II OZ 868/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2960/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 17 września 2024 r. nr KOA/2357/Ar/24 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Postanowieniem z 14 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2960/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 17 września 2024 r. nr KOA/2357/Ar/24 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca poza samym tylko wskazaniem na problemy związane z uregulowaniem należności nie wskazała żadnej dodatkowej argumentacji, która odnosiłaby się wprost do skarżącej, w szczególności jak wygląda sytuacja materialna spółki, jakie ma dochody i zobowiązania, a jednocześnie w jaki sposób nałożona w konkretnej wysokości kara, przyczynić by się miała do możliwości powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że nie można wniosku o wstrzymanie wykonania aktu opierać wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach, czy argumentacji niepopartej konkretnymi odniesieniami do sytuacji wnioskodawcy, ponieważ tak skonstruowany wniosek uniemożliwia dokonanie oceny, czy i jakie negatywne skutki mogą wystąpić w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, że istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżąca zwróciła się o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W ocenie skarżącej ściągnięcie środków wynikających z zaskarżonej decyzji spowoduje utratę stabilności finansowej spółki, co może doprowadzić do jej upadłości. Zwróciła również uwagę, że łączna kwota wynikająca ze wszystkich (trzech) nałożonych kar wynosi około 100 000 zł. Wyrokiem z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2960/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe. Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji. Podobny pogląd wyrażany był w orzecznictwie (v. postanowienie NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 736/18, postanowienie z 21 marca 2019 r., sygn. I OZ 250/19, postanowienie NSA z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II GZ 970/16, postanowienie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 98/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość zapewnienia stronie skarżącej ochrony tymczasowej musi istnieć na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Umorzenie postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ze względu na wydanie przez sąd I instancji nieprawomocnego wyroku oddalającego skargę zmusza stronę do ewentualnego wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jest dopuszczalne (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, publ. ONSAiWSA 2007, Nr 4, poz. 77), lecz jest nadmiernym formalizmem. Idąc dalej za powołanym na wstępie postanowieniem, należy zaznaczyć, że wobec braku podstaw do umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności po wydaniu przez sąd I instancji wyroku oddalającego skargę – Naczelny Sąd Administracyjny powinien rozstrzygać o ochronie tymczasowej również w postępowaniu zażaleniowym do dnia uprawomocnienia się tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jedynie uchylić zaskarżonego postanowienia i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji (art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.), gdyż z dniem wydania wyroku sąd ten utracił kompetencje do orzekania w tym przedmiocie. Brak jest natomiast przeszkód do zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny uprawnień przewidzianych w art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., tj. uchylenia postanowienia sądu I instancji i wydania orzeczenia rozstrzygającego o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zresztą podobnie w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny również orzekałby wyłącznie merytorycznie co do zasadności tego wniosku. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że nie zawiera ono usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, są to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy wskazać, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Obowiązek wykazania, czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki, spoczywa na wnioskodawcy, gdyż jest jedyną osobą posiadającą wymaganą wiedzę. To wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Na podstawie przedłożonego przez skarżącą wniosku nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej, w szczególności biorąc pod uwagę brak informacji i potwierdzających je dokumentów wskazujących na uzyskane przez skarżącą dochody. Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie. Jak wskazano powyżej, w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dowodami. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest bowiem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie jest zatem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. W niniejszej sprawie wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawia takich dokumentów, z których wynikałoby, że zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary, mogła spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że spółka nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającego na udokumentowaniu aktualnej i kompleksowej sytuacji finansowej, umożliwiającej ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pod kątem możliwości spełnienia jednego lub obu warunków określonych w tym przepisie, co jest warunkiem koniecznym do jego zastosowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji . W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił.