II OZ 993/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na zarządzenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 491/17 o odmowie umorzenia należności sądowej z tytułu opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 491/17 Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił J.K. umorzenia należności sądowej w kwocie 100 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 22 maja 2017 r. w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarządzenia Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wskazał, że pismem z dnia 10 maja 2018 r. wezwano J.K. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, wskazując jednocześnie, że jeżeli powyższa opłata nie zostanie uiszczona w terminie 7 dni przewodniczący zarządzi jej ściągnięcie od strony. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J.K. wniósł o umorzenie opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł wywodząc, że w chwili obecnej nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji na opłacenie opłaty kancelaryjnej. Do wniosku załączył wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od 31.01.2018 r. do 27.03.2018 r. z saldem końcowym w kwocie 96,88 zł. W wykonaniu zarządzenia Prezesa Sądu pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, które mogłyby mieć znaczenie dla oceny wniosku, w tym kserokopii zeznania podatkowego skarżącego za 2017 r., odcinka emerytury za maj 2018 r., wyciągów z kont bankowych skarżącego za kwiecień i maj 2018 r., zestawienia miesięcznych wydatków, informacji o liczbie osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącego i ich dochodach. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu rozpoznając zatem wniosek J.K. o umorzenie należności sądowej w kwocie 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem stwierdził, że skarżący nie wykazał – pomimo wezwania - zaistnienia przesłanek przyznania wnioskowanego uprawnienia. Zaniechał on przedłożenia do akt sprawy jakichkolwiek dokumentów, które obrazowałyby jego pełną sytuację majątkową potwierdzającą fakt, że nie dysponuje środkami, z których mógłby uiścić należną opłatę kancelaryjną. Dyspozycji tej nie wyczerpuje, jak wskazał Prezes, ogólnikowe stwierdzenie o braku oszczędności i środków finansowych na uiszczenie opłaty oraz przedstawienie nieaktualnego na dzień złożenia wniosku wyciągu z rachunku bankowego. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył J.K. wnosząc o jego uchylenie jako nieuzasadnionego i podnosząc, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym zarządzeniu, spełnia przesłanki do umorzenia należności sądowej z tytułu opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 229 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - zwanej dalej "P.p.s.a.", należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. W art. 229 § 2 P.p.s.a. zawarto natomiast delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty należności określonych w § 1. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów w dniu 16 grudnia 2003 r. wydała rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia należności sądowe mogą być umorzone na wniosek dłużnika w części lub w całości, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Z powyższych przepisów wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do umorzenia czy też odroczenia terminu płatności należności sądowej. A zatem, to na dłużniku ciąży obowiązek wykazania okoliczności świadczących o tym, że nie jest w stanie uiścić należności sądowych. Dla wzmocnienia powyższej argumentacji wskazać należy, że w § 7 ust. 2 rozporządzenia nałożono na wnioskodawcę obowiązek dołączenia do pisma oświadczenia obejmującego dokładne dane o jego stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna - także o jej stanie rodzinnym, o dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej z dłużnikiem, a ponadto wszelkie inne okoliczności uzasadniające składany wniosek. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. skarżący został wezwany do złożenia dokumentów i informacji obejmujących ww. dane, jednakże nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie. Nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących swoją sytuację materialną, czym uniemożliwił ustalenie, czy zachodzą przesłanki do umorzenia należności sądowej. Również w zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący nie uzupełnił informacji o swoim stanie majątkowym. Słusznie stwierdził zatem Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że same gołosłowne wywody o braku oszczędności i nieaktualny na dzień złożenia wniosku wyciąg z rachunku bankowego nie uprawdopodobniają braku możliwości uiszczenia przez skarżącego należnej opłaty kancelaryjnej, a tym bardziej w sytuacji jej ściągnięcia w drodze egzekucji wystąpienia dla niego negatywnych skutków ekonomicznych. Dodatkowo w niniejszej sprawie postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 października 2017 r., utrzymanym w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r., odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sposób negatywny rozpoznał wniosek skarżącego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.