II OZ 88/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 674/22 o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 674/22 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 stycznia 2022 r. nr DSO-WSC-6151-4/2021 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 674/22 odrzucił wniosek T. K. (dalej określanego jako skarżący) o uzupełnienie wyroku tego Sądu z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 stycznia 2022 r., nr DSO-WSC-6151-4/2021 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazanym wyrokiem z dnia 4 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącego i uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, którą organ ten uchylił decyzję Wojewody Dolnośląskiego i stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...]z dnia 4 października 2016 r., nr WSO-USC.5355.23.2016 orzekającej o zmianie nazwiska rodowego T. M. M. na nazwisko K. Skarżący pismem z dnia 28 września 2022 r. (nadanym na poczcie w dniu 3 października 2022 r.) wniósł o uzupełnienie tego wyroku w punkcie 1 o rozstrzygnięcie: "uchyla zaskarżoną decyzję w części dot. stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia 4 października 2016 r., nr WSO-USC.5355.23.2016 orzekającej o zmianie nazwiska rodowego T. M. M. na K.". Sąd odrzucając wniosek na podstawie art. 157 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływanej jako P.p.s.a.) stwierdził, że powołany na wstępie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2022 r. ogłoszony został na rozprawie, zatem czternastodniowy termin do zgłoszenia wniosku upłynął w dniu 18 lipca 2022 r., gdyż liczyć go należy od dnia ogłoszenia wyroku na rozprawie. Wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku, złożony w dniu 3 października 2022 r., jest spóźniony. Sąd dodał, że inna sytuacja zachodziłaby, gdyby wyrok został wydany w na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W takim przypadku Sąd z urzędu doręcza stronom odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednak, w ocenie Sądu, ogłoszenie wyroku jest kwestią pierwotną w stosunku do późniejszego doręczenia odpisu sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł zażalenie na to postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzucił w nim naruszenie art. 157 § 1 i 1a P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że termin do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku upływał w dniu 18 lipca 2022 r. a więc po upływie 14 dni od jego ogłoszenia. Tymczasem zgodnie z prawidłową wykładnią art. 157 § 1 P.p.s.a., czternastodniowy termin do zgłoszenia wniosku o uzupełnienie wyroku powinien być liczony od dnia jego doręczenia wraz uzasadnieniem, co miało miejsce z urzędu, bowiem na skutek wniesionej skargi doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji. Błędna wykładnia przepisu skutkowała więc nieuzasadnionym odrzuceniem wniosku oraz brakiem możliwości jego uzupełnienia. W oparciu o ten zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zwrot od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego poniesionych niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 157 § 1 P.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przepis ten przewiduje więc dwa momenty otwarcia czternastodniowego terminu do zgłoszenia wniosku o uzupełnienie wyroku. Pierwszym z nich jest doręczenie z urzędu wyroku, a drugim chwila ogłoszenia wyroku w przypadku, gdy nie doręcza się go stronie. Rację ma pełnomocnik twierdząc, że jeżeli wyrok doręcza się stronie z urzędu, może ona zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku w terminie czternastu dni od dnia jego doręczenia wraz z uzasadnieniem, a nie jak wadliwie przyjął Sąd pierwszej instancji od dnia ogłoszenia wyroku. Należy mieć na uwadze, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 zdanie 1 P.p.s.a.). A contrario z ostatniego przytoczonego przepisu wynika, że w sprawach, w których skargę uwzględniono, uzasadnienie wyroku sporządza się urzędu i to bez względu na to, czy wyrok został ogłoszony na rozprawie czy wydany został na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 142 § 1 P.p.s.a. odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2022 r., którego uzupełnienia domaga się skarżący, uwzględnił jego skargę i uchylił zaskarżoną decyzję organu. Zgodnie zatem z tym co rozważono termin do złożenia przez niego wniosku o uzupełnienie wyroku rozpoczął bieg dopiero od dnia doręczenia mu z urzędu wyroku z uzasadnieniem. Stało się to w dniu 26 września 2022 r., zatem wniosek skarżącego z dnia 3 października 2022 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) uznać należało za wniesiony w przewidzianym dla tej czynności terminie z art. 157 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie istniały przeszkody do nadania wnioskowi skarżącego o uzupełnienie wyroku dalszego biegu. Zupełnie odrębną kwestią pozostaje zasadność zgłoszonego żądania procesowego. W kontekście argumentacji Sądu pierwszej instancji przyjdzie zauważyć, że niedokonanie omawianej czynności procesowej w terminie będzie miało miejsce zarówno wtedy, gdy strona zwróci się o uzupełnienie wyroku z przekroczeniem czternastodniowego terminu, jak i wtedy, gdy złoży wniosek przedwcześnie i wystąpi z wnioskiem o uzupełnienie wyroku sądu, który nie został jeszcze doręczony. Okoliczność, że strona poznała zapadłe rozstrzygnięcie bądź dzięki temu, iż była obecna przy ogłoszeniu wyroku, bądź też w inny sposób dowiedziała się o jego treści, nie wpływa na początek biegu terminu do wystąpienia z żądaniem uzupełnienia wyroku, który biegnie od daty jego doręczenia z urzędu przez sąd w trybie art. 142 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2008 r. - LEX nr 527669). Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstawy prawnej do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie tego typu kosztów między stronami, w szczególności podstawy takiej nie mogą stanowić przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a.