II OZ 873/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 1008/25 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 października 2025 r. nr WOP.7721.41.2022.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 7 lipca 2026 r., sygn. II SA/Gd 1008/25 odrzucił zażalenie M.B. w sprawie ze skargi M.B. (dalej "skarżący") na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 października 2025 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę skarżącego, które następnie zostało dwukrotnie wysłane do strony. Sąd powziął bowiem informację, że ustanowiony pełnomocnik odebrał pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu 27 lutego 2026 r. a zatem już po wysłaniu pierwszej przesyłki. W rezultacie postanowienie wysłano do pełnomocnika ponownie 20 marca 2026 r. i po dwukrotnym awizowaniu w dniach 23 marca 2026 r. i 31 marca 2026 r. przesyłka została zwrócona nadawcy 8 kwietnia 2026 r., a następnie uznana za doręczoną 7 kwietnia 2026 r. Wobec tego Sąd stwierdził, że termin na wniesienie zażalenia upływał 14 kwietnia 2026 r. Skarżący natomiast wniósł zażalenie dopiero 16 kwietnia 2026 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ponadto Sąd wskazał, że postanowieniem z 4 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a także - odrębnym postanowieniem z 4 maja 2026 r. - odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Konsekwentnie w ocenie Sądu I instancji skarżący nie wniósł w terminie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w terminie, a jego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi został odrzucony. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez odrzucenie zażalenia jako wniesionego po upływie terminu, podczas gdy zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wniesione w dniu 27 marca 2026 r. (data nadania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego - art. 83 § 3 p.p.s.a.; data wpływu do Sądu - 31 marca 2026 r.), a zatem przed upływem terminu do jego wniesienia, który - według ustaleń samego Sądu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - upływał dopiero w dniu 14 kwietnia 2026 r. (względnie w dniu 20 kwietnia 2026 r., licząc od doręczenia uznanego - zarządzeniem sędziego sprawozdawcy, przywołanym w postanowieniu z dnia 4 maja 2026 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia - za dokonane 13 kwietnia 2026 r.); II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że zażalenie zostało wniesione "dopiero 16 kwietnia 2026 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi", podczas gdy w dniu 16 kwietnia 2026 r. złożono wyłącznie - odrębny rodzajowo - wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (wraz z podpisanym egzemplarzem skargi), natomiast zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wniesione zostało już w dniu 27 marca 2026 r., łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, co Sąd sam ustalił zarówno w części historycznej uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i w uzasadnieniach obu postanowień z dnia 4 maja 2026 r.; III. z daleko idącej ostrożności procesowej - naruszenie art. 194 § 2 w zw. z art. 85 oraz art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na pominięciu, że terminy do wnoszenia środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym zaliczane są do terminów maksymalnych (ad quern), wobec czego zażalenie wniesione po wydaniu postanowienia i po powzięciu wiadomości o jego treści, a przed jego doręczeniem, jest wniesione skutecznie i nie może zostać odrzucone ani jako spóźnione, ani jako przedwczesne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I OZ141/24). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Z akt niniejszej sprawy wynika, iż postanowieniem z 7 stycznia 2026 r., sygn. akt II SPP/Gd 177/25 przyznano skarżącemu prawo pomocy w całkowitym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Następnie pismem z 22 stycznia 2026 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku poinformowała o wyznaczeniu radcy prawnego w sprawie, który zgodnie z kolejnym pismem z 4 marca 2026 r. pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem odebrał 27 lutego 2026 r. Wobec powyższego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 lutego 2026 r. o odrzuceniu skargi skarżącego zostało w pierwszej kolejności nadane wyznaczonemu pełnomocnikowi skarżącego 24 lutego 2026 r. i po dwukrotnym awizowaniu 25 lutego 2026 r. oraz 5 marca 2026 r. zwrócone do nadawcy. Zgodnie z zarządzeniem z 18 marca 2026 r. przesyłkę uznano za doręczoną 11 marca 2026 r. (k. 39 akt sądowych). Z uwagi na pismo OIRP w Gdańsku z 4 marca 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie nadał przesyłkę zawierającą postanowienia z 18 lutego 2026 r. o odrzuceniu skargi wyznaczonemu pełnomocnikowi skarżącego. Konsekwentnie przesyłka została nadana 20 marca 2026 r. i po dwukrotnym awizowaniu 23 marca 2026 r. oraz 31 marca 2026 r. zwrócona do nadawcy. Zgodnie z kolei z zarządzeniem z 13 kwietnia 2026 r. przesyłka ta została uznana za doręczoną 4 kwietnia 2026 r. (k. 57 akt sądowych). Następnie pismem z 27 marca 2026 r. (data stempla pocztowego, k. 43 akt sądowych) pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 18 lutego 2026 r. o odrzuceniu skargi wraz z zażaleniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 4 maja 2026 r., sygn. II SA/Gd 1008/25 odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jako przedwczesny i tym samym niedopuszczalny. Sąd I instancji wyjaśnił bowiem, że na dzień kiedy wpłynęło pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem nie upłynął termin do złożenia go na postanowienie z 18 lutego 2026 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że słusznie w zażaleniu skarżący podniósł, iż w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zachodzi sprzeczność oraz błąd we wskazaniu daty wniesienia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem. W pierwszej kolejności bowiem – w części historycznej uzasadnienia – zgodnie ze stanem faktycznym wynikającym z akt niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, że "27 marca 2026 r. (data stempla pocztowego) skarżący (...) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jednocześnie załączając zażalenie na postanowienie Sądu z 18 lutego 2026 r.". Następnie natomiast dokonując rozważań w zakresie terminowości wniesienia zażalenia Sąd I instancji błędnie wskazał, iż zostało on złożone "16 kwietnia 2026 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi". Wobec tego podkreślenia wymaga, iż w niniejszej sprawie zostały wniesione dwa wnioski o przywrócenie terminu. Jako pierwszy i mający znaczenie dla oceny przedmiotowego zażalenia został złożony pismem z 27 marca 2026 r. (data stempla pocztowego, k. 43 akt sądowych) wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 18 lutego 2026 r. o odrzuceniu skargi wraz z zażaleniem. Jako drugi natomiast pismem z 16 kwietnia 2026 r. (złożono osobiście, k. 58 akt sądowych) złożono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Konsekwentnie należało stwierdzić, że Sąd I instancji błędnie w swoich rozważaniach odwołał się do wniesionego 16 kwietnia 2026 r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi wraz z którym nie zostało wniesione zażalenie, którego terminowość została oceniona w zaskarżonym postanowieniu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.