II SA/Bd 1082/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z 2 września 2022 r. nr SKO-4221/35/22, na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 1 i 2 i art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy stwierdziło uchybienie przez A. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w B., terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2022 r. znak WGK-III.6131.1.243.2022.JM-M w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew na terenie nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jest to termin zawity, który nie może być przedłużany. W myśl art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło to zdarzenie, a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zdarzeniem, o którym mowa w przytoczonym przepisie jest doręczenie stronie decyzji organu pierwszej instancji. Powyższe nastąpiło w dniu 27 czerwca 2022 r., co potwierdza data obioru przez sąsiada wskazana na pokwitowaniu odbioru przesyłki, o czym poinformowano stronę poprzez umieszczenie w skrzynce oddawczej stosownego zawiadomienia. Termin do wniesienia odwołania, należy liczyć od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, tj. od dnia 28 czerwca 2022 r.. Tym samym koniec 14-dniowego terminu przypadał na dzień 11 lipca 2022 r., który należy uznać za ostatni dzień, w jakim strona mogła w terminie złożyć odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2022 r. W przedmiotowej sprawie, strona, jak wynika z prezentaty widniejącej na odwołaniu, złożył odwołanie w dniu 13 lipca 2022 r. bezpośrednio w siedzibie Urzędu Miasta Bydgoszczy (Punkcie Obsługi Mieszkańców). Organ wskazał, że środek zaskarżenia został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenia sprawy w przedmiotowym postępowaniu. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w drodze ostatecznego postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. A. P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w B., w skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podniósł merytoryczne zarzuty kwestionujące prawidłowość decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 21 czerwca 2022 r. odmawiającej zgody na wycięcie dwóch drzew (klonu zwyczajnego i brzozy brodawkowatej) z terenu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] w B. działka nr [...] obręb [...]. Skarżący przedstawił wskazał szczegółowo opis stanu obydwu drzew i argumentację, wskazującą jego zdaniem, na konieczność usunięcia z uwagi na istotne zagrożenia. Na dowód tego przedstawił zdjęcia z drona oraz rysunek sytuacyjny. Nadmienił, że "decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy znak SKO-4221/35/22 została dostarczona do lokalu nr [...], który zamieszkiwany jest od kilku miesięcy przez obywateli [...], którzy przekazali dokumenty z ww. instytucji w czasie uniemożliwiającym dokonanie terminowego odwołania od decyzji". Końcowo skarżący: 1. oświadczył, że firma rezygnuje z usunięcia klonu zwyczajnego z z działki nr [...] z obrębu [...] zgodnie z decyzją Prezydenta i postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego 2. wniósł do Sądu o zgodę na usunięcie brzozy brodawkowatej z ww. działki, z uwagi na skutki jakie mogą wyniknąć z rezygnacji z jej usunięcia w postaci pogarszania krajobrazu, zahamowania wzrostu świerków nr 1 i nr 2, Przyczynienie się do awarii wysokoenergetycznego rurociągu zaopatrzeniowego firmę Nitrochem powodując 2-3 tygodniową przerwę w produkcji specjalnej (szczególnie niezbędnej w obecnym okresie). Przypadek ten może spowodować uszkodzenie linii kanalizacyjnej i płotu dla firm [...] 3. pomimo niespełniania norm z zakresu ochrony podziemnej i napowietrznej infrastruktury technicznej wyraził zgodę na nie usuwaniu świerków nr 1 i nr 2 z ww. działki. Bardziej dynamiczny ich wzrost przyczyni się do zdecydowanej poprawy krajobrazu firmy [...] oraz będzie monitorowany w aspekcie możliwej wywrotki i omawianych uszkodzeń. Budowa tych świerków i natura czyni je bardziej odpornymi na podmuchy wiatrów w przeciwieństwie do brzozy brodawkowatej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w zakresie wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Praw o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), albowiem jej przedmiot stanowi postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a zatem postanowienie kończące postępowanie administracyjne. Uwzględniając treść skargi w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w sytuacji gdy przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli zgodności z prawem stanowi postanowienie organu administracji o charakterze procesowym kończące ostatecznie postępowanie w sprawie, sąd nie może oceniać meritum sprawy administracyjnej. Wbrew oczekiwaniu skarżącego, wyłączny przedmiot sądowej oceny stanowi w niniejszej sprawie zgodność z obowiązującymi przepisami prawa postanowienia Samorządowego Kolegium w Bydgoszczy z 2 września 2022 r. znak SKO-4221/35/22, stwierdzającego uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy nr WGK/254/22 z 21 czerwca 2022 r. odmawiającej udzielenia zgody na usunięcie drzew (klon zwyczajny i brzoza brodawkowata) na terenie działki nr [...] obręb [...] w B.. Zgodnie z przepisami art. 127 § 1 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "k.p.a."), od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Podkreślenia wymaga, że tylko skutecznie wniesione przez stronę postępowania odwołanie, uruchamia możliwość przystąpienia przez organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do jej istoty. W myśl natomiast art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W sytuacji zatem gdy strona wniesie odwołanie z uchybieniem ustawowego terminu, obligatoryjne jest wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego tę okoliczność, bez możliwości merytorycznego rozstrzygania sprawy, w tym odnoszenia się do istoty zarzutów takiego odwołania. Postanowienie takie jest rozstrzygnięciem jedynie proceduralnym, ostatecznie jednak kończącym dane postępowanie administracyjne. Zważyć przyjdzie, że gdyby organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie sprawę i wydał decyzje mimo, wniosła odwołania z uchybieniem terminu, decyzja taka dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego o stwierdzeniu wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 21 czerwca 2022 r. z uchybieniem czternastodniowego terminu – odpowiada prawu. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru kierowanej do skarżącego A. P. przesyłki (ww. decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 21 czerwca 2022 r.) wynika, że została ona wysłana na wskazany przez skarżącego adres zamieszkania – ul. [...] m.[...] w B.. Odbiór tej przesyłki w dniu 27 czerwca 2022 r. został potwierdzony własnoręcznym podpisem "Ilczenko". Z tego dokumentu urzędowego wynika, że przesyłkę doręczono sąsiadowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o tym komu pismo doręczono umieszczono w oddawczej w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zasadnie zatem w uzasadnieniu skarżonego postanowienia z 2 września 2022 r. SKO wskazało, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od doręczonej 27 czerwca 2022 r. decyzji organu I instancji z 21 czerwca 2022 r. upływał dla skarżącego z dniem 11 lipca 2022 r. (poniedziałek). Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy skarżący wniósł w Punkcie Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta Bydgoszczy w dniu 13 lipca 2022 (prezentata na dokumencie). Nie budzi zatem wątpliwości, że zostało ono wniesione z dwudniowym uchybieniem ustawowemu terminowi. Zważyć należy, że z treści odwołania nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeszkody w jego wniesieniu w terminie, skarżący nie wniósł także wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Także w skardze w istocie skarżący nie podważył prawidłowości ustalenia przez Kolegium stanu faktycznego w tym zakresie, nie przedstawił nadto żadnych dowodów, które miałyby podważyć wiarygodność dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela druk zwrotnego potwierdzenia odbioru. W akapicie drugim skargi A. P. nadmienił niejednoznacznie, że: "decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak SKO-4221/35/22 została doręczona do lokalu nr [...], który zamieszkiwany jest od kilku miesięcy przez obywateli Ukrainy, którzy przekazali nam dokumenty z ww. instytucji w czasie uniemożliwiającym dokonanie terminowego odwołania od wydanej decyzji." Stwierdzenie to jednak nie ma żadnego wpływu na ocenę okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonego postanowienia Kolegium. Po pierwsze nie jest jasne czy skarżący odnosi się do doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy, od której przysługiwało odwołanie, a jedynie omyłkowo powołał "decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego" z jej numerem, czy też miał na myśli nieprawidłowość przy doręczeniu mu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (błędnie nazwanego decyzją) – od którego wszakże z zachowaniem terminu wniósł skargę do tutejszego Sądu. Po wtóre wskazać należy, co prawidłowo wyjaśniło Kolegium, że ustawodawca przewidział formy doręczenia zastępczego, które mają zastosowanie w przypadku nieobecności adresata pod wskazanym adresem. Jak stanowi art. 43 k.p.a. w takim przypadku pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania. Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k. p. a mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie, nie istnieją podstawy do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia, w tym przypadku, decyzji stronie. Zdaniem Sądu nie budzi zaś wątpliwości, że dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, by na podpisanym przez domownika lub sąsiada potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, bowiem osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Taka sytuacja miała miejsce w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Na potwierdzeniu odbioru adresowanej do skarżącego prawidłowo na wskazany przez niego adres decyzji organu I instancji widnieje bowiem podpis sąsiada, wraz z informacją, że podjął się on doręczenia przesyłki. Dodatkowo zaznaczono, że zawiadomienie o powyższym doręczyciel pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego. Tym okolicznościom skarżący nie zaprzecza. Tym samym zaistniały wszelkie przesłanki, aby uznać, za skuteczne prawnie domniemanie doręczenia zastępczego skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 21 czerwca 2022 r. odmawiającej zgody na wycinkę dwóch drzew w dniu 27 czerwca 2022 r. Od dnia następnego zatem zaczął dla strony bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji, który upłynął z dniem 11 lipca 2022 r. Nadmienić przyjdzie, że nie ma znaczenia obywatelstwo sąsiada, który podjął się oddania pisma adresatowi. Jak nadto wynika z okoliczności sprawy pismo to oddał skarżącemu. To do skarżącego przedsiębiorcy, któremu z pewnością znane są zasady doręczania pism urzędowych, należało zachowanie należytej staranności w ustaleniu daty, w której sąsiad odebrał korespondencję. Nadto wynikała ona z zawiadomienia umieszonego w skrzynce pocztowej. Wobec jedynie procesowego charakteru zaskarżonego postanowienia nie było podstaw do odnoszenia się przez Sąd do merytorycznych zarzutów co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy. Podkreślenia bowiem wymaga, że od decyzji organu I instancji załatwiającej sprawę administracyjną przysługuje wyłącznie odwołanie do organu wyższego stopnia. Nie przysługuje od takiej decyzji skarga do sądu administracyjnego. Nadto sądy administracyjne posiadają jedynie kompetencje do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, a nie do ich zastępowania w załatwieniu sprawy administracyjnej. Nie mogły zatem odnieść oczekiwanego skutku zawarte w przedmiotowej skardze oświadczenia dotyczące korekty pierwotnego wniosku o wycięcie drzew, jak również wniosek o zgodę na usunięcie brzozy brodawkowatej z działki skarżącego. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.