II OZ 95/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. i B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 374/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. i B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 19 marca 2025 r., znak: SKO-4212/60/2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Decyzją z dnia 19 marca 2025 r., znak SKO-4212/60/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy swoją decyzję znak SKO-4212/278/2024 z dnia 28 stycznia 2025 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...] z dnia 18 lipca 2018 r., znak IRG.6730.25.2018. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (dalej także: "Sąd I instancji") na powyższą decyzję złożyli A.B. i B.B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika adw. C.B. (dalej także: "strona skarżąca"). Poza zarzutami odnoszącymi się do ww. decyzji strona skarżąca w petitum skargi zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wskazując jednak żadnego uzasadnienia powyższego wniosku. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 374/25, Sąd I Instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie Sądu I instancji, decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie stanowi aktu, którego wykonanie może wiązać się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub zaistnieniem trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej także: "P.p.s.a."). Okoliczności te mogą stanowić podstawę podejmowania stosowanych środków prawnych w ewentualnych postępowaniach z zakresu ustawy - Prawo budowlane. Nadto Sąd I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie można mówić też o ewentualnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody z uwagi na charakter przedmiotowy decyzji o warunkach zabudowy. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła powyższemu orzeczeniu naruszenie: 1) art. 61 § 3 i art. 61 § 5 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do konieczności zburzenia wykonanej legalnie na nieruchomości strony skarżącej zabudowy; 2) błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na nieustaleniu, oraz błędnym ustaleniu, że zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, podczas gdy na jej podstawie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, oraz decyzja o pozwoleniu na budowę, a następnie po zakończeniu budowy została odebrana nieruchomość budynkowa, która została wybudowana nakładami strony skarżącej, a więc powstał stan w którym nie ma możliwości odwrócenia skutków wykonania prawomocnej decyzji Wójta [...] z dnia 18 lipca 2018 r., a czynności podejmowane po prawomocnym zakończeniu postępowania administracyjnego mogą wywołać nieodwracalne skutki prawne w postaci uchylenia wyżej wskazanych decyzji i następnie poprzez konieczność podjęcia prac rozbiórkowych posadowionych na terenie nieruchomości. Wobec tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu takiego wniosku w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Z powyższego wynika, że strona powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak uzasadnienia wniosku lub niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku. Zatem, żądając udzielenia ochrony tymczasowej, strona skarżąca powinna we wniosku wskazać, na której przesłance opiera swoje żądanie oraz je uzasadnić, a także w miarę potrzeby przedstawić stosowne dowody. W okolicznościach niniejszej sprawy postanowieniem z 9 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako przyczynę odmownego rozpoznania wniosku Sąd ten wskazał fakt, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja której nieważność stwierdzono, są rozstrzygnięciami nienadającymi się do wykonania w związku z czym nie podlegają wstrzymaniu. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości zasługuje na aprobatę. Wskazać bowiem należy w pierwszej kolejności, iż w chwili obecnej utrwalone jest już stanowisko, iż nie jest wystarczające samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, albowiem na stronie wnoszącej tenże wniosek ciąży obowiązek szczególnie wnikliwego jego uzasadnienia, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać Sąd (tak też: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, LEX nr 1479276). Nadto słusznym jest stanowisko, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nie wywołuje żadnych skutków w obrocie prawnym, pozostawiając stan spraw takim, jakim był on przed jej wydaniem i w związku z tym nie nadaje się do wykonania. Jak również, że nie można też mówić o ewentualnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w odniesieniu do decyzji wydanej w przedmiocie warunków zabudowy. Do takich skutków nie można bowiem zaliczyć możliwości wydania na jej podstawie w przyszłości stosownych zgód, przez właściwe organy administracyjne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji