II OZ 955/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1791/16 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi S. Maciejewskiego na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1791/16, oddalił skargę S. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] listopada 2016 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki przewodu kominowego. Pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. S. M. wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2017 r., skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem pod rygorem ściągnięcia opłaty w trybie egzekucji administracyjnej. S. M. w zażaleniu na powyższe zarządzenie zakwestionował jego zasadność podnosząc, że nie stać go na poniesienie kosztów opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a.") opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył obowiązek strony w zakresie partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zasadniczo, wydanie zarządzenia o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 234 § 2 p.p.s.a. powinno poprzedzać udzielenie stronie we właściwym czasie i formie informacji dotyczących trybu składania wniosku o uzasadnienie wyroku, jego skutkach procesowych oraz obowiązku dokonania opłaty kancelaryjnej i ewentualnej egzekucji. Przy zachowaniu takich warunków zbędne jest wydawanie przez Przewodniczącego dodatkowego zarządzenia, zaskarżalnego na mocy art. 227 § 1 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że dla ochrony interesu strony wystarczające jest zagwarantowanie w art. 234 § 2 p.p.s.a. możliwości zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego o ściągnięciu od strony opłaty kancelaryjnej. W rozpoznawanej sprawie wydano zarządzenie zawierające wezwanie o uiszczenie przedmiotowej opłaty, przy czym jednocześnie w piśmie skierowanym do strony zawarto pouczenie o zaskarżalności zarządzenia. W takim stanie sprawy, mimo poczynionych wyżej uwag, należało przyjąć, że nie nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych stwarzające potrzebę uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarówno określony w wezwaniu obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej jak też wysokość znajdują oparcie w przepisach art. 219 § 1 p.p.s.a., 234 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. Odnosząc się z kolei do podnoszonych w zażaleniu okoliczności związanych z niemożliwością uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy podkreślić, iż postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże prawomocnym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. prawo pomocy zostało cofnięte skarżącemu. Następnie po rozpoznaniu kolejnego wniosku skarżącego postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, jednakże postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. referendarz sądowy zmienił własne postanowienie z dnia 27 września 2017 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższego wynika, że skarżący nie korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych w dacie wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku, łączącego się z obowiązkiem dokonania opłaty. Zgodnie z regułą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji Sąd Wojewódzki prawidło zarządzeniem z 13 czerwca 2017 r. wezwał skarżącego do dokonania opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 i art.198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.