II OZ 923/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 500/14 odmawiające przyznania J.Ż. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 500/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania J.Ż. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd I instancji wskazał, iż do sprawy VII SA/Wa 499/14 wpłynął na formularzu PPF wniosek J.Ż. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący we wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami E.Ż. i J.Ż., wobec czego uwzględniono również dane zawarte we wniosku J.Ż. złożonego do sprawy sygn. akt VII SA/Wa 499/14. Podał, że całą rodziną utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez ojca z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.800 złotych brutto miesięcznie. Wskazał, że ojciec posiada 1/6 udziału w domu o powierzchni 60 m², a wnioskodawca posiada 2/36 udziału w nieruchomości. Zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, studentem studiów zaocznych na Politechnice Warszawskiej, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Dodał, że czesne za studia wynoszą 2.500 złotych za semestr. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 500/14 odmówiono J.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na ww. orzeczenie J.Ż. złożył sprzeciw. Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 23 lipca 2014 r., stwierdził, iż wnioskodawca nie znajduje się w grupie bardzo ubogich osób. Nie wykazał zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do art. 87 w związku z art. 128 i art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji. Obowiązek ten dotyczy również udzielania osobom uprawnionym (czytaj rodzinie, tu: synowi) pomocy finansowej w celu zapewnienia możliwości prowadzenia postępowania sądowego. W ocenie Sądu I instancji sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca pozostając we wspólnym z rodzicami gospodarstwie domowym utrzymuje się wraz z rodziną z wynagrodzenia za pracę, które uzyskuje ojciec w wysokości 5.800 złotych miesięcznie. Z przedstawionych danych wynika, że z uzyskiwanych dochodów rodzina zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym w szczególności wydatki mieszkaniowe i żywieniowe, medyczne oraz szkolne (czesne za studia). Sąd I instancji uznał, iż z przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej wynika, że jego rodzina może ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 200 złotych oraz ewentualne późniejsze koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, nie powodując jednocześnie uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny i wnioskodawcy. Sąd I instancji wskazał, że okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, tj. brak pracy i płatne studia, mają z pewnością wpływ na jego i rodziny sytuację finansową, nie stanowią jednak przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik J.Ż. wniósł zażalenie na ww. postanowienie i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skutki wniesienia sprzeciwu od orzeczenia Referendarza sądowego określa przepis art. 260 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego skutkiem prawidłowego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia Referendarza sądowego z mocy ustawy. Tym samym skuteczne złożenie przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skutkowało utratą jego mocy. Orzeczenie to przestało niejako istnieć, a Sąd I instancji miał obowiązek rozpoznać na nowo wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że w jej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne. Instytucja ta została wprowadzona w celu umożliwienia dochodzenia swoich praw przed sądami osobom znajdującym się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej, które w żadem sposób nie są w stanie uzyskać środków niezbędnych dla pokrycia kosztów postępowania sądowego. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdzić należy, iż skarżący nie może być uznany za osobę znajdującą się w takich właśnie skrajnie ciężkich warunkach materialnych. Jest on wprawdzie osobą bezrobotną, jednakże znajduje się on na utrzymaniu rodziców. Miesięczny dochód ojca skarżącego wynosi 5800 złotych brutto miesięcznie. Okoliczność ta wyklucza przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego pozostawanie bez zatrudnienia, zwłaszcza, iż jest studentem studiów zaocznych na Politechnice Warszawskiej, a czesne wynosi 2500 złotych za semestr i pokrywają je rodzice skarżącego. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.