II SA/Bd 1103/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...].MH, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (PINB) umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie odcinka linii napowietrznej niskiego napięcia, zlokalizowanego na działce numer geod. 16/1 w m. [...] [...], gm. [...] W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. M. T. (skarżący) zwrócił się do PINB o wszczęcie postępowania m.in. w celu "doprowadzenia do usunięcia/demontażu napowietrznych linii energetycznych niskiego napięcia NN również startych, zbutwiałych, nieestetycznych i zagrażających zdrowiu, życiu, bezpieczeństwu z działek nr 16/1 i nr [...] do 198/1 położonych w [...] [...], gmina [...] W. i wybudowaniu nowych linii wraz z tzw. przyłączami do nowo wydzielanych działek budowlanych i umieszczeniu ich wyłącznie w gruncie/w ziemi i wyłącznie wzdłuż dróg/ulic publicznych/gminnych oraz projektowanych ulic osiedlowych, o mocy min. 10kW, a najlepiej 20kW, w zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego tych działek i w uzgodnieniu/współpracy z właścicielem w/w działek oraz w oparciu o istniejące projekty budowy tych linii". Organ wskazał, że oględziny na działce nr [...] potwierdziły istnienie na tej nieruchomości odcinka linii NN, w skład której na działce nr [...] wchodzą dwa słupy żelbetowe. Kolejne słupy zlokalizowane są poza działką nr [...]. Cały odcinek na działce nr [...] ma ok 99 m długości. Organ przywołał wyjaśnienia aktualnego właściciela linii – [...] oddział E.-O. S.A. – zgodnie z którymi przedmiotowa linia powstała w 1967 r., co wynika z planu z 1967r [...] [...] i obwodami nN. oraz planu uzgodnieniowego z 1966 r. z widocznym obwodem nN ze stacji [...] [...] przechodzącym m. in. przez działkę oraz protokołu odbioru z 1967r. Nie zachowała się decyzja o pozwoleniu na budowę, projekt budowlany ani dokument weryfikujący przebieg całej linii w stosunku do projektu budowlanego. Dodatkowo E.-O. S.A. wyjaśniła, że w 2000 r. dowieszono do obwodu I przewód i prace te wykonano na podstawie pozwolenia na budowę PR 7351-131/2000. Sporna działka objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego Uchwałą XXVII/188/2013 Rady Gminy Z. W. W. z [...] czerwca 2013r. Jak wynika z rysunku planu, działka nr [...] znajduje się w obszarze oznaczonym symbolami MU,MN1,Mn2, MN3, KDW1 i KDW2. Natomiast omawiana linia przebiega równolegle do drogi (działki geod. 33) przez teren oznaczony symbolami MU oraz KDW1 (na odcinku 6 m) i KDW2 (na odcinku 10 m). W treści uchwały w zakresie uregulowań dla obszaru MU dotyczących zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej wskazano: zasilanie w energię elektryczną; rozbudowa istniejącego systemu elektroenergetycznego, natomiast w zakresie uregulowań dla obszarów oznaczonych jako KDW1 i KDW2 dotyczących zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej wskazano, że sieci infrastruktury technicznej należy projektować wyłącznie jako podziemne w liniach rozgraniczających istniejących i projektowanych dróg. Okoliczność nie zachowania się wskazanych dokumentów potwierdził też Starosta T., Wójt [...] W. oraz Archiwum Państwowe w T. (ten podmiot potwierdził prowadzenie w latach 1966-1970 w powiecie [...] elektryfikacji 1931 gospodarstw oraz wzmiankę o przewidzianych do elektryfikacji w 1963 r.- trzech zagrodach wiejskich na terenie Gminy [...] W.. Z przesłuchania wnioskodawcy wynikało, że kupił on działkę ok. 1985-1986 r. i już wówczas przebiegała przez tę działkę linia NN. Według wiedzy właściciela linia powstała w latach 60-tych XX wieku Organ stwierdził, że czas budowy przedmiotowej linii napowietrznej wynika z przedstawionej przez E.-O. S.A. dokumentacji i przypada na lata 1966/67, co potwierdził właściciel działki, a więc w okresie, kiedy prowadzono w [...] powszechną elektryfikację wsi i osiedli na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz. U. z 1954 r., nr 32, poz. 135 – dalej "ustawa o elektryfikacji"), derogującej na zasadzie lex specialis przepisy obowiązującego wówczas prawa budowlanego. Przytoczywszy art. 1, art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 ww. ustawy oraz stwierdzając niemożność odnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę ww. linii organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie można mówić o zaistnieniu samowoli budowlanej, nie można jej też domniemywać. Linia nie była w dalszych latach rozbudowywana a jedynie przebudowana. Organ uznał, że dalsze prowadzenie postępowania w zakresie badania legalności odcinka linii na wskazanej działce nr [...] jest bezprzedmiotowe, a wobec stwierdzenia, że odcinek ten nie stanowi samowoli budowlanej, brak było możliwości wydania decyzji merytorycznej. Nie występuje też kolizja linii z zapisami planu miejscowego. Zapis o modernizacji, rozbudowie i budowie systemów komunikacji i infrastruktury technicznej wskazuje na zwrot "projektować", co zdaniem organu dotyczy nowych inwestycji, a nie urządzeń powstałych wcześniej od wprowadzenia miejscowego planu. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej "k.p.a.") organ odwoławczy wskazał, że ustalenie co do legalności budowy przedmiotowej linii energetycznej było w rozpoznawanej sprawie uzależnione od zidentyfikowania stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania tej inwestycji. Potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji co do obowiązywania w okresie powstania linii – lat 1966-67 - ustawy o elektryfikacji wskazując, że brak jest przesłanek dla uznania, by przedmiotową linię energetyczną zrealizowano z naruszeniem przepisów obowiązujących w czasie jej budowy. Linię wybudowano w ramach elektryfikacji wsi w 1967r. W ocenie organu odwoławczego nie było podstaw, by inwestycję tę uznać za samowolę budowlaną, a w konsekwencji zobowiązać jej właściciela decyzją administracyjną do rozbiórki tej linii lub jej przesunięcia w inne miejsce. W skardze na powyższą decyzję M. T. wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji. Zażądał doprowadzenia do realizacji postulatów zgłoszonego organowi wniosku. W uzasadnieniu skargi zarzucił organom i wydanym przez nie rozstrzygnięciom rażącą bezprawność, formułując nadto szereg zarzutów wobec osób prowadzących postępowanie administracyjne. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, jakoby sporna linia nie została wykonana w warunkach samowoli budowlanej, przywołując m.in., że obowiązujący w latach 60-tych system prawny był systemem komunistycznym, rażąco niesprawiedliwym. W ocenie skarżącego aktualny właściciel linii powinien dostosować istniejące linie do wymogów obowiązującego prawa, również poprzez usunięcie linii NN przebiegającej przez nieruchomości skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący zgłosił m.in. wniosek o przeprowadzenie dowodów z: -"wszelkich projektów, decyzji, zasad odpłatności za korzystanie przez Energetykę/Energę z cudzych własności nr [...] i 198/1 (...)", - "wszelkich projektów, decyzji, a zwłaszcza zgód, zasad odpłatności za korzystanie przez Energetykę/Energę z cudzych własności lub choćby zawiadomień/powiadomień/uzgodnień na rzekome remonty, przebudowy itp. z właścicielem ww. gruntów/działek, zwłaszcza przeprowadzonych w latach 90 XX wieku i nadal", - "wszelkich projektów, decyzji, a zwłaszcza zgód, uzgodnień, ustaleń, zasad odpłatności za korzystanie przez Energetykę/Energę z cudzych własności, budowy nowych przyłączy na ww. gruntach/działkach wytworzonych zwłaszcza po 2000 r.", - "wszelkich informacji oraz projektu budowy, kosztorysu itp. przyłącza podziemnej linii elektroenergetycznej NN usytuowanej w drodze (dz. nr [...]), będącej częścią działki dawniej nr [...], projektowanej przez Energę w celu zasilenia kanalizacji na tej działce, tj. tuż przy działce [...] (...)", - "wszelkiej innej dokumentacji Urzędu Wojewódzkiej B./[...], Starostwa Powiatowego w T., SKO w T., PINB w T., UG Łysomice, UG [...] W., Urząd M. T. i innych niezbędnych w tej całej sprawie", - "pełnej dokumentacji wyceny - kosztów budowy napowietrznych linii energetycznych we wszystkich trzech moich gruntach/działkach (linie SN i NN) oraz podziemnych linii elektroenergetycznych wraz z przyłączami (linie SN i NN), według ich projektów ", - z opinii biegłego z dziedziny energetyki o braku jakichkolwiek potrzeb budowy i utrzymania spornej linii na gruntach skarżącego oraz zagrożeń przez nią generowanych, - opinii "biegłych z dziedziny gospodarki, finansów, ekonomii, planowania przestrzennego, budownictwa, ochrony środowiska" w celu ustalenia relacji kosztów budów linii napowietrznych do kosztów budów linii podziemnych na działkach skarżącego na okoliczność ich nieopłacalności, - wizji lokalnej "na wszystkich trzech gruntach/działkach" skarżącego w celu wykazania jego racji. Wniosek o przeprowadzenie powyższych dowodów został oddalony postanowieniem Sądu wydanym na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie, wszczętej przez PINB z urzędu (v. k.109) sprowadza się do ustalenia, czy odcinek linii napowietrznej niskiego napięcia, zlokalizowany na działce nr geod. 16/1 w miejscowości [...] [...] gmina Z. W. stanowiącej własność skarżącego, został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej czy legalnie. Dla ustalenia, czy budowa spornej linii energetycznej była zrealizowana zgodnie z obowiązującym prawem istotne jest ustalenie stanu prawnego obowiązującego w czasie budowy tej linii. Z niekwestionowanych ustaleń organu odwoławczego dokonanych w oparciu o zachowane dotychczas dokumenty (plan z 1967 r. z widoczną stacją [...] [...] 1 i obwodami nN, plan uzgodnieniowy z 1966 r., protokół odbioru z 1967r.) wynika, że przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana w roku 1967, w czasie powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. W tym czasie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46). Przepisy te regulowały zasady i tryb postępowania przy realizacji robót budowlanych. Budowa linii energetycznych służących elektryfikacji kraju podlegała jednak nie przepisom prawa budowlanego, lecz szczególnej regulacji zawartej w ustawie z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz.U. z 1954 r. Nr 32, poz. 135 ze zm.) i w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Na podstawie przepisów tej ustawy (art. 1) organ administracji państwowej (przewodniczący prezydium PRN), opierając się na ustaleniach planu elektryfikacji opracowanego przez właściwe przedsiębiorstwo elektryfikacji rolnictwa w porozumieniu z właściwym terytorialnie zarządem energetycznym i zatwierdzonego przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, zarządzał i ogłaszał w sposób przyjęty dla ogłoszeń urzędowych powszechną elektryfikację. Zarządzenie takiej elektryfikacji nakładało na mieszkańców elektryfikowanej wsi czy osiedla szereg obowiązków w postaci częściowego pokrycia kosztów wykonywanych robót (art. 3), ponoszenia świadczeń osobistych i rzeczowych (art. 5 ust. 1 ustawy) oraz nakładało na osoby władające gruntem obowiązek umożliwienia wstępu i wykonania czynności wymienionych w art. 4 ust. 1 (art. 4 ust. 2), to jest umożliwienia pracownikom właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacyjnego wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich wymagać będzie prowadzona elektryfikacja. Ta szczególna regulacja prawna, jako przepis lex specialis, derogowała ogólne zasady obowiązującego prawa budowlanego, w tym przepisy nakładające na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro jak wynika z akt, przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana w roku 1967, czyli w czasie powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli oznacza to, że jej budowa nie podlegała reżimowi przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia [...] stycznia 1961 r. Organ I instancji podejmował bezskuteczne próby uzyskania dokumentów potwierdzających wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii energetycznej, zwracając się w tym celu do E.- O. S.A., Wójta [...] W., Starosty [...], Archiwum Państwowego. Kwerenda archiwalna wykazała brak w zasobach archiwalnych decyzji o pozwoleniu na budowę, projektu budowlanego, oraz dokumentów weryfikujących przebieg linii w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. Wśród zebranego materiału dowodowego znalazł się natomiast plan linii z 1967r. z widoczną stacją [...] [...] 1 wraz z obwodami nN, plan uzgodnieniowy linii nN z 1966 r. z widocznym obwodem nN stacji [...] [...] 1 przechodzącym m.in. przez działkę 16/1 oraz protokół odbioru z 1967 r. obejmujący stację [...] [...] 1 wraz z liniami nN. Fakt, że zachowały się właśnie te dokumenty, przy jednoczesnym braku wśród nich pozwolenia na budowę jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy odcinek linii napowietrznej niskiego napięcia wybudowany został w ramach prowadzonej w tym czasie powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Tym samym budowa spornej linii nie podlegała przepisom prawa budowlanego. Reasumując, w prowadzonym postępowaniu nie stwierdzono, by przeprowadzenie linii energetycznej przez nieruchomość skarżącego nastąpiło z naruszeniem przepisów obowiązujących w czasie budowy linii. W szczególności nie można określić tej budowy, przeprowadzonej zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, jako samowoli budowlanej. W sprawie nie zaistniały więc żadne podstawy, by w trybie decyzji administracyjnej nałożyć na właściciela wybudowanej linii obowiązek jej rozbiórki czy przesunięcia w inne miejsce. Dodatkowo podkreślić należy, że nawet gdyby przyjąć, że budowa przedmiotowej linii napowietrznej wymagała wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, to nie można pominąć faktu, iż wybudowanie spornej linii miało miejsce w latach 1967 r. (ponad 50 lat temu), w więc pod rządami wspomnianej już wyżej ustawy 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane. Należy wskazać, że w świetle brzmienia przepisów obowiązujących w dacie realizacji inwestycji, nie istniał obowiązek przechowywania dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę przez okres istnienia obiektu. Obowiązek ten wprowadziła dopiero ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku w postaci prowadzenia przez organ rejestru decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto dodać trzeba, że w czasie realizacji inwestycji organy przechowywały akta jedynie przez okres 10 lat. Dlatego nawet przyjęcie, że nie udało się odnaleźć wszystkich dokumentów dotyczących realizacji inwestycji w postaci przedmiotowej linii napowietrznej, nie wystarcza, zdaniem Sądu aby przyjąć, że została ona zrealizowana bez pozwolenia na budowę oraz, że brak pozwolenia na budowę stanowi domniemanie nielegalności inwestycji. Zachowane, wymienione wyżej dokumenty świadczą w ocenie Sądu, że przedmiotowa linia nie była samowolą budowlaną, gdyż realizowana była zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, na co wskazują informacje uzyskane z Archiwum Państwowego. Trudno bowiem przypuszczać, że inwestor działał wbrew obowiązującym w dacie realizacji inwestycji przepisom ustawy Prawo budowlane z 1961 r., skoro dokonano jej odbioru i przekazano do eksploatacji, o czym świadczy protokół odbioru z [...] marca 1967 r. obejmujący stację [...] [...] 1 wraz z liniami nN. Zdaniem Sądu, organy administracji podjęły wszelkie niezbędne działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, a strona skarżąca nie przedstawiła, żadnych dowodów przemawiających za uznaniem, że przy budowie przedmiotowego odcinka linii energetycznej doszło do naruszenia obowiązujących wówczas przepisów. W ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy nie zdołały zebrać materiału dowodowego, który by wykazał niezbicie, że inwestycja została wybudowana w sposób naruszający prawo w stopniu uzasadniającym jej rozbiórkę, co uzasadnia uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. W związku z tym zasadne było umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowym zakresie, w myśl art. 105 k.p.a. Nie ma też podstaw do usunięcia zrealizowanej inwestycji z uwagi na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż nie wynika z niego obowiązek likwidacji istniejącej linii czy zmiana jej posadowienia w odniesieniu do linii istniejących w chwili przyjęcia planu. Poza zakresem rozpoznawanej sprawy pozostają inne okoliczności, na które wskazuje skarżący, mające charakter cywilny lub karny. Z powyższych względów, skargę należy uznać za nieuzasadnioną, zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.