II OZ 876/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1069/14 o odmowie przyznania W. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnego utwardzenia działek postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnego utwardzenia działek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku skarżąca podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Posiadany majątek obejmuje: dom o powierzchni 130 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 25, 92 m2, budynki gospodarcze o powierzchni ok. 775 m2. Skarżąca podała, że posiada oszczędności o wartości 9.000 zł, jak również maszyny i urządzenia wykorzystywane w gospodarstwie rolnym o wartości ok. 600.000 zł oraz stado bydła mlecznego o wartości ok. 120.000 zł. Skarżąca utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 2.500 zł miesięcznie, ponadto syn otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.100 złotych z tytułu stażu. Oświadczyła, że na przełomie 2013 i 2014 r. przeprowadziła znaczne inwestycje w gospodarstwie: powiększono działkę siedliskową poprzez zakup sąsiedniej nieruchomości oraz wybudowano zbiornik na gnojownicę, zakupiono również nawozy mineralne o wartości ok. 40.000 zł. Podała, że w najbliższym czasie będzie konieczny zakup innych środków do produkcji: materiału siewnego, paliwa, środków ochrony roślin i konserwacji pasz. Wskazała też na obniżenie produkcji w gospodarstwie spowodowane ubiegłorocznymi stratami w inwentarzu żywym. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła m.in., iż o trudnej sytuacji majątkowej świadczy okoliczność uiszczenia przez skarżącą opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł. Rozpoznając w powyższych okolicznościach wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącą w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd uznał, że ze zgromadzonego materiału wynika, iż sytuacja materialna skarżącej jest dobra. Wskazany przez skarżącą posiadany majątek, zarówno nieruchomy, jak i ruchomy, przynosi dochód, co sama skarżąca przyznaje. Jak podkreślił Sąd, skarżąca nie wskazała, by majątek był w jakikolwiek sposób obciążony, a zatem może on służyć za zabezpieczenie kredytu lub pożyczki. Ponadto fakt dokonania inwestycji w postaci zakupu nieruchomości i wybudowania zbiornika na gnojownicę, poniesienie wydatków na prowadzenie gospodarstwa w wysokości 40.000 zł, uiszczenie opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 zł świadczą o dobrej sytuacji majątkowej skarżącej. Charakter dokonanych wydatków oraz ich wysokość prowadzą do wniosku, że skoro skarżąca dokonuje wydatków takich rozmiarów, nie będących wydatkami niezbędnymi do utrzymania niezbędnego skarżącej i jej rodziny, jest też w stanie uiścić koszty sądowe bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. O powyższym, w ocenie Sądu, świadczy również posiadanie przez skarżącą oszczędności w kwocie 9.000 złotych. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K., reprezentowana przez adwokata, podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez: I. nieprzyznanie skarżącej prawa pomocy podczas gdy jej sytuacja majątkowa wskazuje na to, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej oraz jej rodziny, o jej trudnej sytuacji majątkowej świadczy wiele okoliczności, tj.: a) skarżąca wspólnie z mężem uiściła opłatę legalizacyjną w kwocie 25.000 zł, b) produkcja rolna w ostatnich latach, jak oświadczyła skarżąca, jest znacznie obniżona, co powoduje, iż konieczne okazało się dokonanie zakupu środków ochrony roślin, nawozów mineralnych (ok. 40.000 zł), dzięki czemu produkcja rolna powinna się zwiększyć, a w związku z tym skarżąca będzie miała możliwość utrzymania koniecznego siebie oraz jej rodziny, ponadto skarżąca aby zapewnić ciągłość produkcji rolnej musiała dokonać również zakupu paliwa oraz środków konserwacji pasz, c) w ostatnim czasie skarżąca poniosła znaczne wydatki w gospodarstwie rolnym związane z koniecznymi oraz nieplanowanymi inwestycjami, tj. budowa zbiornika na gnojownicę, II. nieprzyznanie skarżącej prawa pomocy z uwagi na to, że skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości oraz ruchomości, podczas gdy "posiadanie oszczędności w postaci nieruchomości oraz ruchomości nie powinno stanowić o możliwości poniesienia kosztów sądowych przez skarżącą, zaś powyższe okoliczności powinny być oceniane pod kątem przychodów, jakie przynoszą ww. składniki majątku". Fakt posiadania nieruchomości rolnych oraz ruchomości nie powinien przesądzać o możliwości utrzymania koniecznego siebie i rodziny, III. nieprzyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na to, że skarżąca posiada majątek nieruchomy oraz ruchomy, który może służyć jako zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, podczas gdy zgodnie z orzecznictwem NSA "nie można oczekiwać od strony zaciągnięcia komercyjnego kredytu na poczet kosztów sądowych". Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie należy podzielić stwierdzenie Sądu I instancji, że w świetle przedstawionych przez skarżącą dokumentów, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pomijając posiadane przez skarżącą nieruchomości oraz ruchomości w postaci maszyn rolniczych, zauważyć należy, że skarżąca prowadząc gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem osiąga comiesięczny, regularny, dochód (2.500 zł z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz 1.100 zł wynagrodzenie syna z tytułu odbywanego stażu) pozwalający na poczynienie oszczędności, których wysokość na dzień składania wniosku, wynosiła 9.000 zł. Już z powyższej okoliczności wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że spodziewane wydatki na tym etapie postępowania sądowego wynosić będą 100 zł, tytułem wpisu sądowego od skargi. Na powyższe stwierdzenie nie mogą wpłynąć argumenty podnoszone przez pełnomocnika skarżącej dotyczące ponoszonych w ostatnim czasie przez skarżącą znacznych wydatków inwestycyjnych, jak również okoliczność uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Twierdzenia jakoby sytuacja majątkowa skarżącej znacznie się pogorszyła nie zostały w żaden sposób wykazane, czy też uprawdopodobnione. Uznać zatem należy, że oceniając sytuację majątkową skarżącej Sąd I instancji właściwie uznał, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.