II OZ 872/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 443/26 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 28 listopada 2025 r. znak: ZN.WOD.4351.121.2025.2.JK w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 kwietnia 2026 r., sygn. VII SA/Wa 443/26 odmówił A.K. (dalej "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 28 listopada 2025 r. w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z 25 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego, z uwagi na nieuzupełnienie przez niego w terminie braku formalnego skargi w postaci numeru PESEL. Wobec tego pismem z 31 marca 2026 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu podnosząc, że nie miał wiedzy o biegnącym terminie do uzupełniania braków formalnych skargi. Skarżący wskazał, że interesował się losami skargi, a zatem musiało dojść do zaniedbania pracownika placówki pocztowej. Odmawiając przywrócenie terminu WSA wyjaśnił, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełniania braku została doręczona na prawidłowy adres 24 lutego 2026 r. (pierwsze awizo), a ponowna próba jej doręczenia miała miejsce 4 marca 2026 r. (drugie awizo). Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie została ona zwrócona 12 marca 2026 r. do nadawcy, a następnie uznana za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym 10 marca 2026 r. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie obalono domniemania prawdziwości danych wynikających z dowodu doręczenia. Skarżący zaś powołując się na błąd pracownika poczty w doręczeniu przesyłki nie złożył reklamacji w tym zakresie. Nie podał on również żadnych innych okoliczności uprawdopodobniających brak jego winy w uchybieniu terminu. Biorąc natomiast pod uwagę, iż to na stronie domagającej się przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak jej winy w uchybieniu termin, WSA stwierdził, że skarżący okoliczności takich nie wykazał. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi i dalsze procedowanie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że skarżący nie dochował terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzez swoje niedbalstwo, podczas gdy skarżący nie dochował terminu nie ze swojej winy, bowiem doszło do zaniedbania ze strony placówki pocztowej i zaniechano pozostawienia zawiadomień (awizo) informujących o możliwości odbioru korespondencji sądowej, co skutkowało brakiem wiedzy skarżącego o biegnącym terminie do uzupełnienia braków formalnych, co z kolei jest jednoznaczne z brakiem winy skarżącego w niedochowaniu uchybionego terminu i skutkować winno jego przywróceniem; 2) art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji, że skarżący dowiedział się o uchybionym terminie dopiero w momencie odebrania postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 26 marca 2026 r. i następnie w ustawowym 7-mio dniowym terminie wniósł wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z uprawdopodobnieniem przyczyny uchybienia bez swojej winy oraz równolegle dopełnił uchybionej czynności, co skutkować winno przywróceniem uchybionego terminu; 3) art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał przyczyn uchybienia terminu poprzez nie złożenie wniosków dowodowych, podczas gdy w przypadku wniosku o przywrócenie terminu nie jest wymagane dowodzenie, a ustawodawca posłużył się terminem uprawdopodobnienie, przy czym skarżący uczynił zadość temu obowiązkowi i uprawdopodobnił przyczyny uchybienia terminu co skutkować winno jego przywróceniem. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z reklamacji wniesionej 27 maja 2026 r. oraz odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na zgłoszoną reklamację z 29 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji, iż okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było podanie przez skarżącego numeru PESEL. Oceny tej nie zmienia również argumentacja podniesiona przez skarżącego w zażaleniu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji z akt sprawy jasno wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została zaadresowana na adres do korespondencji wskazany przez skarżącego w skardze i wróciła do Sądu, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 24 lutego 2026 r. oraz 4 marca 2026 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę po raz pierwszy awizowano w dniu 24 lutego 2026 r., pozostawiając przesyłkę w placówce pocztowej, a zawiadomienie dla adresata (awizo) umieszczono w drzwiach adresata. Przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 4 marca 2026 r., co potwierdza pieczątka na kopercie opatrzona datą i podpisem doręczyciela. Wobec powyższego WSA uznał przesyłkę za doręczoną, zgodnie z art. 73 p.p.s.a., w dniu 10 marca 2026 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż adnotacje doręczyciela umieszczone na kopercie czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone stosownymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienia NSA z dnia: 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13; 24 lipca 2018 r., sygn. akt I GZ 216/18; 4 września 2019 r., sygn. akt I GZ 260/19; 6 września 2019 r., sygn. akt II FZ 561/19). W orzecznictwie sądowym wskazuje się również, że potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy w znaczeniu nadanym przez art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 468 ze zm.) (zob. np. wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3421/14, postanowienie SN z 22 marca 2019 r., sygn. akt I CZ 118/17, postanowienia NSA z: 5 czerwca 2019 r., sygn. II OZ 500/19; 26 stycznia 2024 r., sygn. I OZ 9/24), przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 73; a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11; 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2228/13; 14 maja 2014 r., sygn. akt I FZ 25/14; 17 października 2019 r., sygn. akt I OZ 967/19) i to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności. Jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 1029/14, oraz postanowienia NSA z: 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12; 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 857/15). Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, nie przedstawił żadnej okoliczności wskazującej na nieprawdziwość informacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie spornej przesyłki pocztowej. Skarżący nie przedłożył także - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu - dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez operatora pocztowego postępowania reklamacyjnego. Słusznie zatem Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie obalił domniemania prawdziwości zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji i tym samym – biorąc pod uwagę, że była to jedyna okoliczność przedstawiona celem umotywowania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi – nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu. Powyższej oceny nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu oraz dokumenty w postaci reklamacji wniesionej 27 maja 2026 r. oraz odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na zgłoszoną reklamację z 29 maja 2026 r. Jak bowiem wynika z przedstawionej dokumentacji z uwagi na specyfikę dostarczania zawiadomień o przesyłkach oczekujących na odbiór, która nie wymaga od doręczyciela uzyskania pisemnego potwierdzenia doręczenia awiza, ze względu na brak formalnej dokumentacji momentu pozostawienia zawiadomienia, precyzyjne ustalenie stanu faktycznego oraz odtworzenie wszystkich okoliczności towarzyszących tej konkretnej awizacji jest obecnie obiektywnie utrudnione. Wobec tego operator pocztowy powiadomił skarżącego, że kierownictwo placówki pocztowej, która sprawuje bezpośredni nadzór nad doręczeniami w tym rejonie, zostało poinformowane o zaistniałej sytuacji, zaś zespół odpowiedzialny za ten obszar doręczeń został zobowiązany do zachowania szczególnej staranności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe nie wskazuje jednak na nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji zawierającej wezwania do uzupełnienia braku formalnego w niniejszej sprawie i tym samym nie podważa zgodności z prawem rozstrzygnięcia Sądu I instancji o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.