II OZ 913/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., D. K. oraz K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 278/24 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2024 r., nr 159/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2024 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek D. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zażalenie na to postanowienie wniosła D. K., D. K. oraz K.P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Od prawomocnego postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przysługuje zatem żaden środek odwoławczy. Ani bowiem w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Zauważyć należy nadto, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 12 marca 2025 r. skarżąca została pouczona, że na kwestionowane postanowienie nie przysługuje środek zaskarżenia. W związku z powyższym przedmiotowe zażalenie podlegało odrzuceniu. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K. P. oraz D. K. jest także niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni adresatami zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że niedopuszczalność środka zaskarżenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia - w tym przypadku wyłącznie D. K. Tym samym zażalenie wniesione przez K. P. oraz D. K. podlegało odrzuceniu także ze względów podmiotowych. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a.