II OZ 94/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 12 maja 2025 r., Nr 98/2025, znak RP.7721.2.2025.JJA w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego i jego nadbudowy postanawia: 1. sprostować z urzędu sentencję i uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25, w ten sposób, że w miejsce numeru decyzji "RP.7721.2025.JJA" wpisać: "RP.7721.2.2025.JJA"; 2. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę z wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 3. zwrócić A.B. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) zł uiszczoną z tytułu wpisu od zażalenia.

Uzasadnienie. Decyzją Nr 98/2025 z dnia 12 maja 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego uchylił w całości decyzję Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim Nr 203/2023 z dnia 30 grudnia 2024 r. i nakazał A.B. (dalej także: "skarżąca") i B.B. rozbiórkę rozbudowanej samowolnie części budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, usytuowanego na działce nr [...] o wymiarach 6,50m x 3,50m, użytkowanej jako kuchnię z wiatrołapem oraz jego nadbudowę przez zdjęcie dachu, rozbiórkę ścian działowych i kolankowych na poddaszu do poziomu stropu na wszystkich ścianach zewnętrznych, doprowadzając obiekt do stanu zgodnego z projektem typowym WB-3392/A. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (dalej także: "Sąd I instancji") złożyła skarżąca. Wraz z uzupełnieniem braków formalnych skargi w piśmie z dnia 25 lipca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołując się jedynie na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wydanej decyzji. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25, Sąd I instancji na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej także: "P.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła o jaką konkretną znaczną szkodę oraz o jakie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody chodzi oraz czy wypełniają one znamiona przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zwrócił uwagę, iż samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a, nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia, zaś w niniejszej sprawie skarżąca w złożonym wniosku nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności i argumentów, czy dowodów, na poparcie złożonego wniosku. W ocenie Sądu I instancji powyższe okoliczności powodują, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., a tym samym, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji podkreślił również, iż zaskarżoną decyzją nałożono nakaz rozbiórki części budynku mieszkalnego i jego nadbudowy i że znany jest mu pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże podniósł, iż analizą w zakresie danej sprawy objęte są wyłącznie argumenty podane przez stronę, a co za tym idzie winny one być przekonujące, rzetelne i wiarygodne. Wskazał, iż podziela stanowisko, zgodnie z którym niedopuszczalne jest uznanie, iż każdy przypadek nałożenia na stronę obowiązku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, uzasadnia, niejako automatycznie wstrzymanie wykonania decyzji będącej przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Uwypuklił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątkowy. Skarżąca w piśmie z 2 października 2025 r. skierowała do Sądu I instancji ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokonując tym razem obszerniejszej prezentacji swojego stanowiska w tym zakresie. Wniosek powyższy zarządzeniem z dnia 12 listopada 2025 r. został uznany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 sierpnia 2025 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 502/25, Sąd I instancji rozpatrując powyższy ponowny wniosek, na podstawie art. 61 § 3, § 4 i § 5 P.p.s.a. odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 4 sierpnia 2025 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Podniósł, że argumentacja podnoszona we wniosku opiera się na negatywnych skutkach związanych z rozbiórką spornego obiektu, podczas gdy rozpoznając uprzednio złożony wniosek stwierdził, iż znany jest mu pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwypuklił po raz kolejny, iż niedopuszczalne jest uznanie, iż każdy przypadek nałożenia na stronę obowiązku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, uzasadnia, niejako automatycznie wstrzymanie wykonania decyzji będącej przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wskazał ponownie, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątkowy. Zwrócił uwagę, iż w ponowionym wniosku nadal brak jest wyjaśnienia o jaką konkretną znaczną szkodę oraz o jakie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącej chodzi oraz czy wypełniają one znamiona przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Stwierdził, iż skarżąca w złożonym wniosku nadal nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności i argumentów, czy dowodów, na poparcie złożonego wniosku, a zwłaszcza tych, które zaistniały po wydaniu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Tym samym, w ocenie Sądu Instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła, że w sprawie pojawiły się okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, iż kilkakrotnie wyjaśniała i składała dowody, które nie zostały wzięte pod uwagę. Powołała się głównie, na istniejące w jej ocenie w postępowaniu administracyjnym, zaniedbania, niedopowiedzenia i wątpliwości, które nie powinny pozwolić na wydanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, a tym bardziej decyzji o nakazie rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazania wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał za oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia numer zaskarżonej decyzji "RP.7721.2025.JJA" i na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 166 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." orzekł jak w pkt. 1. sentencji niniejszego postanowienia. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z regulacji art. 61 § 4 P.p.s.a. wynika, że warunkiem dokonania zmiany postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonego do Sądu aktu administracyjnego jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, tj. zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać zastosowany. Okoliczności te są istotne z punktu widzenia prawa materialnego jeśli dotyczą przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Dla wnioskującego o wstrzymanie oznacza to obowiązek przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do niego lub innych osób niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Ponownie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu winno się traktować jako wniosek o zmianę uprzednio zapadłego postanowienia w przedmiocie wstrzymania bądź odmowy wstrzymania wykonania aktu w trybie art. 61 § 4 P.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt I FZ 227/25 i powołane tam orzecznictwo). Warto jeszcze odnotować pogląd, według którego, postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy, a nadto strona skarżąca jest uprawniona do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w sposób właściwy go uzasadniając. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (patrz: postanowienie NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II OZ 833/09; postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 184/11). Sąd orzeka w kwestii ewentualnej zmiany postanowienia odmownego wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku zmienionych okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżących niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Co do zasady, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Abstrahując od tego, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez przytoczenie przesłanek hipotezy tej normy, nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia, skonstatować należy, że w ponownym wniosku pełnomocnik skarżącej nie nawiązał ani do przepisu art. 61 § 4 P.p.s.a., ani nie podjął próby wykazania, że doszło do zmiany okoliczności. W związku z tym najpierw uznać należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie dokonał kwalifikacji ponownie złożonego wniosku jako wniosku o zmianę postanowienia odmownego. Jednak w okolicznościach sprawy, uwzględniając występujące zagrożenie nieodwracalnego skutku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, a także pełnioną istotną funkcję obiektu w życiu skarżącej, należy pouczyć skarżącą, że ponownie złożony wniosek nie może ograniczyć się do powtórzenia żądania nawiązującego wyłącznie do art. 61 § 3 P.p.s.a. Mimo, że skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, rozpoznanie ponownego wniosku należy poprzedzić wezwaniem do wykazania okoliczności istotnych z punktu widzenia trybu z art. 61 § 4 P.p.s.a., do którego to trybu Sąd pierwszej instancji skierował wniosek zarządzeniem z dnia 12 listopada 2025 r. W związku z tym należy umożliwić skarżącej ponowne wypowiedzenie się w istotnym zakresie. Ocena ta nie zwalnia pełnomocnika skarżącej od obowiązku podjęcia, w dalszym postępowaniu, uwzględniającym powyższe uwagi, działań zmierzających do rzeczowego uzasadnienia ponownego wniosku w oparciu o przesłanki z art. 61 § 4 w związku z art. 61 § 3 P.p.s.a. Jest przy tym rzeczą oczywistą, że działania te nie mogą polegać na samym przywołaniu przepisów prawnych, zwłaszcza oczywiście błędnych, jak wskazany w ponownym wniosku art. 63 § 3 P.p.s.a., ani powtórzeniu treści norm znajdujących zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wpis od zażalenia zwrócono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a.