II OZ 941/26

Dnia 17 września 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, , , po rozpoznaniu w dniu 17 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 684/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg M. Ś. i A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 lipca 2025 r., nr KO.420.62.2025 w przedmiocie ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 684/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił na wniosek skarżącej M. Ś. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 684/25, którym oddalono skargi M. Ś. i A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 lipca 2025 r., nr KO.420.62.2025, w przedmiocie ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 85, art. 86 § 1 i art. 87 § 1-4 p.p.s.a., stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było w jej wypadku niemożliwe. Skarżąca była obecna na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. Z protokołu rozprawy wynika, że przewodniczący, po ogłoszeniu wyroku, pouczył strony działające bez adwokata lub radcy prawnego m.in., że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek złożony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, wniosek ten podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł, a niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, powyższe pouczenie było przedstawione prostym językiem, w sposób jasny i zrozumiały dla stron, które nie były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Skoro jednak skarżąca, pomimo powyższego pouczenia, miała wątpliwości co do trybu, terminu i sposobu zaskarżenia wydanego wyroku, powinna zadać pytanie przewodniczącemu składu orzekającego bezpośrednio na sali rozpraw, bądź zasięgnąć informacji w siedzibie sądu po zakończeniu rozprawy, lub też niezwłocznie zadzwonić do sądu, tak jak uczyniłaby to strona należycie dbająca o swoje interesy. Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, dających podstawy do przypuszczenia, że była pozbawiona takiej możliwości. Natomiast bierne oczekiwanie w nieuzasadnionym przekonaniu, że, pomimo jasnego pouczenia, uzasadnienie wyroku wraz z pouczeniami zostanie doręczone skarżącej z urzędu, nie spełnia przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła skarżąca, podnosząc, że protokół z rozprawy nie został jej doręczony, a w trakcie rozprawy nie została w sposób jasny i zrozumiały pouczona o tym, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wynosi 7 dni i biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. Zdaniem skarżącej, pouczenie zostało przekazane w sposób szybki i mechaniczny, bez wyjaśnienia jego znaczenia oraz bez upewnienia się przez Sąd, czy jako strona działająca bez pełnomocnika zrozumiała jego treść. Nie została również poinformowana, że wyrok nie zostanie doręczony z urzędu. Dlatego, w ocenie skarżącej, nie można przypisać jej winy, ponieważ nie została skutecznie pouczona i nie miała dostępu do protokołu, jak też, że działała w usprawiedliwionym przekonaniu, a przebieg rozprawy był długi, skomplikowany i dezorientujący. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 27 maja 2026 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu dla skarżącej podtrzymał zażalenie oraz sformułował zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżąca nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym ze swojej winy, w sytuacji gdy z treści zażalenia i okoliczności sprawy wynika, że po zakończeniu rozprawy w dniu 14 stycznia 2026 r. została w sposób nieprecyzyjny, mylący i niejednoznaczny pouczona o biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnieniu, przez co mogła oczekiwać, że termin ten rozpocznie bieg od daty doręczenia jej wyroku na piśmie, a nie od daty jego odczytania ("ogłoszenia"). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że pomimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło nie z jej winy. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazywana we wniosku argumentacja odnosząca się do braku należytego pouczenia skarżącej przez Sąd, nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Nie jest to argumentacja, która mogłaby stanowić o zaistnieniu przesłanki do przywrócenia terminu. Tej oceny nie podważono skutecznie w zażaleniu, tym bardziej, że argumentacja zażalenia, wskazuje w istocie na własne przekonanie skarżącej co do tego, że Sąd nienależycie pouczył skarżącą o przysługującym jej uprawnieniu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, którym oddalono skargę. Tego rodzaju stanowisko pozostaje w sprzeczności z aktami sprawy. Z protokołu rozprawy wynika, że obiektywnie pouczenie zostało sformułowane w sposób jasny. Dlatego ma rację Sąd I instancji, że jeżeli skarżąca nie zrozumiała tego pouczenia, to powinna podjąć kroki zmierzające do wyjaśnienia nasuwających się wątpliwości co do dalszej procedury sądowoadministracyjnej. Tej ocenie nie przeczy to, że skarżącej nie doręczono protokołu rozprawy, ponieważ nie zmienia to faktu, że skarżąca została pouczona na rozprawie o trybie i terminie zaskarżenia wyroku, w tym że "uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek ten podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej". Skoro tak to skarżąca nie mogła oczekiwać, że odpis wyroku zostanie jej doręczony z urzędu. Ponadto na treść pouczenia nie ma zupełnie znaczenia przebieg rozprawy. Dodatkowo zauważyć należy, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy Sąd także pouczył na piśmie skarżącą w sposób jednoznaczny, że "W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenie wyroku (art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z poźn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.")", i że "Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji". Zawiadomienie to skarżąca przed rozprawą odebrała osobiście (co wynika z dowodu doręczenia), co oznacza, że już nie może skutecznie argumentować jakoby nie wiedziała, iż termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wynosi 7 dni i biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. Nie istnieją zatem w okolicznościach niniejszej sprawy podstawy do stwierdzenia, że Sąd I instancji w sposób nienależyty wykonał swój obowiązek wynikający z art. 6 p.p.s.a., ponieważ wszystkie czynności podjęte przez tenże Sąd wyczerpywały obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez udziału adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków prawnych tych czynności i skutków zaniechań, co dotyczyło wyłącznie kwestii związanych z bieżącymi czynnościami procesowymi dostępnymi dla skarżącej w danym momencie postępowania (czy to przed rozprawą – na etapie zawiadomienia o jej terminie, jak i po zapadłym wyroku na rozprawie). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.