jej nieobecność w domu. Organ ustalił jednak, że w rodzinie prowadzono rozmowy na temat konieczności ścięcia drzewa, które zagrażało fundamentom budynku mieszkalnego. Organ uznał zeznania świadków za wiarygodne i wzajemnie się uzupełniające. Wskazał nadto, że w sprawie nie ma zastosowania art. 83 f u.o.p. przewidujący wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usuniecie drzewa. Organ ustalił bowiem, że mąż Skarżącej nie jest współwłaścicielem nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że jej mąż choruje na chorobę afektywną dwubiegunową i w chwili dokonania ścięcia drzewa był w fazie manii. Do odwołania dołączyła dokumentację medyczną jej męża (kartę wizyt z prywatnego gabinetu lekarza psychiarty), w której ujawniono rozpoznanie chorobowe. Po rozpatrzeniu odwołania D. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia SKO zaakcentowało zobiektywizowany charakter odpowiedzialności posiadacza nieruchomości za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Wskazało też, na bezsporną okoliczność, jaką jest ścięcie świerku na działce należącej do Skarżącej przez jej męża. Powoływany zaś przez Skarżącą stan zdrowia jej męża (choroba dwubiegunowa) została uznana przez organ odwoławczy za okoliczność niezasługującą na uwzględnienie. Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. W., zarzucając jej naruszenie: - art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 88 ust. 2 u.o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i ukaranie jej pomimo, że jej mąż jako osoba trzecia ściął drzewo bez jej zgody i w stanie niepoczytalności w chwili wycinki, - art. 7 k.pa., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności całkowitą błędną ocenę dokumentów medycznych przedstawionych przez stronę, z których jednoznacznie wynikało, że mąż Skarżącej wyciął drzewko będąc nieświadomym, a przede wszystkim bez zgody Skarżącej, - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwie prowadzenie postępowania naruszające zaufanie obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez wydanie orzeczenia bez oparcia w materiale dowodowym, wbrew zasadzie swobodnej ocenie swobodnej ocenie dowodów. Formułując powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozważenie uchylenia także decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony przez organ, a Skarżąca nie domagała się przeprowadzenia rozprawy. Przechodząc do kontroli poprawności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zarówno zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa. Materialnoprawną podstawą wydanej decyzji były przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa; 5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16; 6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. W niniejszej sprawie wymierzona przez organy administracji kara dotyczyła przypadku, o którym mowa w pkt 1 powołanego przepisu, mianowicie usunięto drzewo bez wymaganego zezwolenia. Ustalenia organów poczynione w niniejszej sprawie, co do przedmiotu i zakresu szkód (wycięcie 1 sztuki świerku) na działce Skarżącej, a także wymiaru administracyjnej kary pieniężnej nie budzą wątpliwości Sądu, gdyż znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Co zasługuje na podkreślenie, te ustalenia organów nie budzą też zastrzeżeń i zarzutów ze strony Skarżącej. Poza sporem w sprawie pozostaje zatem, że J. W. jako osoba trzecia (mąż Skarżącej, nie będący właścicielem nieruchomości) usunął drzewo z terenu działki nr [...] bez dokonania zgłoszenia i uzyskania wcześniejszego zezwolenia. Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy do ścięcia drzewa doszło za zgodą Skarżącej, jako właścicielki nieruchomości. W myśl art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zdaniem organów odpowiedzialność za usunięcie drzewa spoczywa na Skarżącej, która godziła się na wycinkę drzewa. Natomiast Skarżąca twierdzi, że jej mąż w chwili wycinki drzewa nie był poczytalny z uwagi na przechodzenie stanu manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, a nadto uczynił to pod jej nieobecność w domu. Skarżąca podnosi, że nie wyrażała zgody na usunięcie drzewa. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom skargi okoliczności związane ze stanem zdrowia męża Skarżącej (mające wykazać na błąd organów), nic nie wnoszą do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, istotnych dla stwierdzenia deliktu administracyjnego i odpowiedzialności Skarżącej za usunięcie drzewa. Rację ma bowiem organ odwoławczy, że odpowiedzialność wynikająca z powyższych przepisów ma co do zasady charakter zobiektywizowany. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego zgłoszenia usunięcia drzew lub uzyskania stosownego zezwolenia. W takim wypadku wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem danego podmiotu (posiadacza nieruchomości), a wycięciem drzew i krzewów. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też dokonała tego osoba trzecia za zgodą posiadacza nieruchomości. Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kierowała się osoba usuwająca drzewo. Nie ma znaczenia także stan zdrowia tej osoby (tu na marginesie należy poczynić uwagę, że wbrew wywodom skargi o "niepoczytalności" męża Skarżącej z dokumentacji medycznej dołączonej do odwołania wynika, że w marcu 2022r., tj. w miesiącu w którym usunięto drzewo J. W. odbył trzy wizyty u lekarza psychiatry podczas, których stwierdzano, że miał on zachowaną świadomość oraz pełną orientację). Jeszcze raz należy podkreślić, że odpowiedzialność koncentruje się na osobie władającego i tylko eksces ze strony sprawcy zwalnia posiadacza z odpowiedzialności. Zwolnienie posiadacza nieruchomości z odpowiedzialności administracyjnej uwarunkowane jest wykazaniem przez niego, że nie wiedział o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i jednocześnie nie mógł temu zapobiec. W niniejszej sprawie okoliczność taka nie miała miejsca. Sama Skarżąca przyznała, że drzewo zasłaniało całe okno i "wilgoć była w pokoju". Przyznała, że "była mowa o wycince drzewa". Okoliczność tę potwierdzili także członkowie rodziny Skarżącej – jej córka oraz zięć. K. O. zwróciła uwagę, że Skarżąca nie wiedziała tylko, "że tego dnia drzewo zostanie ścięte" (k. 5 protokołu z rozprawy), a M. O. wyjaśniał, że teść "opowiadał, że planuje przycięcie drzewa" (k. 4v. protokołu z rozprawy) . J. W. także zeznał, że "żona mówiła swego czasu, że trzeba usunąć to drzewo ponieważ zagraża fundamentom, był posadzony 1 m od budynku" (k.4v protokołu). Mając na uwadze powyższe, nie zasługiwały na uwzględnienie ogólnie sformułowane zarzuty skargi, a także twierdzenie, że do usunięcia drzewa doszło bez zgody Skarżącej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego (zeznań świadków i Skarżącej) wynika, że Skarżąca nie tylko godziła się na wycinkę świerku, ale co więcej sama planowała usunięcie drzewa. Skarżąca co najwyżej wykazała, że nie wiedziała, że tego konkretnego dnia marcowego dojdzie do usunięcia drzewa i że zrobi to jej mąż. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo przyjęły zatem obiektywną odpowiedzialność właścicielki nieruchomości za wycinkę drzewa na jej działce, bez uzyskania stosownego zezwolenia. To Skarżąca jako właściciel odpowiada za rosnące na jej nieruchomości drzewa, jednocześnie odpowiada za swoje zaniechania w postaci braku podjęcia prawnie wymaganych działań celem zrealizowania planu usunięcia drzewa zagrażającego fundamentom budynku. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, wszystkie przesłanki uzasadniające przypisanie Skarżącej odpowiedzialności za wycinkę drzewa zostały spełnione. Prawidłowość ustalonej wysokości kary administracyjnej również nie budzi wątpliwości Sądu. Adekwatnie do ustalonych okoliczności, zastosowano przepisy art. 85 ust. 1 i 2 w zw. z art. 88 ust 2, art. 89 ust. 1 i ust 6 u.o.p. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów z dnia 3 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330). W sprawie dokonano pomiarów najmniejszej średnicy pnia a następnie wyliczono obwód ściętego drzewa na wysokości 130 cm. Wyniki przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W świetle powyższego, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, prowadząc postępowanie w zgodzie z przepisami k.p.a., dokonały prawidłowych i wystarczających ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i stosownie do nich wymierzyły adekwatną administracyjną karę pieniężną za udowodniony delikt administracyjny. Zarzuty skargi, jako niezasadne, nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.