Sygnatura
II OZ 952/26
Postanowienie NSA z 29 września 2026 r., II OZ 952/26 – pozwolenie na budowę
Wynik
Oddalono zażalenie
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 września 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Kr 5/26 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie ze skargi B.C. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 26 września 2025 r. znak: WI-VI.7821.2.5.2024.HD w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że zamiast: "znak: WI-VI.7821.2.5.2024.FID" wpisać: "znak: WI-VI.7821.2.5.2024.HD", a w miejsce słów: "zaskarżonej decyzji" wpisać słowa: "zaskarżonego postanowienia" oraz w uzasadnieniu tego postanowienia, na str. 1, wers 7 od góry, w miejsce słów: "zaskarżonej decyzji" wpisać słowa: "zaskarżonego postanowienia" a także w wersie 10 zamiast słowa: "decyzji" wpisać: "postanowienie".
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
B.C. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego z 26 września 2025 r., znak: WI-VI.7821.2.5.2024.HD utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 17 lipca 2024 r., znak: AU-01-6.6740.4.9.2024.ZZA w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z 16 lipca 2024 r., nr 18/6740.4/2024 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W skardze zawarto także wniosek o wtrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest konieczne "z uwagi na grożącą mu znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki dla prawa własności". Postanowieniem z 12 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 5/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Wojewody Małopolskiego z 26 września 2025 r., znak: WI-VI.7821.2.5.2024.HD. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący nie wskazał okoliczności, które potwierdzałyby istnienie podstaw do wstrzymania postanowienia. Natomiast ogólnikowe powołanie się na grożącą, znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki nie może stanowić o wykazaniu zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. Wskazał, że inwestor zamierza zrealizować na działkach skarżącego cały kompleks obiektów pozadrogowych w tym pętlę/zajezdnię autobusową, miejsca postojowe dla autobusów, kontenery socjalne MPK oraz obszerną infrastrukturę techniczną. Tymczasem art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych kategorycznie zawęża definicję drogi, a takie naniesienia jak np. zajezdnia, parkingi, stacje ładowania stanowią "urządzenia obce", nienależące do zakresu pozwalającego na rozważenie zastosowania specustawy. W razie egzekucji rygoru doszłoby do natychmiastowego zniszczenia nieruchomości skarżącego przez wzniesienie obiektów, które w ogóle nie powinny korzystać z reżimu specustawy. Następnie zarzucił brak oceny całości akt sprawy, przez co Sąd pierwszej instancji "usankcjonował sztuczne wydzielenie kwestii rygoru natychmiastowej wykonalności do odrębnego rozpoznania, odrywając go od oceny legalności samej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej". Podkreślił, że Sąd zupełnie pominął znajdujące się w aktach odwołanie z 30 sierpnia 2024 r., w którym jednoznacznie wykazano, że inwestor pod pozorem "rozbudowy drogi" zaplanował na wywłaszczanym gruncie przedsięwzięcia nieobjęte reżimem specustawy. Tymczasem natychmiastowe zniszczenie nieruchomości pod nielegalną zajezdnię autobusową jest jednoznaczne z wyrządzeniem nieodwracalnej szkody majątkowej. Dalej zaznaczył, że gdyby Sąd zauważył, że rygor wykonalności ma posłużyć wzniesieniu m.in. zaplecza socjalnego MPK na prywatnej działce w trybie specustawy drogowej to wniosek o wstrzymanie wykonania musiałby zostać uwzględniony ze względu na rażące naruszenie praw majątkowych. W piśmie procesowym z 18 sierpnia 2026 r. i z 1 września 2026 r. skarżący poinformował, że w dniu 6 sierpnia 2026 r. – w prowadzonym postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) z 16 lipca 2024 r. – Wojewoda Małopolski skierował do inwestora kolejne wezwanie obejmujące konieczność dalszego uzupełnienia, skorygowania i zastąpienia części dokumentacji stanowiącej podstawę wydania decyzji ZRID. W ocenie skarżącego sytuacja, w której inwestycja może być realizowana na podstawie decyzji ZRID korzystającej z rygoru wykonalności i jednoczesne żądanie od inwestora zmian dokumentacji stanowiącej podstawę tej decyzji, przemawia za udzieleniem ochrony tymczasowej. Wyrokiem z dnia 13 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a od przedmiotowego wyroku skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 5/26, odpowiada prawu, chociaż odmowę udzielenia ochrony tymczasowej uzasadnia przede wszystkim charakter zaskarżonego aktu, a nie niewystarczające uprawdopodobnienie przez skarżącego następstw jego wykonania. Zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga uprzedniego ustalenia, że akt objęty wnioskiem podlega wykonaniu. Dopiero wówczas powstaje potrzeba oceny niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie aktu polega na realizacji wynikających z niego obowiązków lub uprawnień. Nie jest z nim natomiast tożsame samo wywoływanie skutków prawnych przez rozstrzygnięcie procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela poglądu, zgodnie z którym postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowi akt podlegający wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Podziela natomiast stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt III OSK 2105/22. Funkcją takiego postanowienia jest uczynienie wykonalną decyzji, która jako nieostateczna co do zasady nie podlegałaby wykonaniu. Postanowienie nie zawiera własnego rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek lub przyznającego uprawnienie podlegające realizacji, lecz modyfikuje wykonalność innego aktu. Następstwa realizacji obowiązków i uprawnień należy zatem wiązać z wykonaniem decyzji opatrzonej rygorem, a nie z wykonaniem postanowienia o jego nadaniu. Stanowisko to znajduje jednoznaczne oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 93/16, NSA przyjął, że postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności należy do kategorii aktów administracyjnych niepodlegających wykonaniu, gdyż samo nie nakłada na stronę żadnych obowiązków ani nie przyznaje jej uprawnień, a jego jedynym skutkiem prawnym jest uczynienie wykonalnym aktu, który jako nieostateczny co do zasady nie podlega wykonaniu. Pogląd ten został podtrzymany w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I FZ 109/17, w którym NSA wskazał, że postanowienie o nadaniu rygoru ogranicza się do stwierdzenia natychmiastowej wykonalności decyzji i samo nie posiada przymiotu wykonalności, wobec czego nie może stanowić przedmiotu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Analogiczne stanowisko wyrażono w postanowieniu z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt III OSK 2105/22, podkreślając, że jedynym skutkiem prawnym postanowienia wydanego na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm.), dalej: "K.p.a." jest uczynienie wykonalnym aktu, który jako nieostateczny co do zasady nie podlega wykonaniu, a skutki wykonania należy wiązać z decyzją opatrzoną rygorem, nie zaś z samym postanowieniem o jego nadaniu. Rozróżnienie to znajduje szczególnie wyraźne oparcie w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311 z późn. zm.), dalej: "ustawa drogowa". Art. 17 ust. 1 tej ustawy określa przesłanki nadania rygoru decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Z kolei art. 17 ust. 3 pkt 2-4 ustawy drogowej wiąże obowiązek niezwłocznego wydania nieruchomości oraz uprawnienia do objęcia jej w posiadanie i rozpoczęcia robót budowlanych z decyzją, której nadano rygor. Również art. 17 ust. 5 tej ustawy odnosi egzekucję administracyjną do obowiązków wynikających z decyzji. To decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pozostaje zatem aktem podlegającym wykonaniu, natomiast nadanie jej rygoru umożliwia to wykonanie przed zakończeniem administracyjnego toku instancji. Przyjęcie powyższego stanowiska nie oznacza pozbawienia strony możliwości ubiegania się o ochronę tymczasową w toku postępowania odwoławczego. Stosownie do art. 11c ustawy drogowej, w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem przepisów tej ustawy. Ustawa drogowa nie wyłącza zastosowania art. 135 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji. Art. 17 ustawy drogowej reguluje przesłanki nadania rygoru oraz skutki jego nadania, nie ustanawia natomiast odmiennej regulacji dotyczącej wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji przez organ odwoławczy. Za stosowaniem art. 135 K.p.a. przemawia dodatkowo argument systemowy wynikający z porównania ustawy drogowej z innymi szczególnymi regulacjami dotyczącymi realizacji inwestycji. Jeżeli ustawodawca zamierza wyłączyć możliwość wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji przez organ odwoławczy, czyni to w sposób wyraźny. Przykładowo art. 25 ust. 3a ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych wyłącza, z przewidzianymi w tym przepisie wyjątkami, stosowanie art. 135 K.p.a. do odwołań od decyzji wydawanych na podstawie tej ustawy. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w art. 35 ust. 4a ustawy z dnia 22 lutego 2019 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w sektorze naftowym. Jest to tym bardziej znamienne, że w obu tych ustawach decyzje administracyjne podlegają natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. Brak odpowiadającego tym unormowaniom wyłączenia w ustawie drogowej nie pozwala przyjąć, że kompetencja wynikająca z art. 135 K.p.a. została w odniesieniu do decyzji ZRID wyłączona w sposób dorozumiany. Przeciwnie, wobec odesłania zawartego w art. 11c ustawy drogowej art. 135 K.p.a. pozostaje elementem właściwego dla tych decyzji reżimu procesowego. Ochrona tymczasowa przed skutkami wykonywania nieostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jest zatem na tym etapie postępowania zapewniana w trybie art. 135 K.p.a. Przedmiotem wstrzymania jest wówczas sama decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a nie postanowienie, na podstawie którego rygor ten został nadany. Konstrukcja ta dodatkowo potwierdza, że postanowienie o nadaniu rygoru nie posiada własnego, samoistnego przedmiotu wykonania. Od ochrony przewidzianej w art. 135 K.p.a. należy odróżnić kontrolę legalności postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Możliwość odrębnego zaskarżenia tego postanowienia nie przesądza o jego wykonalności. W postępowaniu ze skargi na takie postanowienie sąd administracyjny kontroluje, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki nadania rygoru, w tym w przypadku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy drogowej. Przedmiotem tej kontroli nie jest natomiast legalność samej decyzji inwestycyjnej, która pozostaje nieostateczna i podlega kontroli instancyjnej w administracyjnym toku postępowania. Nie można zatem za pośrednictwem skargi na postanowienie wydane w incydentalnym postępowaniu dotyczącym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności doprowadzić do wstrzymania wykonania decyzji, która nie stała się jeszcze przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Prowadziłoby to w istocie do objęcia ochroną tymczasową, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., aktu pozostającego poza przedmiotem zaskarżenia i nadal podlegającego kontroli organu odwoławczego. Taka konstrukcja oznaczałaby obejście ustawowego podziału kompetencji pomiędzy organ odwoławczy, któremu art. 135 K.p.a. powierza możliwość wstrzymania natychmiastowego wykonania nieostatecznej decyzji, a sąd administracyjny, który na tym etapie kontroluje wyłącznie legalność postanowienia o nadaniu rygoru. W konsekwencji wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie mógł zostać uwzględniony. Ocena rozmiaru szkody lub odwracalności skutków realizacji inwestycji nie mogła usunąć tej przeszkody, ponieważ wskazywane przez skarżącego następstwa pozostają następstwami wykonania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a nie wykonania postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pomimo częściowo odmiennego uzasadnienia przyjętego przez Sąd pierwszej instancji odmowa udzielenia ochrony tymczasowej była zatem prawidłowa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. Jednocześnie mając na uwadze, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Małopolskiego z 26 września 2025 r. co jednoznacznie wynika z akt sprawy, należało sprostować zaskarżone postanowienie, o czym w sposób określony w punkcie 2 sentencji niniejszego postanowienia orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 11 sierpnia 2026
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Hasła tematyczne
- Wstrzymanie wykonania aktu
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 166 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Łd 244/19 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 29 września 2026 r., II SA/Łd 244/19 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Bk 611/26 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 września 2026 r., II SA/Bk 611/26 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Bk 609/26 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 września 2026 r., II SA/Bk 609/26 – pozwolenie na budowę
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny