II OZ 93/25

Dnia 12 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. oraz K. P., D. K. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 172/24 o odrzuceniu zażalenia D. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 172/24 utrzymującego w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2024 r. o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr 2124/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1) oddalić zażalenie D. K.; 2) odrzucić zażalenie K. P., D. K. i R. P..

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 172/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie D. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 172/24 utrzymującego w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2024 r. o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata – jako niedopuszczalne. Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje więc wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. W przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zdecydowano o dopuszczalności złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Tym samym, zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, ocenić należy jako niedopuszczalne. Na marginesie Sąd wskazał, że choć rozpoznawany środek zaskarżenia został zatytułowany jako skarga kasacyjna, to należało go zakwalifikować jako zażalenie. Powyższe w ocenie Sądu uzasadnione jest tym, że skarga kasacyjna (obarczona przymusem adwokacko-radcowskim) przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173 p.p.s.a.), a przepisy Działu V Rozdziału 3 Oddziału 2 p.p.s.a. przewidują, iż środkami zaskarżenia w sprawach w przedmiocie prawa pomocy są zażalenie i sprzeciw. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli D. K. oraz K. P., D. K. i R. P.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia środków odwoławczych od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Argumentacja zażalenia nie podważyła zaś, ani wskazanych okoliczności, ani prawidłowości zastosowanej podstawy prawnej, dlatego też rozstrzygnięcie Sądu I instancji o odrzuceniu zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy należy uznać za odpowiadające prawu. Z tych względów zażalenie wniesione przez D. K. na postanowienie o odrzuceniu jej zażalenia podlegało oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnośnie do zażalenia wniesionego przez K. P., D. K. i R. P. wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. K. P., D. K. i R. P. nie byli adresatami postanowienia z dnia 29 października 2024 r., była nią wyłącznie D. K.. Ww. postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym zażaleniem D. K. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Dlatego zażalenie K. P., D. K. i R. P. na postanowienie Sądu I instancji z dnia 29 października 2024 r. o odrzuceniu zażalenia D. K. podlegało odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny jako niedopuszczalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 1 postanowienia. W pkt 2 postanowienia orzeczono na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.