II OZ 912/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P., D.K., R.P. i D.K.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 349/24 o odrzuceniu sprzeciwu D.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 października 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 349/24 o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2024 r. nr 97/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K., 2. odrzucić zażalenie K.P., 3. odrzucić zażalenie R.P., 4 odrzucić zażalenie D.K.1.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 349/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 259 § 2 w zw. z art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił sprzeciw D.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 349/24, o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – jako niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. starszy referendarz sądowy odmówił K.P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd podkreślił, że uprawnienie do zaskarżenia takiego postanowienia, zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a. ma wyłącznie wnioskodawca zaś sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wniosła D.K.. Wobec powyższego niedopuszczalne jest zaskarżenie przez D.K. kierowanego do K.P. rozstrzygnięcia. Podkreślono, że wyłącznie podmiot, który na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi legitymuje się statusem strony, posiada legitymację do zaskarżania rozstrzygnięć wskazanych w art. 258 p.p.s.a. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 259 § 2 w zw. z art. 252 § 3 p.p.s.a odrzucił sprzeciw wniesiony przez D.K. jako niedopuszczalny. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli D.K. oraz D.K.1, K.P. i R.P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Jak przyjął NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 1/09 (publ. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 17), na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że sprzeciw D.K. jest niedopuszczalny. Należy wskazać, że stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy jest wyłącznie wnioskodawca i ani strona przeciwna, ani inni uczestnicy postępowania nie biorą w nim udziału, gdyż postępowanie to nie dotyczy ich interesu prawnego. W tych warunkach jeżeli sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy wniosła D.K., to Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że sprzeciw D.K. jest niedopuszczalny, a tym samym wymagane było jego odrzucenie. Z tych względów zażalenie wniesione przez D.K. na postanowienie o odrzuceniu jej sprzeciwu podlegało oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnośnie zażalenia wniesionego przez D.K.1, K.P. i R.P. wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. D.K.1, K.P. i R.P. nie byli adresatami postanowienia z dnia 14 listopada 2024 r., była nią wyłącznie D.K.. Ww. postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym sprzeciwem D.K. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Dlatego zażalenie D.K.1, K.P. i R.P. na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 14 listopada 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu D.K. podlegało odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny jako niedopuszczalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 1 postanowienia. W pkt 2, 3 i 4 postanowienia orzeczono na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.