II OZ 926/24

Dnia 29 stycznia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 401/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty [...] na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2022 r. Nr 398/2024 w przedmiocie nakazania wykonania robót zabezpieczających postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 401/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu odmówił Wspólnocie [...] (skarżąca, Wspólnota) wstrzymania wykonania zaskarżonej przezeń decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("DWINB") z 8 kwietnia 2022 r. Nr 398/2024 w przedmiocie nakazania wykonania robót zabezpieczających. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącej wykonanie określonych robót zabezpieczających będącego w stanie awaryjnym stropu pomiędzy I, a II piętrem w obrębie korytarza II piętra budynku wraz z zapewnieniem bezpiecznego dostępu do lokali mieszkalnych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że poza złożeniem wniosku profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnej argumentacji go uzasadniającej, stwierdzając jedynie, że "obowiązki nałożone decyzją zostaną zrealizowane przy sposobności kompleksowego remontu, zatem podejmowanie działań doraźnych jest całkowicie zbędne, narażałoby natomiast Wspólnotę na znaczne dodatkowe koszty", co uniemożliwiało mu jego jakąkolwiek merytoryczną ocenę. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie tylko nie uzasadniono wniosku, ale i nie wskazano, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym, oceniając powyższe okoliczności, sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W jego ocenie samo stwierdzenie strony skarżącej, że realizacja nałożonych obowiązków naraża Wspólnotę na znaczne dodatkowe koszty, nie pozwala ocenić, czy w istocie w sprawie mamy do czynienia z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków czy też zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Sąd wojewódzki zwrócił przy tym uwagę, że celem decyzji wydawanych na podstawie art. 66 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023, poz. 682 ze zm., uPb) jest utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, niezagrażającym życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, bądź środowiska, czy też niepowodującym swym wyglądem oszpecenia otoczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 163 § 2 tej ustawy, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu; W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podnosi, że sąd wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się w ogóle do kwestii podnoszonych przez skarżącą w złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że wykonanie tejże decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci znacznych strat finansowych przez Wspólnotę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona chociażby jedna ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 Ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do udzielenia jej ochrony tymczasowej. W sytuacji, gdy wniosek Wspólnoty nie został w istocie w ogóle uzasadniony, brak było podstaw do jego uwzględnienia. W postępowaniu wpadkowym mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie bada zasadności skargi/skargi kasacyjnej, tym samym kwestie związane z zasadnością nałożonego obowiązku pozostają poza sferą rozważań. Oczywiste jest, że wykonanie decyzji objętej przedmiotowym wnioskiem będzie rodziło określone koszty związane z nałożonym obowiązkiem wykonania robót budowlanych, to jest zwykły skutek tego aktu. Aby wstrzymać wykonanie decyzji należy wykazać, że jej wykonanie spowoduje nie tyle uszczerbek w majątku zobowiązanego, ale znacząco wpłynie na jego sytuację np. majątkową, zagrażając jego kondycji finansowej, bądź wywoła takie zmiany w rzeczywistości, które da się usunąć tylko przy po upływie czasu, zaangażowaniu dużych sił i środków. Tego jednakże skarżąca Wspólnota w zażaleniu nie uczyniła. Przywołanie w nim ogólnych twierdzeń o bliżej nieokreślonych ekonomicznych skutkach wykonania zaskarżonej decyzji nie stanowi dostatecznej podstawy do wstrzymania aktu. Wspólnota nie przedstawiła żadnych wyliczeń, tak związanych z realizacją nałożonego obowiązku, jak i ewentualnych strat, na tle swojej sytuacji materialnej, mogących stanowić podstawę analizy, czy rzeczywiście po stronie skarżącej zachodzą przesłanki do udzielenia jej ochrony. Bez porównania tych wartości (sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia wnioskodawczyni, że w jej przypadku spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Poza tym strona skarżąca winna mieć na względzie, że poniesienie nakładów finansowych w wykonaniu wadliwej decyzji nie musi wywołać skutku w postaci spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W takiej sytuacji stronie, która poniosła szkodę w wyniku wydania wadliwej decyzji przysługuje roszczenie odszkodowawcze (zob. postanowienia NSA: z 30 maja 2014 r., II OZ 522/14, LEX nr 1562142; z 3 lipca 2014 r., II OZ 660/14, LEX nr 1495317). Brzmienie art. 61 § 3 Ppsa, poprzez użycie zwrotu "sąd może", wskazuje na to, że orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter fakultatywny. Nawet zatem, gdy występują w sprawie przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił zastosowanie ochrony tymczasowej, sąd może uwzględnić wniosek, lecz nie musi tego robić (zob. np. postanowienia NSA: z 8 września 2021 r. II GZ 102/21, z 23 maja 2019 r. I OZ 423/19, z 19 grudnia 2017 r. II GZ 908/17, z 5 września 2018 r. II FSK 244/17, z 20 czerwca 2012 r. II OZ 494/13 – dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oczywiście niedopuszczalna jest arbitralna decyzja sądu administracyjnego, jednak rozstrzygając w tym przedmiocie musi on wziąć pod uwagę nie tylko interes skarżącej. Jego obowiązkiem jest także rozważenie, jaki wpływ może mieć ewentualne wstrzymanie wykonania aktu na możliwość realizacji praw innych podmiotów, niekoniecznie będących stronami postępowania. Szczególne znaczenie należy przypisać tu prawom chronionym konstytucyjnie, jak gwarantowane przez art. 38 Konstytucji RP prawo do prawnej ochrony życia, czy wynikająca z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP ochrona prawa własności. Właściwe zabezpieczenie realizacji praw podmiotowych zawarowanych przepisami Konstytucji RP wiąże się z nałożeniem na organy władzy publicznej w aktach niższej rangi różnego rodzaju szczegółowych obowiązków mających na celu zapewnienie efektywności przyznanej ochrony. Tego typu obowiązki wynikają także z przepisów uPb, wśród których należy wymienić podejmowanie przez organy nadzoru budowlanego działań mających na celu egzekwowanie utrzymania stanu technicznego obiektów budowlanych na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia w okresie ich użytkowania. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem zwrócił uwagę na to, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można pominąć, iż celem decyzji wydawanych na podstawie art. 66 uPb jest utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, niezagrażającym życiu i zdrowiu, bezpieczeństwu mienia, bądź środowiska, czy też niepowodującym swym wyglądem oszpecenia otoczenia. Uwzględniając przedstawione wyżej wymogi, stwierdzić trzeba, że sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca nie uzasadniła w sposób należyty złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W kontekście ochrony dobra o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób zamieszkujących budynek przy ul. [...] w W., ale także braku jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do aktualnej sytuacji finansowej Wspólnoty, wskazujących czy rzeczywiście konieczność poniesienia "znacznych" (jak określa to skarżąca) kosztów może narazić ją na utratę środków finansowych koniecznych dla jej dalszego funkcjonowania, a co za tym idzie spełnienia przesłanki "znacznej szkody" w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa, przyjdzie uznać, że zażalenie nie jest usprawiedliwione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.