II OZ 906/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 559/25 o odrzuceniu wniosku M.W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 listopada 2023 r. Nr KOA 4674/Ar/23 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

M.W. (dalej: "skarżący") wniósł w dniu 5 lutego 2025 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "SKO") z dnia 7 listopada 2023 r., znak: KOA 4674/Ar/23 w przedmiocie umorzenia postępowania. W skardze skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję "z uwagi na fakt, że przesyłka nie została wydana pełnomocnikowi w Urzędzie Pocztowym [...] przy ul. [...], zaś data zwrotu jest nieczytelna, co uniemożliwia uznania przesyłki za skutecznie doręczoną". W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podał, że wrócił z urlopu w dniu 29 listopada 2023 r. i następnego dnia, tj. 30 listopada 2023 r. udał się na pocztę po odbiór wszystkich listów. Pełnomocnik podał, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach: 20 i 28 listopada 2023 r., a to oznacza, że w dniu wizyty na poczcie, tj. 30 listopada 2023 r. list powinien być w placówce, jednak z nieznanych przyczyn, nie został wydany adresatowi i wrócił do nadawcy. Z pieczątki na kopercie nie da się jednak wywnioskować, kiedy nastąpił zwrot, ponieważ data dzienna jest nieczytelna. W związku z brakiem informacji o rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy, pełnomocnik zwrócił się w dniu 13 stycznia 2025 r. do SKO o udostępnienie akt, z którymi zapoznał się w dniu 29 stycznia 2025 r. i wówczas poznał treść rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika skarżącego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu mija zatem w dniu 5 lutego 2025 r., zaś w przypadku uznania, że pismo z powodu nieczytelnej pieczątki z datą zwrotu, nie może zostać uznane za skutecznie doręczone, przyjęcie daty doręczenia w dniu 29 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/25, na zasadzie art. 88 w związku z art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony ponad rok od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżącego zaskarżonej decyzji w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: K.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została nadana w placówce pocztowej w dniu 16 listopada 2023 r. na adres kancelarii adwokackiej pełnomocnika skarżącego. Przesyłka ta po dwukrotnym prawidłowym awizowaniu w dniach: 20 i 28 listopada 2023 r. została zwrócona do SKO w dniu 5 grudnia 2023 r. Powyższe daty awizowania przesyłki i jej zwrotu potwierdza również informacja udostępniona przez operatora pocztowego ze śledzenia przesyłek pod adresem: emonitoring.poczta-polska.pl. Zatem zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 grudnia 2023 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał więc z dniem 3 stycznia 2024 r. (środa), natomiast skarga z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została złożona w dniu 5 lutego 2025 r. Sąd wskazał, że od dnia doręczenia pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji upłynął ponad rok, a pełnomocnik skarżącego z aktami sprawy zapoznał się w SKO dopiero w dniu 29 stycznia 2025 r., a więc przez ponad rok zaniechał jakiegokolwiek działania, nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W ocenie Sądu nie można zatem uznać, że mogłoby to stanowić przesłankę przemawiającą za zaistnieniem "wyjątkowego przypadku" w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. W opisanych okolicznościach nie sposób przyjąć, że uchybienie rocznemu terminowi, w którym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi był dopuszczalny, nastąpiło z uwagi na nadzwyczajną sytuację uniemożliwiającą działanie pełnomocnika skarżącego w normalnym trybie. Zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 8 kwietnia 2025 r. wniósł skarżący. W uzasadnieniu stwierdził, że błędne jest stanowisko, iż pełnomocnik nie przedstawił okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu czynności ani nie powołał się na sytuację wyjątkową, uzasadniającą przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Wyjaśnił, że po uzyskaniu informacji, że decyzja została wydana natychmiast zamówił na czytelnię akta, które zostały udostępnione w dniu 29 stycznia 2025 r., a w dniu 5 lutego 2025 r. złożył skargę na decyzję SKO wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od daty zapoznania się z treścią decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji zastosował w sprawie art. 88 w związku z art. 87 § 5 P.p.s.a. i odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stosownie do treści ostatnio powołanego przepisu po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przepis ten zaostrza przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od zaistnienia wyjątkowego przypadku. Pod pojęciem "przypadek wyjątkowy", należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Za wyjątkowy przypadek należy więc uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia - tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe - nie należą do zdarzeń codziennych. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające żądanie wniosku i przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 624/14, LEX nr 1485625). Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ściśle. Zdaniem NSA w składzie orzekającym ocena wyrażona w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji jest trafna. Sąd zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. Wbrew argumentacji pełnomocnika, tego rodzaju wyjątkowym przypadkiem nie jest brak wiedzy o wydanej decyzji z dnia 7 listopada 2023 r. wobec uznania przesyłki zawierającej tę decyzję za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 § 4 K.p.a. Twierdzenia pełnomocnika koncentrują się na kwestii niedoręczenia mu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, tymczasem - co istotne - skuteczność doręczenia zastępczego nie została podważona i dlatego należy to doręczenie uznać za prawidłowo dokonane. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia w tym trybie (awizowania przesyłki) ciąży na stronie skarżącej. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (zob. postanowienia NSA z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12, LEX nr 1240842 i 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 857/15; LEX nr 1990455). Pełnomocnik kwestionując prawidłowość doręczenia zastępczego nie uruchomił jednak postępowania reklamacyjnego celem wykazania wadliwości w działaniu placówki pocztowej i doręczyciela. Twierdzenie o nieprawidłowym działaniu placówki pocztowej nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Pełnomocnik podjął próbę obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnych twierdzeń, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie takich twierdzeń prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji procesowej z art. 73 P.p.s.a (por. postanowienie NSA z 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15; LEX nr 1801259). Skoro argumenty wniosku o przywrócenie terminu nie mogły odnieść zamierzonego skutku, to wniosek podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 w związku z art. 87 § 5 P.p.s.a. Skoro zaskarżona decyzja doręczona została skutecznie w dniu 4 grudnia 2023 r. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał więc z dniem 3 stycznia 2024 r., natomiast skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została wniesiona w dniu 5 lutego 2025 r. Zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że nie można uznać, aby wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.